palette
تاثیر نوسانات ماهانه دمای آب دریای مدیترانه بر نوسان ماهانه بارش‌های شمال‌غرب ایران
میترا امینی, غلامرضا براتی, علیرضا شکیبا, محمد مرادی, مصطفی کرمپور

چکیده

تاثیر دمای سطح آب دریا (SST) بر مقدار بارش محدود به ساحل نبوده و نواحی دور از دریا را نیز تحت­تاثیر قرار می­دهد. تشخیص همبستگی بین SST و بارش نقش موثری در پیش­بینی خشکسالی و ترسالی مناطقی که تحت­تاثیر نوسانات دمای آب قرار می­گیرند خواهد داشت. در پژوهش حاضر به منظور شناخت بهتر از شرایط بارشی، ارتباط نوسان ماهانه SST مدیترانه با بارش شمال­غرب ایران بررسی می­گردد. پس از مشخص کردن دوره­های سرد و گرم دمای ماهانه سطح آب دریای مدیترانه نسبت به دمای میانگین آن در دوره آماری (2014-1982)، میزان همبستگی بین SST و بارش در سطح منطقه محاسبه گردید. نتایج نشان داد تاثیر SST بر نوسان بارش منطقه از نظر زمانی و مکانی متفاوت است و بارش ماه­های مارس، اوریل و می بیشترین همبستگی (در سطح اطمینان 95 و 99 درصد) را با دمای آب دارد. گرم بودن SST در تمام سطح دریای مدیترانه در ماه سپتامبر با کاهش بارش در ماه نوامبر و سرد بودن SST غرب دریا در ماه­ نوامبر و دسامبر با کاهش بارش این دو ماه همبستگی نشان داد. بین سرد بودن SST غرب دریا در فوریه و کاهش بارش ماه آوریل، هم­چنین سرد بودن SST شرق دریا در ماه مارس و کاهش بارش ماه مارس و ماه می ارتباط معنی­داری وجود دارد. هم­چنین ارتباط معنی­داری (در سطح اطمینان 95 تا 99 درصد) بین گرم بودن SST تمام دریا و افزایش بارش ماه آوریل در منطقه شمال­غرب مشاهده شد. بطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد هرچند براساس رابطه همبستگی بین SST و بارش، شناخت کلی از شرایط بارش امکان­پذیر می­باشد، معذالک بررسی شرایط سینوپتیک-ترمودینامیکی جو چگونگی این ارتباط را توجیه خواهد کرد.

واژگان کلیدی
SST، دریای مدیترانه، نوسان بارش، شمال‌غرب ایران.

منابع و مآخذ مقاله

-جهانبخش، س.، ساری صراف، ب.، قائمی، ه. و پور اصغر، ف.، 1390. بررسي تاثير پديده دو قطبي دمايي اقيانوس هند بر تغييرپذيري بارش‌هاي فصلي استان‌هاي جنوبي كشور، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي، سال 26، شماره 4، ص 27- 46.

-جهانبخش اصل، س.، زینالی، ب.، رضایی بنفشه، م. و بابائیان، ا.، 1391. تأثیر نوسان‌های دمای سطح آب دریای مدیترانه بر بارش پایکوه‌های شرقی زاگرس و چاله‌های مرکزی ایران، نشریه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی (دانشگاه تبریز)، سال 16، شماره 39، ص35-49.

-خسروی، م.، سلیقه، م. و صباغی، ب.، 1390. تاثیر آنومالی‌های دمای سطح دریای عمان بر بارندگی فصول پاییز و زمستان سواحل جنوب‌شرقی ایران، نشریه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی (دانشگاه تبریز)، سال 16، شماره 37، ص 65.

-خوش اخلاق، ف.، قنبری، ن. و معصوم پور سماکوش، ج.، 1387. مطالعه اثرات نوسان اطلس شمالی بر رژیم بارش و دمای سواحل جنوبی دریای خزر، مجله پژوهشهای جغرافیای طبیعی، شماره 66، زمستان 1387، ص 57-70.

-رسولي، ع.ا.، بابائیان، ا.، قائمی، ه. و زواررضا، پ.، 1390. ارتباط بين بارش‌هاي فصلي ايران و دماي پهنه‌هاي آبي منطقه‌اي، نشريه پژوهش‌هاي اقليم-شناسي، سال 2، شماره 5 و 6، ص 69-92.

-رضایی بنفشه، م.، جهانبخش، س.، بیاتی خطیبی، م. و زینالی، ب.، 1389. پیش‌بینی بارش پاییزه و زمستانه نیمه غربی ایران با استفاده از SST مدیترانه در فصول تابستان و پاییز، مجله پژوهشهای جغرافیای طبیعی، شماره 74، ص 47-62.

-رنجبر سعادت‌آبادی، ع. و ایزدی، پ.، 1392. ارتباط بی‌هنجاری‌های دمای آب سطح اقیانوس هند و دریای عرب با بی‌هنجاری‌های بارش نیمه جنوبی ایران، مجله فیزیک زمین و فضا، دوره 39، شماره 4، ص 135-157.

