palette
خاستگاه ماگمایی کانه‌زایی Th-REE در کانسار سه‌چاهون براساس شواهد ژئوشیمیایی و داده‌های ایزوتوپی
غلامرضا میرزابابایی, محمد یزدی, محمد قنادی‌مراغه, مهرداد بهزادی, محمدرضا رضوانیان زاده

چکیده

بررسی الگوی ژئوشیمیایی پراکندگی عناصر کمیاب و نادر خاکی در سنگ‌های متأثر از متاسوماتیسم حاکی از یک منشأ ماگمایی برای کانه‌زایی Th-REE در کانسار سه‌چاهون است. بررسی الگوهای تمرکز عناصر کمیاب و نادرخاکی بهنجار شده نسبت به کندریت و جبه اولیه در سنگ‌های ریولیتی میزبان که در موقعیت فرورانش تشکیل شده‌اند و مقایسه این الگوها با الگوهای نظیر برای زون کانه‌زایی Th-REE نیز تأییدی بر این مسئله است که منشأ Th-REE در واقع همان ماگمای ریولیتی یا اتاق ماگمایی است که ماگمای ریولیتی از آن مشتق شده است. این مسئله با داده‌های ایزوتوپی اکسیژن و هیدروژن که از طریق بررسی ایزوتوپ‌های پایدار در کانی اکتینولیت پاراژنز با کانی‌های میزبان REE و Th به دست آمده نیز تأیید شده است. کانی‌های توریم شامل هوتونیت و توریت می‌باشند. نتایج آنالیز ایزوتوپی اکسیژن سیال در تعادل با اکتینولیت پاراژنز با هوتونیت و توریت 65/6 تا 71/7 پرمیل برآورد شد که در محدوده ترکیب ایزوتوپی اکسیژن ماگمایی (10 تا 6 پرمیل) قرار می‌گیرد. نتایج آنالیز ایزوتوپی هیدروژن سیال در تعادل با اکتینولیت نیز 29/73- تا 04/42- پرمیل محاسبه گردید که در محدوده ترکیب ایزوتوپی هیدروژن ماگمایی (50- تا 80- پرمیل) قرار گرفت.

واژگان کلیدی
کانه‌زایی Th-REE، متاسوماتیسم، ایزوتوپ‌های پایدار، منشأ ماگمایی، کانسار سه‌چاهون.

منابع و مآخذ مقاله

-خشنودی، خ.، 1395. کانی‌شناسی، ژئوشیمی و ژنز کانه‌زایی عناصر پرتوزا با تأکید بر عنصر توریم در کانسار چغارت، یزد، رساله دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 216 ص.

-محسنی بابعبدانی، ص.، 1386. بررسی کانی‌زایی آهن نواری نوع راپیتان در کمربند سنگ آهن ایران مرکزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، 284 ص.

-میرزابابایی، غ.، 1396. کانی‌شناسی، ژئوشیمی و کانه‌زایی عناصر کمیاب و نادر خاکی در کانسار سه‌چاهون، بافق، یزد، رساله دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 173 ص.

-Aftabi, A., Mohseni, S., Babeki, A. and Azaraien, H., 2009. Fluid inclusion and stable isotope study of the esfordi apatite-magnetite deposit, central, iran: a discussion: Economic geology, v. 104, p. 137–143.

-Agrinier, P., Hékinian, R., Bideau, D. and Javoy, M., 1995. Stable Isotope Compositions (18O/16O, D/H, and 13C/12C) of Oceanic Crust and Upper Mantle Rocks Exposed in the Hess Deep near the Galapagos Triple Junction: Earth and Planetary Science Letters, v. 136, p. 183-196.

-Audétat, A. and Keppler, H., 2005. Solubility of rutile in subduction zone fluids, as determined by experiments in the hydrothermal diamond anvil cell: Earth and Planetary Science Letters, v. 232, p. 393–402.

-Berberian, M. and King, G.C.P., 1981. Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran: Canadian Journal of Earth Sciences, v. 18, p. 210–265.

-Bonyadi, Z., Davidson, G.J., Mehrabi, B., Meffre, S. and Ghazban, F., 2011. Significance of apatite REE depletion and monazite inclusions in the brecciated Se-Chahun iron oxide–apatite deposit, Bafq district, Iran: insights from paragenesis and geochemistry: Chemical Geology, v. 281, p. 253–269.

-Boynton, W.V., 1984. Cosmochemistry of the rare earth elements; meteorite studies, In: Rare earth element geochemistry, Henderson, P. (Editors), Elsevier Sci. Publ. Co., Amsterdam, p. 63-114.

-Deymar, S., Yazdi, M., Rezvanianzadeh, M.R. and Behzadi, M., 2018. Alkali metasomatism as a process for Ti-REE-Y-U-Th mineralization in the Saghand Anomaly 5, Central Iran: Insights from geochemical, mineralogical and stable isotope data: Ore Geology Reviews, v. 39, p. 308-336.

-Fayek, M., Horita, J. and Ripley, E.M., 2011. The oxygen isotopic composition of uranium minerals: A review: Ore Geology Reviews, v. 41, p. 1–21.

-Foley, S.F., Barth, M.G. and Jenner, G.A., 2000. Rutile/melt partition coefficients for trace elements and an assessment of the influence of rutile on the trace element characteristics of subduction zone magmas: Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 64, p. 933–938.

-Forster, H. and Jafarzadeh, A., 1994. The Bafq Mining District in Central Iran a Highly Mineralized Infracambrian Volcanic Field: Economic geology, v. 89, p. 1697-1721.

-Gorton, M.P. and Schandl, E.S., 2000. From Continents to Island Arcs: A Geochemical Index of Tectonic Setting For Arc-Related and Within-Plate Felsic to Intermediate Volcanic Rocks: The Canadian Mineralogist, v. 38, p. 1065-1073.

