palette
بررسی مهم‌ترین خصوصیات فیزیکوشیمیایی موثر در طبقهبندی واحدهای مارنی استان زنجان با استفاده از تحلیل عاملی
پرویز عبدی نژاد, سادات فیض نیا, حمیدرضا پیروان, فرج اله فياضي, امير علي طباخ شعباني

چکیده

واحدهای مارنی در حدود 4438 کیلومترمربع از سطح استان زنجان معادل 20 درصد را تشکیل می‌دهند. هدف از این مطالعه بررسی مهم­ترین خصوصیات فیزیکوشیمیایی موثر در طبقه‌بندی واحدهای مارنی استان زنجان با استفاده از تحلیل عاملی است. برای این منظور با گروه­بندی و تلفیق نقشه‌های شیب، اقلیم و واحدهای مارنی سازندهای زمین­شناسی 18 واحد کاری تعریف شد. 120 نمونه از مواد مارنی از عمق 30-0 سانتیمتری برداشت شد و ویژگی­های فیزیکوشیمیایی اندازه­گیری گردید. بر اساس روش تحلیل عاملی متغیرهای فیزیکوشیمیایی برای واحدهای مارنی در سه عامل خلاصه شد. به­طوریکه عامل اول مربوط به خصوصیات فیزیکی و به­ویژه بافت خاک واحدهای مارنی می‌باشد. متغیرهای پتاسیم و سدیم محلول می‌تواند به­عنوان معرف و متغیر اصلی عامل دوم باشد و پتاسیم محلول متغیر اصلی این عامل است. درصد مواد آلی (OC) و حد خمیری می‌توانند به­عنوان متغیر اصلی عامل سوم انتخاب شود. بنابراين متغيرهاي بافت خاک، پتاسیم و سدیم محلول و درصد مواد آلی و حد خمیری مهم­ترين متغيرهايي هستند كه با توجه به بيشترين ضريب همبستگي با عامل‏ها در منطقه­ی مورد مطالعه انتخاب شدند. بديهي است كه هر يك از عامل‏هاي فوق به نحوي در خصوصیات فیزیکوشیمیایی و تفکیک و متمایز کردن واحدهای مارنی استان زنجان موثر می‌باشند.

واژگان کلیدی
مارن، طبقه‌بندی، خصوصیات فیزیکوشیمیایی، تحلیل عاملی، استان زنجان..

منابع و مآخذ مقاله

-احمدي، ح.، 1378. ژئومورفولوژي كاربردي ج1 (فرسايش آبي)، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران، 688 ص.

-اسماعيل‌پور، ا.، 1375. بررسي مارن‌هاي اطراف درياچه اروميه و تعيين حساسيت آنها نسبت به فرسايش آبي، مركز آموزش عالي امام خميني، تهران، 120 ص.

-حسن زاده نفوتی، م.، فیض‌نیا، س.، احمدی، ح.، پیروان، ح.ر. و غیومیان، ج.، 1387. بررسی تأثیر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مارن‌ها بر میزان رسوب‌دهی با استفاده از مدل فیزیکی باران‌ساز، نشریه انجمن زمین‌شناسی مهندسی ایران، بهار 1387، جلد اول، شماره 1، ص 35-48.

-سكوتي اسكوئي، ر.، پيروان، ح.، بروشكه، ا.، خواجه-اي، ا.، احمدي، ع. و مصطفايي، ا.، 1388. طبقه‌بندي و تعيين شاخص‌هاي فرسايش پذيري مارن‌هاي استان آذربايجان غربي، پژوهشکده حفاظت خاك و آبخيزداري، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی.

-عباسي، ن. و عبدي، پ.، 1384. بررسي رابطه بين خصوصيات شيميايي مارن‌ها با رفتارهاي محيطي آنها (مطالعه موردي حوزه قزل‌اوزن سفلي در منطقه طارم علياي استان زنجان)، چهارمين همايش زمين‌شناسی و محيط زيست ايران، تهران دانشگاه تربيت مدرس.

-عبدی نژاد، پ.، فیض‌نیا، س.، پیروان، ح.ر.، 1390. بررسی خصوصیات فیزیکوشیمایی، مکانیکی و فرسایش پذیری سازندهای مارنی استان زنجان، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان.

-غیاثوند، ا.، 1387. کاربرد آمار و نرم‌افزار SPSS در تحلیل داده‌ها، نشر لویه، تهران، 261 ص.

-قدوسي، ج.، سپهريان، م.، قديمي عروس محله، ف. و پورمتين، ا.، 1376. شناخت و طبقه‌بندي مارن‌ها و بدلندها در حوضه آبخيز، پژوهشکده حفاظت خاك و آبخيزداري تهران.

-قدیمی، ع.م. و قدوسی، ج.، 1378. بررسي امكان طبقه‌بندي مارن‌ها براساس خصوصيات فيزيكي و شيميائي مارن‌ها، مجله پژوهش و سازندگي، شكاره 40، 41 و 42، بهار، ص 30-34.

-Benito, G., Gutierrez, M. and Zaragoza, Cs., 1993. The influence of physicochemical properties on erosion process in badland areas, Ebro Basin NE-Spain Geomorph, NF, v. 37(2), p.199-214.

-Cerda, A., Ibanez, S. and calvo, A., 1997. Design and operation of a small ad portable rainfall simulator for rugged terrain, Soil Technol, v. 11, p. 163- 170.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.