palette
موازنه‌گرایی در سیاست‌های ژئوپلیتیکی هند (با تأکید بر نقش و جایگاه بندر‌ چابهار ایران)
حمیدرضا محمدی, ابراهیم احمدی

چکیده

مکان‌های جغرافیایی هنگامی نزد بازیگران سیاسی مطلوبیت پیدا می‌کنند، که از حیث ارزش (سیاسی، اقتصادی، ژئواستراتژیک و ژئوپلیتیکی) تولید کننده قدرت باشند؛ به تعبیری به واسطه وزن ژئوپلیتیکی که دارند بتوانند تأمین کننده نیازهای‌ حیاتی آن بازیگر سیاسی (مثلاً کشور) باشند. بندر چابهار به واسطه وزن ژئوپلیتیکی بالا از حیث تأثیر‌گذاری‌، چنین مکانی است. هند به­عنوان یک قدرت منطقه‌ای بزرگ و قدرت نوظهور جهانی قصد دارد از پتانسیل‌های ‌مکانی چابهار در موازنه با رقبا­ی عمده، بهره ببرد. به­طور اجمالی، موازنه‌گرایی هند از طریق بندر چابهار با دو هدف است؛ موازنه منافع با ایران، که از نوع وابستگی متقابل است. موازنه قدرتی با پاکستان و چین که از نوع رقابت و گاهاً منازعه است؛ از این منظر- در درجه اول، چابهار مدخلی است برای خروج هند از تنگنای محاصره در جنوب آسیا توسط چین و پاکستان‌. در درجه بعدی، مسیر ایران (چابهار) به­عنوان یک مسیر راهبردی، امن و مقرون ‌به‌ صرفه؛ مناسب‌ترین مسیر برای هند، جهت ورود به افغانستان (با وجود دشمنی با پاکستان)، آسیای مرکزی و کشورهای حوزه دریای خزر می‌باشد. در ورود هند از طریق ایران، به مناطق مذکور، اهدافی همچون: نیازمندی‌های اقتصادی (انرژی و بازرگانی)، امنیتی (مبارزه با تروریسم) و سیاسی (موازنه و رقابت با چین و پاکستان) نهفته است.  

واژگان کلیدی
وزن ژئوپلیتیکی، هند، بندر چابهار، بندر گوادر، ایران، پاکستان، چین.

منابع و مآخذ مقاله

-احمدی، س. ع. و احمدی، ا.، 1396. بررسی توانمندی‌های راهبردی، منطقه آزاد چابهار در راستای وزن ژئوپلیتیکی و قدرت ملی ایران (از سه منظر داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی)، فصلنامه راهبرد، سال بیست‌و‌ششم، شماره 83، ص 262-235.

-اخوان کاظمی، م. و عزیزی، پ.، 1392. تحلیل اقتصاد سیاسی توسعه در هند، فصلنامه مطالعات شبه قاره، سال پنجم، شماره 14، ص 7-32.

-بزرگمهری، م. و میرزایی، م.، 1396. حضور چین در خلیج فارس، پیامدهای سیاسی و استراتژیک، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌الملل، شماره 31، ص 1-35.

-توحیدی، ا.، 1386. رویکرد نوین سیاست خارجی هند، مرکز تحقیقات راهبردی مصلحت نظام، 17 فروردین.

-ثقفی‌عامری، ن.، 1373. ایران، هند و آسیای مرکزی، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، سال دوم، شماره 4.

-جانسیر، ا. و بهرامی‌مقدم، س.، 1395. عروج زیستمان‌های بدیل و ظهور اقتصادی هند در سیاست بین‌الملل، فصلنامه سیاست جهانی، دوره پنجم، شماره 2.

-حسین‌پور‌‌پویان‌، ‌ر.، ‌1392. تبیین مؤلفه‌های جغرافیایی وژئوپلیتیکی روابط در مناطق ژئوپلیتیکی، فصلنامه‌ی ژئوپلیتیک، سال نهم، شماره 2، ص 161-203.