-Graham, C.M., Harmon, R.S. and Sheppard, S.M.F., 1984. Experimental Hydrogen Isotope Studies: Hydrogen Isotope Exchange between Amphibole and Water: American Mineralogist, v. 69, p. 128-138.

-Green, T.H. and Adam, J., 2003. Experimentally-determined trace element characteristics of aqueous fluid from partially dehydrated mafic oceanic crust at 3.0 GPa, 650–700 °C: European Journal of Mineralogy, v. 15, p. 815–830.

-Hoefs, J., 2004. Stable Isotope Geochemistry: Springer, Berlin, Heidelberg, New York, 5the Revised and Updated Edition, 244 p.

-Haghipour, A., 1977. Geological Map of the Posht-e-Badam Area. Tehran: Geological Survey of Iran, scale 1:100,000.

-Jami, M., Dunlop, A.C. and Cohen, D.R., 2007. Fluid Inclusion and Stable Isotope Study of the Esfordi Apatite-Magnetite Deposit, Central Iran: Economic Geology, v. 102, p. 1111–1128.

-Jami, M., 2005. Geology, Geochemistry and Evolution of the Esfordi Phosphate- Iron Deposit, Bafq Area, Central Iran. Ph.D. thesis, The University of New South Wales, Australia, 220 p.

-Khoshnoodi, K., Behzadi, M., Gannadi-maragheh, M. and Yazdi, M., 2017. Alkali Metasomatism and Th-REE Mineralization in the Choghart deposit, Bafq district, Central Iran: Journal of the Croatian Geological Survey and the Croatian Geological Society, v. 70, p. 53-69.

-Kinnaird, J.A., 1985. Hydrothermal Alteration and Mineralization of the Alkaline Anorogenic Ring Complexes of Nigeria: Journal of African Earth Science, v. 3, p. 229-252.

-Levin, N.E., Raub, T.D., Dauphas, N. and Eiler, J.M., 2014. Triple oxygen isotope variations in sedimentary rocks: Geochimica et cosmochimica Acta, v. 139, p. 173–189.

-Liu, Y., Spicuzza, M.J., Craddock, P.R., Day, J.M.D., Valley, J.W., Dauphas, N. and Taylor, L.A., 2010. Oxygen and iron isotope constraints on near-surface fractionation effects and the composition of lunar mare basalt source regions: Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 74, p. 6249–6262.

-Mirzaei, Z., 2014. Petrography and geochemistry of rhyolite rocks in the Se-Chahun iron oxide deposite, Bafq mining district, Central Iran: Journal of Biodiversity and Environmental Sciences, v. 5, p. 329-337.

-National Iranian Steel Corporation, 1975. Report on detailed exploration of Se-Chahun iron ore deposit in Central Iran, National Iranian Steel Corporation (NISCO), Tehran. 117 p.

-Ramezani, J. and Tucker, R., 2003. The Saghand Region, Central Iran: U-Pb Geochronology, Petrogenesis and Implications for Gondwana Tectonics: American Journal of Science, v. 303, p. 622-665.

-Rajabi, A., Canet, C., Rastad, E. and Alfonso, P., 2014. Basin evolution and stratigraphic correlation of sedimentary-exhalative Zn–Pb deposits of the Early Cambrian Zarigan-Chahmir basin, Central Iran: Journal of Ore Geology Reviews, v. 64, p. 328–353.

-Samani, B., 1993. Saghand formation, a riftogenic unit of upper Precambrian in central Iran: Geosci. Sci. Q. J. Geol. Surv. Iran, v. 2, p. 32–45 (in Farsi with English abstract).

-Samani, B.A., 1988. Metallogeny of the Precambrian in Iran: Precambrian Research, v. 39, p. 85–106.

-Schmidt, A., Weyer, S., John, T. and Brey, G.P., 2009. HFSE systematics of rutile-bearing eclogites: new insights into subduction zone processes and implications for the earth's HFSE budget: Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 73, p. 455–468.

-Sun, S.S. and McDonough, W.F., 1989. Chemical and Isotopic Systematic of Oceanic Basalt: Implication for Mantle Composition and Processes, in Saunders, A.D., Norry, M.J., eds., Magmatism in the Ocean Basins: Journal of Geological Society of London, Special Publication, v. 42, p. 313-345.

-Talbot, C.J. and Alavi, M., 1996. The past of a future syntaxis across the Zagros. In: Alsop, G.I., Blundell, D.J., Davison, I. (Eds.), Salt Tectonics: Geological Society Special Publications, v. 100, p. 89–109.

-Titayeva, N.A., 1994. Nuclear geochemistry: CRC press, 304 p.

-Tivey, M.K., 2007. Generation of seafloor hydrothermal vent fluids and associated mineral deposits: Oceanography, v. 20, p. 50–65.

-Torab, F.M. and Lehmann, B., 2007. Magnetite–apatite deposits of the Bafq district, Central Iran: apatite geochemistry and monazite geochronology: Mineralogical Magazin, v. 71, p. 347–363.

-Whitney, D.L. and Evans, B.W., 2010. Abbreviations for names of rock-forming minerals: American Mineralogist, v. 95, p. 185–187.

-Wood, D.A., 1980. The application of a Th-Hf-Ta diagram to problems of tectonomagmatic classification and to establishing the nature of crustal contamination of basaltic lavas on the British Tertiary Volcanic Province, Arc, MORB, and within-plate basalts: Earth and Planetary Science Letters, v. 50, p. 11-30.

-Zheng, Y.F., 1993. Calculation of Oxygen Isotope Fractionation in Hydroxyl-bearing Silicates: Earth and Planetary Science Letters, v. 120, p. 247-263.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.