palette
نقش اختلاط ماگمایی و مولفه‌های پوسته‌ای در تکوین سنگ‌های آتشفشانی ائوسن در محدوده شمال برزابیل، جنوب خاوری کوه‌های طارم
مرتضی خلعت بری جعفری, میثم اکبری

چکیده

منطقه مورد مطالعه دربردارنده سنگ­های آتشفشانی ائوسن با ترکیب بازالتیک­آندزیت، آندزیت، تراکی­آندزیت، تراکیت-تراکی­داسیت، داسیت و ریولیت-ایگنمبریت است. این سنگ­ها دربردارنده شواهد آمیختگی-اختلاط ماگمایی شامل قطعه­های بازیک-حدواسط درون خمیره اسیدی و فنوکریست­های پلاژیوکلاز با بافت الکی، ساختار لانه­زنبوری، منطقه­بندی نوسانی و حاشیه انحلالی هستند. آن­ها ویژگی­های سری­های ماگمایی کالک­آلکالن، شوشونیتی و علائم فرورانش را نشان می­دهند. الگوهای به­هنجار شده عناصر نادر خاکی و نمودارهای عنکبوتی از گدازه­های بازیک-حدواسط با الگوهای کمان قاره­ای و الگوهای گدازه­های اسیدی با الگوی ریولیت پرآلومینوس و پوسته بالایی انطباق دارند. به نظر می­رسد که ماگمای بازیک والد، طی ذوب بخشی آستنوسفر و نازک­لایه­ای شدن لیتوسفر زیرقاره­ای حاصل شده است. تجمع ماگمای والد در پوسته سبب ذوب بخشی آن و ایجاد ماگمای اسیدی شد. آغشتگی ماگمای والد با مولفه­های پوسته­ای و آمیختگی و اختلاط با ماگمای اسیدی، نقش مهمی در گوناگونی ترکیبی سنگ­های آتشفشانی مورد مطالعه داشته است. 

واژگان کلیدی
آندزیت، آلایش، ایگنیمبریت، برش هیبریدی، نازک‌لایه‌ای شدن لیتوسفری

منابع و مآخذ مقاله

-افتخارنژاد، ج.، 1359. تفکیک بخش‌های مختلف ایران از لحاظ وضعیت ساختاری در ارتباط با حوضه-های رسوبی، نشریه انجمن نفت ایران، شماره 82، ص 19-28.

-پرچکانی، م.، شهرابی، م. و بازرگانی گیلانی، ک.، 1392. بررسی ویژگی‌های فعالیت آتشفشانی ائوسن کوه‌های طارم در البرز باختری ایران و مقایسه آن با فعالیت آتشفشانی مشابه در ناحیه یونت‌داغ (Yuntdağ) ترکیه، فصلنامه علوم زمین، سال بیست و سوم، شماره 89، ص 109-118.

-زارعی سهامیه، ر.، 1371. بررسی پتروگرافی و ژئوشیمی سنگ‌های آتشفشانی شمال ابهر و ارتباط ولکانیسم منطقه با کانی سازی‌های انجام شده، رساله کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تربیت معلم، 249 ص.

-زارعی سهامیه، ر.، شاهرخی، س. و.، پیروان، ح.ر. و جعفریان، م.، 1387. پترولوژی سنگ‌های ماگمایی شمال ابهر (جنوب شرق زنجان)، پانزدهمین همایش انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، ص 593-597.

-عابدیان، ن.، شاهین، ا. و علی‌پور، م.، 1387. اکتشافات ژئوشیمیایی سیستماتیک ورقه 1:100.000 ابهر، طرح زمین‌شناسی عمومی، پروژه ژئوشیمیایی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 192 ص.

-محمدی، م. و حاج‌ابولفتح، ع.، 1390. پتروگرافی و ژئوشیمی ولکانیسم ائوسن منطقه ذاکر (شرق زنجان)، سی‌امین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، ص 1-7.