-صلاحی، ب.، خورشید‌دوست، ع.م. و قویدل رحیمی، ی.، 1386. ارتباط بین نوسان‌های گردش جوی- اقیانوس اطلس شمالی با خشکی‌های آذربایجان شرقی، مجله پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 60 ، تابستان 1386، ص 147-156.

-غیور، ح. و خسروی، م.، 1380. تاثیر پدیده انسو بر نابهنجاری‌های بارش تابستانی و پاییزی بارش منطقه جنوب‌شرق ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 62، ص 141-174.

-کریمی، ا.، 1386. تحلیل منابع رطوبت بارش‌های ایران، دانشگاه تربیت مدرس، رساله دکتری جغرافیای طبیعی گرایش اقلیم شناسی.

-گندمکار، ا.، اسماعیلی، ک.، پورغلامی، م. و دهقانی، ر.، 1393. بررسی رابطه الگوهای پیوند از دور با متوسط دمای ماهانه و متوسط بارش ماهانه شهرکرد، کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش‌ها با محوریت کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری، تبریز.

-ناظم‌السادات، م. ج. و قاسمی، ا.، 1383. تأثیر نوسان‌های دمای سطح آب خزر بر بارش فصول زمستان و بهار نواحی شمالی و جنوب‌غربی ایران، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال هشتم، شماره 4، ص 1-14.

-ناظم السادات، س. م. ج. و شیروانی، ا.، 1385. پیش‌بینی بارش زمستانه مناطق جنوبی ایران با استفاده از دمای سطح آب خلیج فارس، مجله علمی کشاورزی، شماره 2، صص 65-77.

-یاراحمدی، د. و عزیزی، ق.، 1386. تحلیل چند متغیره ارتباط میزان بارش فصلی ایران و شاخص-های اقلیمی، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 62، ص 161-174.

-Balas, N., Nicholson, S.E. and Klotter, D., 2007. The Relationship of Rainfall Variabillity in West Central African to Sea Surface Temprature Fluctuations, International Journal of Climate, v. 27, p. 1335-1349.

-Berri, G.J. and Bertossa, G., 2004. The Influence of the Tropical and Subtropical Atlantic and Pacific Oceans on Precipitation Variabilility over Southern Central South America on Seasonal Time Scales, International Journal of Climatology, v. 24, p. 415-435.

-Colis, C.J., Bartzokaz, A. and Katsoulis, B.D., 2004. Relation between Sensible and Latent Heat Fluxes in the Mediteranean and Precipitation in Greek Area During Winter, Internatonal Journal of Climatology, v. 24, p.1803-1816.

-Flocas, H.A., Simmonds, I., Kouroutzoglou, J., Keay, K., Hatzaki, M., Bricolas, V., Asimakopoulos, D., 2010. On Syclonic Tracks over the Eastern Mediterranean, Journal of climate, v. 23, p. 5243-5257.

-Ghasemi, A.R. and Khalili, D., 2008. The association between regional and global atmospheric patterns and winter precipitation in Iran, Journal of atmospheric research, v. 88, p. 116-133.

-http://www.esrl.noaa.gov/psd/data/gridded /data.noaa.oisst.v2.html

-Jean-Pierre, C., Alain, C. and Noelle, A., 1998. Relationship between sea surface temperature, vertical dynamicsand the vertical distribution of atmospheric water vapor inferred from TOVS observations, Journal of Geophysical Research, v. 103(D18), p. 173-180.

-Li, F. and Zeng, Q., 2008. Statistical prediction of East Asian summer Monsoon rainfall based on SST and sea ice concentration, Journal of the Meteorological Society of Japan, v. 86(1), p. 237-243.

-Lim, E., Hendon, H. and Alves, O., 2007. Seasonal forecast of the tropical Indo-Pacific SST and Australian rainfall, Bureau of Meteorology of Australia, Project report, v. 3.2.2, p. 33-39.

-Markowski, G.R. and North, G.R., 2003. Climatic influence of Sea Surface Temperature: evidence of substantial precipitation correlation and predictability, Journal of ydrometeorology, v. 4, p. 856-877.

-Misra, V., 2003. The influence of Pacific SST variability on the precipitation over Southern Africa, Journal of Climate, v. 16, p. 2408-2418.

-Nazemosadat, M.J. and Ghasemi, A.R., 2004. Quantifying the ENSO related shifts in the intensity and probability of drought and wet periods in Iran, Climate, v. 15, p. 4005-4018.

-Rowell, D.P., 2007. The Impact of Mediterranean SSTs on the Sahelian Rainfall Seasonal, Jornal of climate, v. 16, p. 849-862.

-Weare, B.C., 1987. Relationship between monthly precipitation and SST variations in the tropical pacific region, Monthly Weather Review, v. 115, p. 2687-2698.

-Hatzaki, M. and Renguang, W., 2015. The south-eastern Europe winter precipitation variability in relation to the North Atlantic SST, Atmospheric Research, v.152, p. 61-68.

-Lin, W., Wen, C., Wen, Z. and Gang, H., 2015. Teleconnected influence of tropical Northwest Pacific sea surface temperature on interannual variability of autumn precipitation in Southwest China, Climate Dynamics, v. 45(9), p. 2527-2539.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.