palette
سنجش تاب‌آوری شهري در برابر خطر وقوع زلزله‌ مطالعه موردی: شهر اردبیل
علیرضا محمدی, اصغر پاشازاده

چکیده

شهر اردبيل يکي از کانون‌هاي پر خطر از نظر احتمال وقوع زلزله در ايران است. اين مسئله تهديدي جدي براي پايداري توسعه اين شهر محسوب مي‌شود. هدف اين پژوهش سنجش ميزان تاب‌آوري شهر در برابر خطر وقوع زلزله‌هاي احتمالي است. اين پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. بر این اساس تاب‌آوري شهر بر مبناي 14 معيار در قالب 4 مؤلفه اصلي به روش دلفي و توسط 50 خِبره ارزيابي شده‌اند. براي تجزیه و تحلیل داده‌ها، از آزمون‌های t تک نمونه‌ای، فریدمن، کندال و تحلیل مسیر در قالب نرم افزار SPSS استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان می‌دهند که وضعیت تاب­آوری شهر اردبیل در برابر وقوع زلزله احتمالی در مجموع مؤلفه‌ها، با میانگین 33/3  نامطلوب است. هم­چنين ميزان تاب‌آوري شهر در حين وقوع و بعد از وقوع زلزله بسيار کمتر و در سطح 95 درصد معنی­دار است. از بين مؤلفه‌هاي چهارگانه، مؤلفه کالبدی با مجموع اثرات مستقیم و غیر مستقیم 5/56 درصد آلفا را تبيين نموده و موثرترین مؤلفه در تاب‌آوری شهر اردبیل است. ابعاد چهارگانه تاب‌آوری، روی هم رفته توانستند 9/74درصد از تاب‌آوری شهر اردبیل را تبيين نمايند. در پايان و بر مبناي يافته‌هاي پژوهش و در چارچوب 4 مؤلفه اصلي، پيشنهاداتي براي تاب‌آور نمودن شهر در مقابل خطر وقوع زلزله‌‌هاي احتمالي در شهر اردبيل ارائه شده‌اند.

واژگان کلیدی
تاب‌آوري شهری، تحلیل مسیر، زلزله، شهر اردبیل، مديريت بحران.

منابع و مآخذ مقاله

-احمدمعظم، الف.، كوهستاني، م. و شيخ كاظم برزگري، م.ر.، 1393. مديريت بافت‌هاي فرسوده با رويكرد تاب‌آوري شهر، پنجمين كنفرانس بين‌المللي مديريت جامع بحران‌هاي طبيعي (INDM-2014)، ص 933-937.

-استوار ایزدخواه، ی.، 1391. مفاهیم و مدل‌های تاب‌آوری در سوانح طبیعی، فصل‌نامه دانش پيشگيري و مديريت بحران، دوره دوم، شماره 2، ص 145-153.

-بدری، ع.، رمضان زاده لسبوئی، م.، عسگری، ع.، قدیری معصوم، م. و سلمانی، م.، 1392. نقش مدیریت محلی در ارتقای تاب‌آوری مکانی در برابر بلایای طبیعی با تأکید بر سیلاب مطالعه‌ موردی: دو حوضه‌ چشمه کیله‌ شهرستان تنکابن و سردآبرود کلاردشت، فصلنامه مدیریت بحران، شماره 3، ص 37-48.

-رضایی، م.ر.، 1389. ارزیابی تاب‌آوری اقتصادی و نهادی جوامع شهری در برابر سوانح طبیعی، مطالعه مورد: زلزله‌ محله‌های شهر تهران. دو فصلنامه مدیریت بحران، شماره 3، ص 25-36.

-رمضان زاده لسبوئی، م. و بدری، ع.، 1393. تبیین ساختارهای اجتماعی- اقتصادی تاب‌آوری جوامع محلی در برابر بلایای طبیعی با تاکید بر سیلاب (مطالعه موردی: حوضه‌های گردشگری چشمه کلیه تنکابن و سروآبرود کلاردشت)، فصلنامه بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران، جغرافیا، سال دوازدهم، شماره 40، ص 109-131.

-رمضان زاده لسبوئی، م. و درستکار گل خیلی، ر.، 1393. سرمایه‌های شهروندان در راستای کاهش آسیب پذیری و ارتقاء تاب‌آوری در برابر بلایای طبیعی، همایش علوم جغرافیایی ایران، موسسه جغرافیا، دانشگاه تهران، ص 7-15.