-مهابادی، س. و فنودی، م.، 1371. نقشه زمین‌شناسی با مقیاس 1:100.000 تاکستان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

-مؤيد، م.، 1370. بررسي پتروگرافي و پتروشيمي سنگ‌هاي نوار ولکانوپلوتونيک منطقه طارم در ارتباط با ژنز مس، رساله کارشناسي‌ارشد، دانشگاه تبريز، 187 ص.

-نبوی، م.ح.، 1355. دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 109 ص.

-Aghanabati, A., 2004. Geology of Iran. Ministry of Industry and Mines: Geological Survey of Iran, 582 p.

-Alavi, M., 1991. Tectonic map of the Middle East, Scale 1:5,000,000: Geological Survey of Iran.

-Allen, M.B., Ghassemi, M.R., Shahrabi, M. and Qorashi, M., 2003. Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran: Journal of structural geology, v. 25, p. 659-672.

-Aragon, E., Gonzalez, P., Aguilera, Y. E., Cavarozzi, C. E., Llambias, E. and Rivalenti, G., 2003. Thermal divide andesites-trachytes, petrologic evidence, and implications from Jurassic north Patagonian massif alkaline volcanism: Journal of South American Earth Sciences, v. 16, p. 91-103.

-Asiabanha, A. and Foden, J., 2012. Post-collisional transition from an extensional volcano-sedimentary basin to a continental arc in the Alborz ranges, N-Iran: Lithos, v. 148, p. 98-111.

-Bailie, R., Rajeshm, H.M. and Gutzmer, J., 2012. Bimodal volcanism at the western margin of the Kaapvaal Craton in the aftermath of collisional events during the Namaqua-Natal Orogeny: The Koras Group, South Africa: Precambrian Research, v. 200, p. 163-183.

-Cámera, M.M.M., Dahlquist, J.A., Basei, M.A.S., Galindo, C., Neto, M. and Facetti, N., 2016. F-rich strongly peraluminous A-type magmatism in the pre-Andean foreland Sierras Pampeanas, Argentina: Geochemical, geochronological, isotopic constraints and petrogenesis: Lithos, v. 277, p. 210-227.

-Christiansen, E.H. and McCurry, M., 2008. Contrasting origins of Cenozoic silicic volcanic rocks from the western Cordillera of the United States: Bull Volcanol, v. 70, p. 251-267. doi: 10.1007/s00445-007-0138-1.

-Çoban, H., Karacık, Z. and Ece, Ö., 2012. Source contamination and tectonomagmatic signals of overlapping Early to Middle Miocene orogenic magmas associated with shallow continental subduction and asthenospheric mantle flows in Western Anatolia: A record from Simav (Kütahya) region: Lithos, v. 140-141, p. 119-141.

-Cole, J. W., Gamble, J. A., Burt, R. M., Carroll, L.D. and Shelley, D., 2001. Mixing and mingling in the evolution of andesite-dacite magmas; evidence from co-magmatic plutonic enclaves, Taupo volcanic zone, New Zealand: Lithos, v. 59, p. 25-46.

-Ding, H., Zhang, Z., Dong, X., Yan, R., Lin, Y. and Jiang, H., 2014. Cambrian ultrapotassic rhyolites from the Lhasa terrane, south Tibet: Evidence for Andean-type magmatism along the northern active margin of Gondwana: Gondwana Research, 01218, No of Pages 14. doi: 10.1016/j.gr.2014.02.003.

-Fan, W., Wang, Y., Zhang, A., Zhang, F. and Zhang, Y., 2010. Permian arc-back-arc basin development along the Ailaoshan tectonic zone: Geochemical, isotopic and geochronological evidence from the Mojiang volcanic rocks, southwest China: Lithos, v. 119, p. 553-568.

-Gill, R., 2010. Igneous rocks and processes, a practical guide: A John Wiley & Sons Publication, 428 p.

-Guest, B., Stockli, D.F., Grove, M., Axen, G.J., Lam, P.S. and Hassanzadeh, J., 2006. Thermal histories from the central Alborz mountains, northern Iran: Implication for the spatial and temporal distribution of deformation in northern Iran: Geosphere, v. 2, p. 35-52.

