palette
بررسی توسعه پایدار شهرستان اصفهان با استفاده از روش ردپای بوم شناختی
فرزانه ساسانپور, علی شماعی, سحر عصار

چکیده

در حال حاضر بشر با چالش بی­سابقه­ای در زمینه زیست‌محیطی مواجه شده است. توافق گسترده­ای در این موضوع وجود دارد که اکوسیستم کره زمین دیگر تحمل سطوح کنونی فعالیت­های اقتصادی و مصرفی و روند رو به رشد آن را ندارد زیرا فشارها و بار وارده بر طبیعت دوچندان شده و دیگر قادر به پایداری نیست. با مطرح‌شدن مفهوم توسعه پایداری این مبحث در میان دولت­ها و برنامه­ریزان سراسر جهان گسترش یافت و تلاش­های زیادی برای مشخص کردن این مفهوم صورت گرفت. با گسترش مفهوم توسعه پایدار در سطح بین‌المللی دانشمندان مدل­های کمی و کیفی متعددی برای اندازه­گیری توسعه پایدار در جوامع شهری ارائه نموده­اند. یکی از مدل­های کمی مهم در این زمین روش ردپای بوم‌شناختی می­باشد، این مدل با تبدیل نیاز به منابع و آلودگی به زمین موردنیاز برای جبران آن، معیاری مناسب برای ارزیابی آثار زندگی مدرن را فراهم می­کند. هدف اصلی این پژوهش بررسی توسعه پایداری شهرستان اصفهان با روش ردپای بوم‌شناختی است و در پی پاسخ‌گویی به این سؤال می­باشد که آیا توان و ظرفیت بوم‌شناختی شهرستان اصفهان قادر به پاسخگویی نیازهای کنونی ساکنین خود خواهد بود؟ این پژوهش از نظر نوع توصیفی­- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است شیوه جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش به‌ صورت اسنادی و کتابخانه‌ای بوده و برای تحلیل داده‌ها نیز از نرم‌افزار GIS استفاده‌ شده است. بر اساس یافته­های تحقیق، میزان ردپاي بوم‌شناختی هر فرد معمولی در شهرستان اصفهان 4/2 هکتار به ازای هر نفر محاسبه شد. همچنين، ظرفيت زيستي 427/0 هكتار به ازاي هر نفر مشخص گردید. با مقايسه ظرفيت زيستي و ردپاي بوم­شناختی مشخص است که شهرستان اصفهان دچار كسري موازنه بوم‌شناختی شده است. همچنين تحليل نتايج به‌دست ‌آمده نشان می‌دهد كه شهرستان اصفهان از ديدگاه بوم‌شناختی ناپايدار است و با شیوه مصرف و تولید کنونی ظرفیت بوم‌شناختی شهرستان اصفهان قادر به پاسخگویی نیازهای کنونی ساکنین خود نمی­باشد و دچار زیاده­روی در مصرف از حد جهانی ردپای بوم شناختی شده است.

واژگان کلیدی
توسعه پایدار، ردپای بوم شناختی، شهرستان اصفهان، ظرفیت زیستی، کسری موازنه بوم شناختی.

منابع و مآخذ مقاله

منابع

-استانداری اصفهان، 1390. سالنامه آماری استان اصفهان، چاپ اول، معاونت برنامه‌ریزی و اشتغال دفتر آمار و اطلاعات و GIS اصفهان، 55 ص.

-افشار سیستانی، ا.، 1378. استان اصفهان، چاپ سوم، انتشارات هیرمند، 193 ص.

-زیاری، ک.، 1388. مبانی و تکنیک‌های برنامه‌ریزی شهری، چاپ اول، واحد انتشارات دانشگاه بین‌المللی چابهار 426 ص.

-سازمان برنامه ‌و بودجه استان اصفهان، 1390. نگاهی به شهرستان اصفهان، 245 ص.

-حسین زاده دلیر، ک. و ساسان پور، ف.، 1387. روش‌های نوین در ارزیابی پایداری زیست محیطی، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، شماره 24، ص 21-37.

-ساسان‌پور، ف.، 1390. مبانی پایداری توسعه کلان‌شهرها با تأکید بر کلان‌شهر تهران، چاپ اول، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، 292 ص.

-ساسان‌پور، ف. و نوروزی، س.، 1395. پایداری مناطق شهری با رویکرد شهرسبز مورد: مناطق 22 گانه شهر تهران، فصلنامه علمی پژوهشی و بین-المللی انجمن جغرافیایی ایران، شماره 50، 215 ص.

-سردارآبادی، د.،1393. بررسی پایداری شهرستان گرگان با روش ردپای اکولوژیکی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی محیط‌زیست، دانشگاه شیلات و منابع طبیعی گرگان.

-Living Planet Report, 2015. Global Footprint Network, 59 p.

-Wackernagel, M. and Rees, W.E., 2007. Our Ecological Footprint, reducing human impact on the earth, Thirteenth printing, p. 65-67.

-Wackernagel, M., 2003. Towards a sustainable London: reducing the capitals Ecological Footprint, WSP Environmental ltd natural strategies LIS, London, 185


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.