palette
اکتشافات ژئوشیمیایی سنگی اندیس پلی متال هفت صندوق (شمال غرب تاکستان)؛ با تأکیدی بر روش فرکتالی
زهرا احتشام, کمال سیاه چشم, وارطان سیمونز, بهروز آهین

چکیده

اندیس اکتشافی هفت صندوق در  25 کیلومتری شمال غرب تاکستان، در پهنه فلززائی سنوزوئیک طارم سفلی واقع شده است. تزریق نفوذی­های گرانودیوریتی- مونزونیتی به درون مجموعه آتشفشانی- آذرآواری ائوسن سبب ایجاد دگرسانی گرمابی گسترده و کانی زائی مس- سرب و نقره بفرم غالب رگچه­ای شده است. دگرسانی سوپرژن باعث تشکیل کانی­های ثانویه اکسیدی-­هیدروکسیدی (هماتیت،‌ گوتیت)، سولفیدی (کوولیت)، سولفاتی (آنگلزیت) و کربناتی (مالاکیت و آزوریت) در زون کانی­زائی اکسیدان شده است. در این محدوده تحلیل­های ژئوشیمیایی سنگی به روش­های مختلف بر روی نتایج آنالیز ICP-MS ۹۹ نمونه برداشت شده از یک شبکه سیستماتیک انجام گرفت. براساس روش­های غیر ساختاری (ضرایب همبستگی، آنالیز خوشه­ای، آنالیز فاکتوری) ۶ عنصر کانساری و ردیاب Cu، Pb، Ag، Au، Cd و As آنومالی نشان دادند در حالیکه روش­های ساختاری (فرکتالی عیار- مساحت) گویای این واقعیت هستند که 3 عنصر Cu، Pb و Ag از بین عناصر نامبرده دارای آنومالی واقعی بوده و بقیه عناصر به­عنوان آنومالی کاذب در نظر گرفته می­شوند. ماحصل این تحقیق نشانگر توانمندی روش­های فرکتالی در تعیین حد آستانه­ای دقیق و کاهش مساحت آنومالی­ها در مقایسه با روش­های غیر ساختاری می­باشد. طبق تحلیل فرکتالی log-log C-A سه زون دارای آنومالی در محدوده هفت صندوق تعیین شد: زون 1) با آنومالی درجه دو عناصر Cu و Ag، زون 2) با آنومالی درجه دو Cu و زون 3) با آنومالی درجه دو Cu و درجه سه Pb.

واژگان کلیدی
فرکتال عیار مساحت، تحلیل فاکتوری، تحلیل خوشه‌ای، هفت صندوق، تاکستان

منابع و مآخذ مقاله

-آقا نباتی، ع.، 1383. زمین‌شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 ص.

-ترکمانی، ا.، 1379. بررسی توده نفوذی شمال خرم دره، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.

-جعفری، ح. ر. و ضیاءظریفی، ا.، 1388. مقایسه روش‌های آمار کلاسیک و هندسه فرکتالی در جدایش جوامع ناهنجاری عناصر اورانیوم و توریوم منطقه ده سیاهان (استان کرمان)، تحقيق در عمليات و كاربردهاي آن (رياضيات كاربردي)، ص 61-69.

-حسنی پاک، ع. ا. و شرف الدین، م.و.، 1380. تحلیل داده‌های اکتشافی، انتشارات دانشگاه تهران، 982 ص.

-حسنی‌پاک، ع. ا.، 1391. اصول اکتشافات ژئوشیمیایی، انتشارات دانشگاه تهران، 615 ص.

-حیدری، ط.، مجتهدزاده، س. ح. و قربانی، ا.، 1393. جداسازی آنومالی‌های ژئوشیمیایی اندیس مس ظفرقند با استفاده از روش فرکتالی عیار- مساحت و مقایسه با روش آمارکلاسیک، پنجمین کنفرانس مهندسی معدن، دانشگاه یزد.

-خواجه میری، ز.، شایسته فر، م.ر. و معین زاده، ح.ا.، 1392. پردازش داده‌های ژئوشیمیایی و تعیین مناطق آنومال با استفاده از روش تجزیه عامل‌ها، سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین‌المللی تخصصی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

-علیجانی، ل.، 1394. بررسی زمین‌شناسی اقتصادی و ژنز ذخیره پلی متال چنگوره با تاکیدی بر سرب، شمال‌غرب تاکستان استان قزوین، پایان-نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تبریز.

-فیضی، ف. و خاکزاد، ا.، 1376. ژنز کانسار مس خلیفه لو، اولین همایش سالانه انجمن زمین-شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

-نبوی، م.ح.، 1355. دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 109 ص.

-Agterberg, F.P., Cheng, Q., Brown, A. and Good, D., 1996. Multifractal modeling of fractures in the Lac du Bonnet batholith, Manitoba, computer and geotechnics, v. 22 (5), p. 497-507

-Ali, K., Cheng, Q. and Chen, Z., 2007. Multifractal power spectrum and singularity analysis for modelling stream sediment geochemical distribution patterns to identify anomalies related to gold mineralization in Yunnan Province, South China, Geochemistry Exploration Environment Analysis, v.7, p. 293–301.

-Cheng, Q., Agterberg, F. P. and Ballantyne, S. B., 1994. The separartion of geochemical anomalies from background by fractal methods, Journal of Geochemical Exploration, v. 51, p. 109–130.

-Chork, C.Y., 1991. An assessment of last median of squates regression in exploration geochemistry, Geochemical exploration, p. 325-340.

-Clark, I., 1987. Practical geostatistics, Elsevier Applied Science Publishers Ltd.

-Goncalves, M.A., 2001. Characterization of geochemical distributions using multifractal Mathematical Modeling Geology, v. 33 (1), p. 41-61

-Heidari, S.M., Ghaderi, M. and Afzal, P., 2013. Delineating mineralized phases based on lithogeochemical data using multifractal model in Touzlar epithermal Au-Ag(Cu) deposit, NW Iran, Applied Geochemistry, v.31, p. 119-132.

-Moon, C.J., Whateley, M.K.G. and Evans, A.M., 2006. Introduction to Mineral Exploration, Blackwell, Oxford, 481p.

-Robert, R.G. and Grunsky, E.C., 2001. Weighted sums-Knowledge based empirical indices for use in exploration geochemistry, Geochemistry: Exploration, Enviroment, Analysis, Geological Society of London, v. 1, p. 135-141.

-Sami, H. and Abd, N., 2001. Evaluation of airborne gamma ray spectrometric data for the Missikat Uranium deposit, Eastern desert Egypet, Applied Radiation and Isotopes, v. 54 p. 497-507.

-Sim, B.L., Agterberg, F.P. and Beaudry, C., 1999. Determining the cutoff between background and relative base metal contamination levels using multifractal methods, computer science, v. 25, p. 1023–1041.

-Turcotte, D.L., 1997. Fractals and Chaos in Geology and Geophysics, Cambridge University Press, 250 p.

-Wang, G., Carranza, E.M.J., Zuo, R., Hao, Y., Du, Y., Pang, Z., Sun, Y. and Qu, J., 2012. Mapping of district-scale potential targets using fractal modelsJournal of Geochemical Exploration, v.122, p.34–46.

-Wellmer, F.W., 1997. Statistical evaluations in exploration for mineral deposits, Springer- Verlag, New York, 379 p.

-Zuo, R., Cheng, Q. and Xia, Q., 2009. Application of fractal models to characterization of vertical distribution of geochemical element concentration, Journal of Geochemical Exploration. v.102, p.37–43.


ارجاعات