palette
شیمی کانی استوک تونالیتی کمپلکس ماهیرود پهنه زمین‌درز سیستان، شرق ایران
شهریار کشتگر, محمد بومری, ساسان باقری

چکیده

کمپلکس ولکانو-پلوتونیک ماهیرود (چشمه استاد) که در شرق ایران قرار دارد، از لحاظ تکتونیکی بخشی از  پهنه زمین­درز سیستان محسوب می­شود. براساس مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمی، کمپلکس ماهیرود طیفی از سنگ­های آندزیت بازالت، آندزیت، دیاباز و میکروگابرو را نشان می­دهد که توسط یک استوک تونالیتی با سن کرتاسه فوقانی  قطع شده­اند. براساس تحقیقات قبلی، سنگ­های ولکانیکی کمپلکس ماهیرود از دیدگاه ژئوشیمی خصوصیات سری­های ماگمایی کالک­آلکالن و تولئیتی دارند. نمودارهای عنکبوتی به هنجار شده عناصر فرعی و REE نسبت به MORB و کندریت، الگوهایی شبیه سنگ­های متعلق به محیط­های بالای منطقه فرورانش (SSZ) و خصوصا جزایر قوسی امروزی (IAT) نشان می­دهند همان­طور که مطالعات شیمی کانی­های کلیدی موجود در این سنگ­ها خصوصیات مشابهی را دارا می­باشند. استوک تونالیتی ماهیرود دارای کانی­های اصلی پلاژیوکلاز، کوارتز و هورنبلند و بیوتیت می­باشد. براساس مطالعات شیمی کانی، پلاژیوکلازها ساخت منطقه­ای عادی دارند و از نوع بیتونیت تا آلبیت هستند و روند نرمال تفریق بلورین را نشان می­دهند. آمفیبول تونالیت­ها از نوع مگنزیو-هورنبلند کلسیک و وابسته به محیط فرورانش می­باشند. براساس مقدار آلومینیوم در آمفیبول فشار و دمای تبلور به ترتیب حدود 1 تا 2 کیلوبار و 700 تا 750 درجه­ی سانتی­گراد و مقادیر فوگاسیته اکسیژن بالا است. این یافته­ها با نتایج حاصل از مطالعات جدید تکتونوماگمایی انجام شده بر روی کمپلکس ماهیرود مطابقت دارد.

واژگان کلیدی
آمفیبول، پهنه جوش خورده سیستان، تونالیت، چشمه استاد، شرق ایران.

منابع و مآخذ مقاله

-افتخارنژاد، ج.، اشتوکلین، ی. و هوشمندزاده، ع.، 1352. مطالبی چند درباره تشکیل حوضه رسوبی فلیش در شرق ایران و توجیه آن با تئوری تکتونیک صفحه‌ای، گزارش سازمان زمین‌شناسی کشور، شماره 22.

-دلاوری، م.، پوریان، ع. و دولتی، ا.، 1395. سنگ-های آتشفشانی جنوب گزیک (زون سیستان) شاهدی از یک زون فرورانش فعال در زمان کرتاسه پسین، مجموعه مقالات بیستمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، دانشگاه تهران، ص 99-105.

-کشتگر، ش.، باقری، س.، بومری، م. و گرگیج، م.، a 1395. ژئوشیمی و خاستگاه تکتونیکی کمپلکس ولکانو-پلوتونیک ماهیرود: بقایایی از جزایر قوسی کرتاسه فوقانی در پهنه جوش خورده سیستان، مجموعه مقالات بیستمین همایش انجمن زمین-شناسی ایران، دانشگاه تهران، ص 322-329.

-کشتگر، ش.، باقری، س.، بومری، م. و ناکاشیما، ک.، b1395. تحولات ساختاری کمپلکس ولکانو-پلوتونیک ماهیرود، شرق ایران، مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن زمین ساخت ایران و زمین‌شناسی ساختاری ایران، ص 195-189.

-Anderson, J.L. and Smith, D.R., 1995. The effects of temperature and fO2 on the Al-in-hornblende barometer, American Mineralogist, v. 80, p. 549-559.

-Ayalew, D. and Ishiwatari, A., 2011. Comparison of rhyolites from continental rift, continental arc and oceanic island arc: Implication for the mechanism of silicic magma generation, Island Arc, v. 20, p. 78-93.

-Coltorto, M., Bondaiman, C., Faccini, B. and Geogoire, M., 2007. O'Reilly S.Y., Powell W., Amphibole from suprasubduction and intraplate lithospheric mantle, Lithos, v. 99, p. 68-84.

-Deer, W.A., Howie, R.A. and Zussman, J., 1992. An introduction to the rock forming minerals, Longman, 263 p .

-Delaloye, M. and Desmons, J., 1980. Ophiolites and Mélange Terranes in Iran: a Geochronological Study and its Paleotectonic Implications, Tectonophisics, v. 68, p. 83-111.

-Fleet, M.E. and Barnett, R.L., 1978. Partitioning in calciferous amphiboles from the Frood mine, Sudbury, Ontario, The Canadian Mineralogist, v. 16, p. 527- 532.

-Guillou, Y., Maurizot, P. and De la Villcon, H., 1981. Mahrud Quadrangle map, Scale: 1/100000, Geological survey of Iran, Tehran.

-Helz, R.T., 1993. Phase relations of basalts in their melting ranges at PH2O = 5 kb as a function of oxygen fugacity, Part I, Mafic phases, Journal of Petrology, v.14, p. 249-302.

-Hollister, L.S., Grissom, G.C., Peters, E.K., Stowell, H. and Sisson, V.B., 1987. Confirmation of the empirical correlation of Al in hornblende with pressure of solidification of calcalkaline plutons, American Mineralogist, v. 72, p. 231-239.

-Kretz, R., 1994. Metamorphic Crystallization, John Wiley and Sons, New York, 158 p.

-Saccani, E., Delavari, M., Beccaluva, L. and Amini, S., 2010. Petrological and geochemical constraints on the origin of the Nehbandan ophiolitic complex (eastern Iran): Implication for the evolution of the Sistan Ocean, Lithos, v. 117, p. 209-228.

-Schmidth, M.W., 1992. Amphibole composition in tonalite as a function of pressure: an experimental calibration of the Al-in hornblende barometer", Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 110, p. 304-310.

-Sial, A.N., Ferreira, V.P., Fallick, A.E., Jeronimo, M. and Cruz, M., 1998 .Amphibole- rich clots in calc-alkalic granitoids in the Borborema province northeastern Brazil, Journal of South American Earth Science, v. 11, p. 457-471.

-Stein, E. and Dietl, C., 2001. "Hornblende thermobarometry of granitoids from the CentralOdenwald (Germany) and their implications for the geotectonic development of the Odenwald": Mineralogy and Petrology, v. 72, p. 185-207.

-Tirrul, R., Bell, I.R., Griffis, R.J. and Camp, V.E., 1983. The Sistan suture zone of eastern Iran, Geological Society of American Bulletin, v. 94, p. 134-150.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.