palette
استفاده از داده‌های ژئوشیمی و هیدروژئوشیمی برای ارزیابی توسعه کارست سازند لار در محدوده سد گلورد (جنوب بهشهر)
شهرام شریعتی, محبوبه اصغری, حمید رضا ناصری, نادر کهنسال قدیم وند

چکیده

سازند کربناته لار با گسترش وسیع در ارتفاعات جنوبی بهشهر، دارای پتانسیل بالایی برای کارستی شدن است. انواع مختلف پديده­هاي كارستی نظیر غار و فروچاله در این سازند شناسایی شده است. برای مطالعه دقیق تر کارست در محدوده سد گلورد، تعداد 101 تیغه نازک از نمونه­های سنگی مربوط به گمانه GV1 واقع در تکیه گاه چپ این سد تهیه و بررسی شد. سپس با توجه به تغییرات سنگ شناسی و مشاهده حفرات کارستی در مغزه­ها، تعداد 20 نمونه سنگی انتخاب و مورد آنالیز ژئوشیمی به روش XRF قرار گرفت. بررسی تغییرات عناصر فرعی و نسبت­های Sr/Mn و Na/Mn نشان داده که نفوذ آبهای سطحی و افزایش دیاژنز متئوریک در محدوده­های کارستی، موجب افزایش مقدار آهن و منگنز (به ترتیب حدود 1500 و 90 پی پی ام) و کاهش سدیم و استرانسیم (به ترتیب حدود 390 و 360 پی پی ام) و همچنین نسبت آنها به منگنز شده است. بنابراین همراه با کارستی شدن، تغییر عناصر فرعی نیز در حاشیه کارست رخ می­دهد که با فاصله گرفتن از آن میزان عناصر به حالت طبیعی بر می­گردد. آناليز هیدروشیمی نمونه آب چشمه­های مخزن سد گلورد و رسم نمودارهای Piper و Durov نشان مي­دهد که تيپ آب موجود در اکثر چشمه­ها به صورت بيکربنات کلسيم-منیزیم است که با تيپ آب آبخوان­هاي کارستي مطابقت دارد. محاسبه نمايه­هاي اشباع با استفاده از نرم­افزار PHREEQC 2.6، نشان مي­دهد که چشمه­های محدوده غالباً فوق اشباع از کلسیت و آراگونیت و در دوره کم آبی فوق اشباع از دولومیت می­باشند. با وجود این، بررسی تغییرات دبی و هدایت الکتریکی تعدادی از چشمه­های محدوده در کنار نمایه اشباع، نشانگر غالب بودن جریان آب زیرزمینی مجرایی-افشان در چشمه­های کارستی محدوده است.

واژگان کلیدی
ژئوشیمی، سازند لار، سد گلورد، کارست، هیدروژئوشیمی.

منابع و مآخذ مقاله

-حیدری زاد، م.، آقایی، ع. و عبدالهی منصورخانی، م.، 1392. مطالعه ژئوشیمی پولیه کارستی خرکت (شمال شرق شهر مشهد)، دو فصلنامه یافته‌های نوین زمین شناسی کاربردی، دوره 7، شماره 13، ص 77-88.

-خانلری، غ.، حیدری ترکمانی، ر. و مؤمنی، ع. ا.، 1389. مطالعات كارست و بررسي ويژگي‌هاي تزريق پذيري پي سنگ سد اكباتان (طرح افزايش ارتفاع)، پژوهش‌هاي چينه نگاري و رسوب شناسي، سال 26، شماره پياپي 41، ص 57-72.

-رجائی، ا. و رئیسی، ع.، 1379. بررسی پتانسیل فرار آب در سازندهای کارستی مخزن و تکیه گاه سد میرزای شیرازی، مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس سد سازی، ص 717-727.

-رضوی، ل.، 1385. بررسي نقش سازند کارست در وضعيت منابع آب استان مازندران، دومین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، اصفهان.

-شرکت صحرا کاو، 1384. گزارش نهایی مطالعات ژئوفیزیک ساختگاه سد گلورد، وزارت نیرو، شرکت آب منطقه‌ای مازندران، 85 ص.

-قبادي، م.ح.، 1388. زمين شناسي مهندسي كارست، انتشارات دانشگاه بوعلي سينا، چاپ دوم، 320 ص.

-کرمی، غ.ح.، رجائی، ا. و کمالی نیسیانی، م.، 1387. کاربرد مطالعات هيدروژئولوژي و هيدروژئوشيمي در بررسي آب بندي سازند هاي کارستي، سومین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، تبریز.