-حافظ‌نیا، م.ر.، 1390. اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، چاپ سوم، مشهد:‌ انتشارات پاپلی.

-حافظ‌نیا، م.ر.، شمس دولت‌آبادی، م. و افشردی، م.ح.، 1386. علایق ژئوپلیتیکی ایران در آسیای مرکزی و فرصت‌های پیش‌رو، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال سوم، شماره 3، ص 79-119.

-خلیلی، م.، منشادی، م. و آزمود، ف.، 1390. بایستگی‌های ژئواکونومیک توسعه منطقه جنوب شرق ایران، فصلنامه روابط خارجی، سال سوم، شماره 4، ص 81-124.

-رضائی، م. و جهانیان، ش.، 1394. امنیت منطقه‌ای در قلمروی اوراسیا و جایگاه ایران، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال بیست و‌ دوم، شماره 82، ص 77-116.

-رمضانی‌بونش، ف.، 1394. اهداف چند بعدی پاکستان در روابط با ترکمنستان و قرقیزستان، منتشر شده در مرکز بین‌المللی مطالعات صلح، 17 خرداد.

-زرقانی، س.ه. و احمدی، ا.، 1395. تحلیل ژئوپلیتیک روابط ایران و هند در چارچوب وابستگی‌های متقابل، پژوهش نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، سال چهارم، شماره 2، ص 55-85.

-زرگر، ا.، 1386. همگرایی و واگرایی در روابط ایران و هندوستان، مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 57.

-سلطانی‌نژاد، م.، 1395. روابط ایران و هند‌ تحلیلی بر یک مشارکت استراتژیک ناتمام، فصلنامه روابط خارجی، سال ششم، دوره 2، ص 87-115.

-سعیدی، ن. و همکاران.، 1391. مقایسه تطبیقی مزیت‌‌ها و قابلیت‌های بنادر گوادر پاكستان و چابهار ایران با محوریت ترانزیت، ‌چهاردهمین همایش صنایع دریایی، تهران، انجمن مهندسی دریایی ایران.

-شفیعی، ن. و فرجی‌نصیر، ش.، 1393. ترتیبات سیاسی-امنیتی در جنوب آسیا و تأثیر آن بر امنیت ملی ج.ا. ایران، فصلنامه سیاست پژوهی، سال اول، شماره 1، ص 9-31.

-شفیعی، ن.، فرجی‌نصیر، ش. و متفی، ا.، 1391. رویکرد هند در قبال افغانستان پس از یازده سپتامبر 2001 (با نگاه به ایران)، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هشتم، شماره 2، ص 125-152.

-شریعتی‌نیا، م.، 1387. آینده محیط امنیتی آسیا؛ متغیرهای تأثیرگذار، فصلنامه راهبرد، شماره 47، ص 397-407.

-عسکری‌کرمانی، ح.، 1395. چابهار و منطقه، فصلنامه روابط خارجی، سال هشتم، شماره 1، ص 9-17.

-علویان، م. و کوزه‌گر‌کالچی، و.، 1388. سیاست جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی؛ بسترهای همگرایی و زمینه‌های واگرایی، فصلنامه علوم سیاسی، سال دوم، شماره 46، ص 63-92.

-کولایی، ا. و کله‌سر، م.، 1393. سیاست انرژی هند در منطقه دریای خزر؛ مروری انتقادی، فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌المللی، ‌دوره اول، شماره 2، ص 117-141.

-کولایی، ا. و تیشیه‌یار، م.، 1390. برسی نظری رهیافت‌های امنیت انرژی هند در آسیای مرکزی، فصلنامه روابط خارجی، سال سوم، شماره 2، ص 161-184.

-فرزین‌نیا، ز.، 1388. روابط هند و چین؛ همکاری و رقابت، فصلنامه آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 65، ص 15-46.

-نصیری، ح.، 1387. بررسی موقعیت ایران و کشورهای رقیب در مبادلات جهانی– منطقه‌ای (با تأکید بر توسعه‌ی محور شرق)‌، فصلنامه سیاست، دوه سی و هشتم، شماره 3، ص 349-378.

