palette
طبقه‌بندی ناهمواری ها با استفاده از شاخص موقعیت توپوگرافی و بررسی ارتباط بین ناهمواری‌ها و سازند‌های زمین‌شناسی (بررسی موردی: زیر حوضه بیرانشهر)
علیرضا سپه وند, حسن احمدی, علی اکبر نظری سامانی, سادات فیض نیا

چکیده

هدف از انجام این تحقیق طبقه­بندی ناهمواری­ها با استفاده از شاخص موقعیت توپوگرافی و بررسی ارتباط بین ناهمواری­ها و سازند­های زمین­شناسی بود. در این تحقیق برای طبقه­بندی ناهمواری­ها از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) استفاده شد و در ادامه با تغییر فاصله همسایه با روش انحراف ارتفاع متوسط (DEV) به بررسی تغییر مساحت ناهمواری­ها پرداخته شد. در بخش دیگر تحقیق، ارتباط بین سازندهای زمین­شناسی و نقشه طبقه­بندی ناهمواری­ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در منطقه مورد مطالعه به­ترتیب طبقات دره­های باریک و آبراهه­ها و طبقات شیب­های پایینی با 37/33 و 63/5 درصد، بیشترین و کمترین مساحت را در منطقه دارند. علاوه بر این ناهمواری­های دشت، شیب­های باز، شیب­های میانی، شیب­های بالایی و یال­های مرتفع به ترتیب 09/14، 3/10، 8/5 و 79/30 درصد از مساحت منطقه را در بر گرفته­اند. دیگر نتایج نشان داد که با افزایش فاصله همسایه نقاط مرکزی، مساحت متعلق به لندفرم دره­های باریک و آبراهه­ها دارای بیشترین تغییرات بوده است، زیرا این لندفرم با 62/20 درصد (در فاصله50 متر) به 7/55 درصد (750  متر) رسیده است و در مقابل کمترین درصد تغییر مساحت متعلق به لندفرم زهکش­های شیب میانی، دره­های کم­عمق بوده است، زیرا از 4/6 درصد (50 متر) به 01/1 درصد (750 متر) کاهش یافته است. نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) یک­طرفه سازندهای زمین­شناسی و نقشه طبقه­بندی ناهمواری­های منطقه نشان داد که اثر سازند زمین­شناسی بر روی ناهمواری­های منطقه با احتمال 99 درصد معنی­دار است و بیش از 60 درصد سازند‌های آهکی منطقه باعث تشکیل لندفرم­های شیب میانی، شیب بالایی و یال­ها و قله کوه­های منطقه شده­اند.

واژگان کلیدی
حوضه بیرانشهر، ژئومورفولوژی، شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI)، شاخص انحراف ارتفاع متوسط (DEV).

منابع و مآخذ مقاله

-تازه، م.، 1391. طبقه‌بندی دشت سرهای مناطق بیابانی براساس پارامترهای مرفومتری و بیوفیزیکی در منطقه خضرآباد یزد، رساله دکتری، دانشکده منابع طبیعی، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهران، 172 ص.

-شایان، س.، یمانی، م.، فرج‌زاده اصل، م. و احمدآبادی، ع.، 1391. طبقه‌بندی نظارت شده لندفرم‌های ژئومورفولوژیکی مناطق خشک با استفاده از پارامترهای ژئومورفومتریک، سنجش از دور و GIS ایران، دوره 4، شماره 14، ص 19-30.

-مکرم، م. و نگهبان، س.، 1393. طبقه‌بندی لندفرم‌ها با استفاده از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI)، فصلنامه علمی-پژوهشي اطلاعات جغرافيايي، دوره 23، شماره 92، ص 57-69.

-Ascione, A., Cinque, A., Miccadei, E., Villani, F. and Berti, C., 2008. The Plio-Quaternary uplift of the Apennine chain: New data from the analysis of topography and river valleys in Central Italy, Geomorphology, v. 102, p. 105-118.

-Barka, I., Vladovic, J. and Malis, F., 2011. Landform classification and its application in predictive mapping of soil and forest units, GIS Ostrava, v. 1, p. 23-34.

-Bolongaro, C.A., Rodrıguez, V., Sorani, V., Frame, D. and Ortiz, M.A., 2005. Geomorphometric analysis for characterizing landforms in Morelos State, Mexico, Geomorphology, v. 67, p. 407-422.

-Deng, Y., 2007. New trends in digital terrain analysis: landform definition, representation, and classification, Progressin Physical Geography, v. 3 1, p. 4 05- 419.

-Fels, J.E. and Zobel, R., 1995. Landscape position and classified land type mapping for statewide DRASTIC mapping project, North Carolina State University Technical Report, VEL.95.1.

-Grohmann, C.H. and Riccomini, C., 2009. Comparison of roving-window and search-window techniques for characterizing landscape morphometry, Computers & Geosciences, v. 35, p. 2164-2169.

-Hengl, T. and Reuter, H.I. (Eds.), 2009. Geomorphometry: Concepts, Software, Applications, Developments in Soil Science, 33, Elsevier, Amsterdam, 227 p.

-Iwahashi, J. and Pike, R.J., 2007. Automate d classifications of topography from DEMs by an unsupervised nested-means algorithm and a three-part geometric signature, Geomorphology, v. 86, p. 409-440.

-Jenness, J., Brost, B. and Beier, P., 2013. Land Facet Corridor Designer, Produced with the generous support of USDA Forest Service Rocky Mountain Research Station and McIntire-Stennis Cooperative Forestry Program and Arizona Board of Forest Research, 110 p.

-Liu, M., Hu, Y., Chang, Y., He, X. and Zhang, W., 2009. Land use and land cover change analysis and prediction in the upper reaches of the Minjiang River, China. Environmental Management, v. 43, p. 899-907.

-Mokarram, M. and Seif, A., 2014. GIS-Based Automated Landform Classification in Zagros Mountain, Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences, v. 3 (3), p. 20-32.

-Pavlopoulos, K., Evelpidou, N. and Vassilopoulos, A., 2009. Mapping Geomorphological Environments, Springer-Verlag Berlin, 227 p.

-Reu, J.D., Bourgeois, J., Bats, M., Zwertvaegher, A., Gelorini, V., Smedt, P.D., Chu, W., Antrop, M., Maeyer, P.D., Finke, P., Meirvenne, M.V., Verniers, J. and Crombé, P., 2013. Application of the topographic position index to heterogeneous landscapes, Geomorphology, v. 186, p. 39-49.

-Seif, A., 2014. Using Topography Position Index for Landform Classification, Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences, v. 3 (11), p. 33-39.

-Tagil, S. and Jenness, J., 2008. GIS-based automated landform classification and Topographic, Land cover and Geologic attributes of landforms around the Yazoren Polje, Turkey, Journal of Applied Sciences, v. 8(6), p. 910-921.

-Tucker, G.E., Catani, F., Rinaldo, A. and Bras, R.L., 2001. Statistical analysis of drainage density from digital terrain data, Geomorphology, v. 36, p. 187-202. -Weiss, A.D., 2001. Topographic position and landforms analysis, Poster Presentation, ESRI Users Conference, San Diego, CA.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.