-زهرائی، م. و ارشاد، ل.، 1384. بررسی آسیب‌پذیری لرزه‌ای ساختمان‌های شهر قزوین، نشریه دانشکده فنی، جلد 39، شماره 3، ص 287 - 297.

-سیف‌الدینی، ف.، داراب‌خانی، ر. و موسوی، ع.، 1388. آسیب‌پذیری بافت‌های شهری در برابر بلایای طبیعی (با تأکید بر زلزله)، ماهنامه شوراها، شماره 40، ص 13 - 16.

-شيخ كاظم برزگري، م.ر. و احمدمعظم، الف.، 1393. مطالعه آسيب‌پذيري محيط‌هاي شهري در مقابل حريق مبتني بر رويكرد شهر تاب‌آور، پنجمين كنفرانس بين‌المللي مديريت جامع بحران‌هاي طبيعي (INDM-2014)، ص 825-837.

-صادقلو، ط. و سجاسی قیدار، ح.، 1393. اولویت‌بندی عوامل موثر بر افزایش تاب‌آوری کشاورزان در برابر مخاطرات طبیعی (با تاکید بر خشکسالی) نمونه مورد مطالعه: کشاورزان روستاهای شهرستان ایجرود، مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 10، ص 129-153.

-صالحی، الف.، آقابابایی، م.ت.، سرمدی، ه. و فرزادبهتاش، م.ر.، 1390. بررسی میزان تاب‌آوری محیطی با استفاده از مدل شبکه علیت، محیط شناسی، سال 37، شماره 59، ص 99-112.

-فلاحی، ع.ر. و جلالی، ت.، 1392. بازسازی تاب‌آور از دیدگاه طراحی شهری، پس از زلزله 1382 بم، نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، دوره هجدهم، شماره 3، ص 5-16.

-گیوه‌چی، س.، 1388. تحلیل و ارائه الگوهای مدیریت در سوانح شهری ناشی از مخاطرات زیست محیطی، منطقه 6 تهران، رساله دکتری، استاد راهنما دکتر مهدی قرخلو، دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا، 33 ص.

-لطفی، خ.، 1391. مدل‌سازی ضریب آسیب‌پذیری شهرها در برابر زلزله با استفاده از GIS و GA مطالعه موردی: (شهر اردبیل)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، به راهنمایی دکتر فریبا اسفندیاری، دانشگاه محقق اردبیلی، گروه جغرافیا، 4 ص.

-مرکز زلزله نگاری کشور، موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران.، 1396. گزارش زلزله‌های کشور به تفکيک مناطق طی سال‌های 1393 تا 1395، http://irsc.ut.ac.ir .

-Ainuddin, S. and Routray, J.K., 2012. Community endurance framework for an earthquake prone area in Baluchistan, International Journal of Disaster Risk Reduction, v. 2, p. 25-36.

-Bruneau, M., and Chang, S., Eguchi, R., Lee, G., ORourke, T., Reinhom, A., Shinozuka, M., Tierney, K., Wallace, W. and Winterfeldt, D., 2004. Framework to Quantitatively Assess and Enhance the Seismic Endurance of Communities, 13th Word Conference on Earthquake Engineering, Vancouver, B.C., Canada, p. 733-752.

-Davis, I. and Izadkhah, Y., 2006. Building resilient urban communities, Article from OHI, v. 31(1), p. 11-21.

-ESCAP, 2014. Statistical Yearbook for Asia and the Pacific 2014, Nnited Nations Publications, Www. ESCAP. Org.

-Mayunga, J.S., 2007. Understanding and Applying the Concept of Community Disaster Endurance: A capital based approach, a draft working paper prepared for the summer academy for social vulnerability and endurance building, 22 - 28 July 2007, Munich, p. 1-4.

-Mitchell, J.K., Devine, N. and Jagger, k., 1989. A contextual model, 391 p.

-Mitchell, T. and Harris, K., 2012. Endurance: a risk management approach, background note, ODI, 2 p.

-Rattien, S., 1990. The Role of Mediain Hazard Mitigation & Disaster Management, Disaster Press, v. 1, 44 p.

-Rose, A., 2004. Defining and measuring economic endurance to disasters", Disaster Prevention and Management, v. 13, p. 307-314.

-Weichselgartner, J. and Kelman, L., 2014. Geographies of endurance: Challenges and opportunities of a descriptive concept, Progress in Human Geography, p. 1-19.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.