-محمدی احمد آبادی، ر.، 1379. بررسی پدیده‌های کارستی منطقه بهشهر با استفاده از ردیابی و هیدروشیمی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

-مشارکت اویول-آب نیرو، 1390. گزارش خلاصه سيماي طرح سد مخزنی گلورد، وزارت نیرو، شرکت آب منطقه‌ای مازندران، 43 ص.

-Adabi, M.H. and Asadi Mehmandosti, E., 2008. Microfacies and geochemistry of the Ilam Formation in the Tang-E Rashid area, Izeh, S.W. Iran, Journal of Asian Earth Sciences, v. 33, p. 267-277.

-Asghari, M., Tahmasebipoor, A. and Barari, A., 2014. Original mineralogy and recognition of upper boundary of the Sarvak Formation based on geochemistry and isotopical Studies in Ahvaz oil field, S.W. Iran, Petroleum Sciense and Technology, v. 35 (in press).

-Alavi, M., 1991. Sedimentary and structural characteristics of the Paleo-Tethys remnants in northeastern Iran, Geological Society of America Bulletin, v. 103, p. 983-992.

-Atkinson, T.C., 1977. Diffuse flow and conduit flow in limestone terrain in the Mendip Hills, Somerset (Great Britain), J. Hydrol., v. 35, p. 93-110.

-Birk, S., 2004. Identification of localized recharge and conduit flow by combined analysis of hydraulic and physico-chemical spring responses, J. of Hydrology, v. 286 (1-4), p. 179-193.

-Brand, U. and Veizer, J., 1980. Chemical diagenesis of multicomponent carbonate system, II: stable isotopes, Jour. Sed. Petrology, v. 51, p. 987-997.

-Drew, D.P., Burke, A.M. and Daly, D., 1996. Assessing the extent and degree of karstification in Ireland: In proceedings of international conference on karst-fractured aquifers vulnerability and sustainability, Katowice-Ustron, Poland, p. 37-47.

-Ev Yol-Ab Niru Group Co, 2010. Geology and engineering geology report, No. 3-1, Ministry of energy, Mazandaran regional water corporation, 185 p.

-Fetter, C.W., 2001. Applied Hydrogeology, 4th edn, Prentice Hall, Upper Saddle River, N.J., 598 p.

-Ford, D.C. and Williams, P.W., 2007. Karst hydrogeology and geomorphology, John Wiley and Sons Ltd., 576 p.

-Heidari, M., Khanlari, G.R., Taleb Beydokhti, A.R. and Momeni, A.A., 2011. The formation of cover collapse sinkholes in North of Hamedan, Iran, Geomorphology, v. 132 (3–4), p. 76–86.

-Lloyd, J.W. and Heathcote, J.A., 1985. Natural Inorganic Hydrochemistry in Relation to Groundwater-An Introduction, Clarendon Press, Oxford, 296 p.

-Milanovic, P.T., 1981. Karst hydrogeology, Water Resources Publication, 434 p.

-Rao, C.P., 1990. Geochemical characteristics of cool-temperate carbonates, Tasmania, Australia, Carbonates and Evaporites, v. 5, p. 209-221.

-Rao, C.P., 1991. Geochemical differences between subtropical (Ordovician), temperate (Recent and Pleistocene) and subpolar (Permian) carbonates, Tasmania, Australia: Carbonates and Evaporites, v. 6, p. 83-106.

-Samani, N., 2001. Respone of karst aquifer to rain fall and evaporation, moharlo basin, iran, Journal of cave and karst studies, v. 63, p. 33-40.

-Shuster, E.T. and White, W.B., 1971. Seasonal fluctuations in the chemistry of limestone springs: A possible means for characterising carbonate aquifers, J. Hydrol., v. 14, p. 93–128.

-Waele, J.D., Plan, L. and Audra, P., 2009. Recent developments in surface and subsurface karst geomorphology: An introduction, Geomorphology, v. 106, p. 1–8.

-Willmann, M., 2001. A modeling study on void evolution beneath a dam in a gypsum environment with the example of Horsetooth dam, Colorado", Masters Thesis at the chair of applied Geology, University of Tubingen.

-Winefield, P.R., Nelson, C.S. and Hodder, A.P.W., 1996. Discriminating temperate carbonates and their diagenesis environments using bulk elemental geochemistry: a reconnaissance study based on New Zealand Cenozoic Limestones: Carbonates and Evaporates, v. 11, p. 19-31.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.