-Hastie, A.R., Kerr, A.C., Pearce, J.A. and Mitchell, S.F., 2007. Classification of altered volcanic island arc rocks using immobile trace elements: Development of the Th-Co discrimination diagram: Journal of Petrology, v. 48, p. 2341-2357.

-Hirayama, K., Haghipour, A. and Hajian, J., 1965. Geology of the Zanjan area: The Tarom district, eastern part: Geological Survey of Iran, 28, 33 p.

-Johnson, J.A. and Grunder, A.L., 2000. The making of intermediate composition magma in a bimodal suite: Duck Butte Eruptive Center, Oregon, USA. Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 95, p. 175-195.

-Khanna, T.C., Sai, V.V.S., Bizimis, M. and Krishna, A.K., 2015. Petrogenesis of basalt-high-Mg andesite-adakite in the Neoarchean Veligallu greenstone terrane: Geochemical evidence for a rifted back-arc crust in the eastern Dharwar craton, India: Precambrian Research, v. 258, p. 260-277.

-Koralay, T., Kadioglu, Y.K. and Davis, P., 2011. Weak compositional zonation in a silicic magmatic system: Incesu ignimbrite, Central Anatolian Volcanic Province (Kayseri-Turkey): Journal of Asian Earth Sciences, v. 40, p. 371-393.

-Kuscu, G.G. and Geneli, F., 2010. Review of post-collisional volcanism in the Central Anatolian volcanic Province (Turkey), with special reference to the Tepekoy volcanic Complex: International Journal of Earth Sciences, v. 99, p. 593-621.

-Li, H., Ling, M.X., Ding, X., Zhang, H., Li, C.Y., Liu, D.Y. and Sun, W.D., 2014. The geochemical characteristics of Haiyang A-type granite complex in Shandxong, eastern China: Lithos, v. 200-201, p. 142-156.

-Liu, H.Q., Xu, Y.G., Tian, W., Zhong, Y.T, Mundil, R., Li, X.H., Yang, Y.H., Luo, Z.Y. and Shang-Guan, S.M., 2014. Origin of two types of rhyolites in the Tarim Large Igneous Province: Consequences of incubation and melting of a mantle plume: Lithos, 03196, No of Pages 14. doi: 10.1016/j.lithos.2014.02.007.

-Long, X., Wilde, S.A., Wang, Q., Yuan, C., Wang, X.C., Li, J., Jiang, Z. and Dan, W., 2015. Partial melting of thickened continental crust in central Tibet: Evidence from geochemistry and geochronology of Eocene adakitic rhyolites in the northern Qiangtang Terrane: Earth and Planetary Science Letters, v. 414, p. 30-44.

-Manikyamba, C., Ganguly, S., Santosh, M., Saha, A., Chatterjee, A. and Khelen, A.C., 2015. Neoarchean arc-juvenile back-arc magmatism in eastern DharwarCraton, India: Geochemical fingerprints from the basalts of Kadiri greenstone belt: Precambrian Research, v. 258, p. 1-23.

-Manikyamba, C., Saha, A., Ganguly, S., Santosh, M., Lingadevaru, M., Singh, M.R. and Rao, D.V.S., 2014. Sediment-infill volcanic breccia from the Neoarchean Shimoga greenstone terrane, western Dharwar Craton: Implications on pyroclastic volcanism and sedimentation in an active continental margin: Journal of Asian Earth Sciences, v. 96 p. 269-278.

-Miyashita, S., Adachi, Y. and Umino, S., 2003. Along-axis magmatic system in the northern Oman ophiolite: Implication of compositional variation of the sheeted dike complex: Geochemistry, Geophysics, Geosystems, Published by AGU and the Geochemical Society, v. 4, p. 1-26.

-Nogol-e-Sadat, M.A., Ahmadzadeh Heravi, M., Almasian, M., Poshtkouhi, M. and Hushmandzadeh, A., 1993. Tectonic Map of Iran, Scale 1:1000000: Geological Survey of Iran.