-محمدی، ح.ر. و احمدی، ا.، 1394. ژئوپلیتیک ایران و پاکستان (زمینه‌های هم‌گرایی و واگرایی منطقه‌ای)، چاپ اول، تهران، نشر انتخاب.

-وثوقی، س.، فلاحی، ا. و حیدری، ق.ع.، 1393. تبیین جایگاه افغانستان به‌عنوان کانون چند زیر سیستم منطقه‌ای با تأکید بر منطقه آسیای جنوبی و نقش هندوستان، فصلنامه آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 87، ص 149-177.

-BP., 2015. Statistical Review of World Energy, 64th Edition, Available at: http://www.bp.com/statiscalreview=Bpstate, [Accessed on: 7/3/2016].

-BP., 2011. Statistical Review of World Energy, June 2011.

-Dietl, G., 2012. India’s Iran Policy in the Post-Cold War Period, Strategic Analysis, v. 36(6), p. 871-881.

-Dwivedi, R.L., 2004. Fundamentals of Political Geography, Publisher: Catania Publishing House- Allahabad.

-Dougherty, J. and Pfaltzgraff, R., 2001. Contending Theories of International Relaations: a comperehensive, Survy, New Yourk and Other Places: Longman.

-EIA., 2014. Petroleum and Other Liquid, August 6, Us Energy Information Administration [EIA], Available at: http://www.eia.gov/petroleum/, [Accessed on: 25/5/2016].

-Energy Charter., 2013. The Energy Charter Treaty, [8/‌3/2016], Available from: http://www.energycharter.org/ process/energy-charter-treaty- 1994/energy-charter-treaty/.

-Frankel, F.R., 2015. India's Green Revolution: Economic Gains and Political Costs, Princeton University Press.

-Fair, C., 2007. India-Iran Security Ties: Thicker than Oil. [Accessed March 12, 2015]. Available from: http://www. isn. ethz. ch/ Digital- Library/ Publications/ Detail/? ots591= eb06339b- 2726- 928e- 0216- 1b3f15392dd8&lng= en&id=47545.

-Hall, I., 2015. Is a ‘Modi doctrine’emerging in Indian foreign policy? Australian Journal of International Affairs, v. 69(3), p. 247-252.

-Haidari, A., 2015. India and Afghanistan: A Growing Partnership. The Diplomat [Accessed September 16, 2015]. Available from: http// thediplomat. com/.../India-and-Afghanistan-a-growing-partn.

-Kucera, J., 2006. Iran Expanding Ties with Central Asian States to Counterbalance US Geopolitical Pressure, Eurasia Insight, http://www.eurasianet.org.

- Nel, P. and Mcgown, P., 1999. Power, wealth and global order, Shout Africa: university of cape towan press.

-Pant, H., 2010. India’s Challenge in Afghanistan: With Power Comes Responsibility, Center for the Advanced Study of India, Working Paper.

-Sing Roy, M., 2012. Iran: India's Gateway to Central Asia, Institute for defense studies and Analysis, v. 36 (6).

-Sing Roy, M., 2001. “India's interests in Central Asia”, Strategic Analysis, v. 24(12), p. 2272-2298.

-SIPRI Military Expenditure Database., 2014. Available from: //www. sipri.org/research/armaments/milex/milex database.

-Statistics Released (Federation of American Scientists [FAS], 2015. Available from: fas.org/.../nuclear-weapons/status-world.

-The Guardian., 2016. India to invest $500m in Iranian port of Chabahar, [May 23, 2016]. Available from: https://www.theguardian.com › World › India.

-The World Bank., 2015. Afghanistan Economic Update: Fiscal Stability is Critical to Steer Afghanistan’s Economy Back to Recovery and Growth, Available from: http// www.worldbank.org/.../increasing-fiscal-stresses-against.

-Yuan, J.D., 2007. The Dragon and the Elephant: Chinese-Indian Relations in the 21st Century, The Washington Quarterly, v. 30(3), p. 131-144.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.