-Parker, D.F., Ghosh, A., Price, C.W., Rinard, B.D., Culler, R.L. and Ren, M., 2005. Origin of rhyolite by crustal melting and the nature of parental magmas in the Oligocene Conejos Formation, San Juan Mountains, Colorado, USA: Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 139, p. 185-210.

-Pearce, J.A., 1996. A user’s guide to basalt discrimination diagrams: Geological Association of Canada, v. 12, p. 79-113.

-Pearce, J.A. and Cann, J., 1973. Tectonic setting of basic volcanic rocks using trace element analysis: Earth and Planetary Science Letters, v. 19, p. 290-300.

-Plank, T., 2005. Constraints from Thorium/Lanthanum on Sediment Recycling at Subduction Zones and the Evolution of the Continents: Journal of Petrology, v. 46, p. 921-944.

-Qian, X., Feng, Q., Yang, W., Wang, Y., Chonglakmani, C. and Monjai, D., 2015. Arc-like volcanic rocks in NW Laos: Geochronological and geochemical constraints and their tectonic implications: Journal of Asian Earth Sciences, v. 98, p. 342-357.

-Renjith, M.L., 2014. Micro-textures in plagioclase from 1994-1995 eruption, Barren island volcano: Evidence of dynamic magma plumbing system in the Andaman subduction zone: Geoscience Frontiers, v. 5, p. 113-126.

-Rudnick, R.L. and Gao, S., 2004. Composition of the continental crust: Treatise on Geochemistry, v. 3, p. 1-64.

-Sensarma, S. and Palme, H., 2013. Silicate liquid immiscibility in the ~2.5 Ga Fe-rich andesite at the top of the Dongargarh large igneous province (India): Lithos, v. 170-171, p. 239-251.

-Shao, F., Niu, Y., Regelous, M. and Zhu, D.C., 2015. Petrogenesis of peralkaline rhyolites in an intra-plate setting: Glass House Mountains, southeast Queensland, Australia: Lithos, v. 216-217, p. 196-210.

-Shelley, D., 1993. Igneous and metamorphic rocks under the microscope, Classification, texures, microstructures and mineral preferred-orientations: Chapman & Hall, 445 p.

-Sheth, H.C., Choudhary, A.K., Cucciniello, C., Bhattacharyya, S., Laishram, R. and Gurav, T., 2012. Geology, petrochemistry and genesis of the bimodal lavas of Osham Hill, Saurashtra, northwestern Deccan Traps: Journal of Asian Earth Sciences, v. 43, p. 176-192.

-Shrivastava, J.P. and Ahmad, M., 2009. Trace element compositions of iridium enriched illite-smectite assemblages from a K/Pg boundary section in the Anjar area of the Deccan volcanic province: palaeoenvironmental implications: Cretaceous Research, v. 29, p. 592-602.

-Stöcklin, J. and Eftekhar-nezhad, J., 1969. Explanatory text of the Zanjan quadrangle map on scale 1:250,000: Geological survey of Iran, No. D4, 61 p.

-Stöcklin, J., 1968. Structural history and tectonics of Iran: A review, American Association of Petrology Geologists, v. 52, p. 1229-1258.

-Sun, S.S. and McDonough, W.F., 1989. Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes, Geological Society of London: Special Publication, v. 42, p. 313-345.

-Winchester, J.A. and Floyd, P.A., 1977. Geochemical discrimination of different series and their differentiation products using immobile elements: Journal of Chemical Geology, v. 20, p. 325-343.

-Winter, J.D., 2014. Principles of igneous and metamorphic petrology: Second edition, Pearson Education Limited, 737 p.

-Wood, D.A., 1980. The application of Th-Hf-Ta diagram to problems of tectonomagmatic classification and to establishing the nature of crustal contamination of basaltic lavas of the British Tertiary volcanic province: Earth and Planetary Science Letters, v. 50, p. 11-30.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.