palette
كاربرد GIS و شاخص‌هاي ريخت زمين‌ساختي در پهنه‌بندي زمين-ساخت جنبا ‌منطقه شمال ‌نيشابور، شمال شرق ايران

چکیده

با­ توجه به اينكه كشور ايران بر­ ­روي كمربند زلزله خيز آلپ- هيماليا قرار دارد و هر چند يك بار شاهد     زلزله­هاي مخرب و ويرانگري در آن مي­باشيم، بررسي وضعيت زمين­ساخت جنبا و ارزيابي تهديدات، خسارات و بروز اين فعاليت­ها در شهرها از اهميت بالايي برخوردار است. گستره مورد مطالعه در شمال شهر نيشابور و ارتفاعات جنوبی بينالود ( Km21117) قرار دارد. در اين پژوهش با استفاده از هفت شاخص­ ريخت­سنجی كمي از قبيل شاخص­ نسبت شکل حوضه (BS)، انتگرال فراز سنجي (Hi)­، نامتقارن بودن حوضه آبريز (AF)، شاخص­سينوسيتي پيشاني کوهستان­(Smf)­، نسبت پهناي کف دره به ارتفاع آن (Vf)­، شاخص سينوسيتي رودخانه (S)، شاخص ­طول به گراديان رود ­(SL) در زير حوضه­های اين منطقه، مطالعات دقيقی انجام گرفته است. نتايج اين مطالعات بصورت لايه­های اطلاعاتی مختلف با يکديگر تلفيق گرديد. سپس با استفاده از نرم­افزارهاي ArcGIS، Spss، Minitab و بررسی­های صحرايي نقشه پهنه­بندی زمين­ساخت جنبا منطقه بصورت کمی ترسيم و به 4 رده (بسيارفعال،  فعال،  نيمه فعال و غيرفعال) تفكيك گرديد. براساس نقشه مذكور بخش جنوبي گستره مورد مطالعه با وسعت 441/538­ كيلومتر مربع معادل 32/36 درصد از گستره مورد مطالعه داراي زمين­ساخت بسيار فعال می­باشد. نقشه پهنه­بندي ترسيم شده، افزايش ميزان فعاليت زمين­­ساختی را از شمال به سمت جنوب تا جنوب باختر، دامنه جنوبي بينالود  نشان مي­دهد. نکته حائز اهميت انطباق اين مناطق با گسل­های فشاری شمال نيشابور، نيشابور و  زلزله­های متعدد تاريخی و دستگاهی ناشی از فعاليت اين گسل­های فعال و جنبا است و اين دليل بر صحت مطالعات اين پژوهش
می­باشد. اميد که اين قبيل مطالعات پژوهشی بنيادی در مناطق مختلف انجام و مورد استفاده مسئولين در امر برنامه­ريزی شهری و ساخت ساز­ه­های سنگين قرار گيرد.

واژگان کلیدی
شاخص‌های ريخت زمين‌ساختی، پهنه‌بندي، زمين‌ساخت جنبا، نيشابور

منابع و مآخذ مقاله

-پورلطيفي، ع.، 1380. نقشه زمين‌شناسي طرقبه مقياس1:100000، سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني ايران.

-خيام، م.، و مختاری، د.، 1382. ارزيابی عملکرد فعاليت‌های تکتونيکی بر اساس مورفولوژی مخروط افکنه ها (مورد مطالعه: مخروط افکنه‌های دامنه شمالی ميشو داغ)، پژوهش‌های جغرافيايي، شماره44، ص1-10.

-سيف، ع.، و خسروي، ق.، 1389. بررسي تكتونيك فعال در قلمرو تراست زاگرس منطقه فارس، پژوهش‌هاي جغرافيايي طبيعي، شماره74، ص125-146.

-شفيعی، ا.، علوی، ا.، و نادری، م.، 1388. تکتونيک فعال در رشته‌کوه بينالود با تکيه بر بررسی‌های مورفوتکتونيکی، پژوهش‌های جغرافيايي طبيعی، شماره70، ص79-91.

-علی نيا، هادی.، 1391. بررسی ساختار، ريخت زمين‌ساخت و سايزموتکتونيک شمال نيشابور به کمک نرم‌افزارهای RS,GIS، پايان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه سيستان و بلوچستان.

-فرهودي، ق.، 1388. بررسي مورفوتكتونيك بابا‌كوهي واقع در شمال شيراز، فصلنامه زمين‌شناسي كاربردي، شماره2، ص126-134.

-قائمی، ف.، و حسينی، ک.، ‌1378. نقشه زمين-شناسي نيشابور مقياس 1:100000، سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني ايران.

-قائمی، ف.، 1371. بررسی زمين‌شناسی ساختاری ارتفاعات شمال‌خاور نيشابور _ بينالود(چهار‌گوش باغشن گچ)، پايان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهيد بهشتی.

-گورابي، ا.، 1386. شواهد ژئومورفولوژيكي تكتونيك‌فعال حوضه آبخيز دركه، پ‍ژوهش‌هاي جغرافيايي، شماره60، ص177-196.

-نبوي، م.، 1355. ديباچه‌اي بر زمين‌شناسي ايران. انتشارات سازمان زمين‌شناسي کشور، 109صفحه

-Adams, K.D., Wesnousky, S.G., and Bills, B., 1999. Active faulting,‌and potential geomorphic effects in the Lake Lahontan basin, Nevada and California, Geological Society of America Bulletin, v. 111, p. 1739-1756.

-Bull, W.B., and Mc fadden, L.D., 1977. Tectonic geomorphology north and south of the Garlok fault, California, 8th Annual geomorphology sym., New York.

-Bull, W.B., 1978. Geomorphic Tectonic Classes of the South Front of the San Gabriel Mountain California U.S, Geological Survey Contract report 14-08-001-G-394. Office of Earthquakes Volcanoes and Engineering: Menlo park CA.

-Burbank, D.‌W., and Anderson, R.S., 2001. Tectonic Geomorphology, Black well Science Ince, 268 p.

-Garcia-tortosa, F.J., Alfaro, P., Galindo-Zaldivar, J., Gibert., Lopez-Garrido A.C., Sanz deGaldeano, C., and Ureña, M., 2008. Geomorphologic Evdemce of the Active Baza Fault (Betic Cordillera, South Spain), Geomorphology, v.97, p. 374-391.

-Hamdouni, R.E., Irigaray, ‌C., -Fernandez, T.,‌ Chacon, J., and Keller, E.A., 2008. Assessment of relative active tectonic, South west border of the Sierra Nevada (Southern Spain),Geomorphology, v.96, p.150-173.

-Hollingsworth, J., Fattahi, M., Walker, R., Talebian, M., Bahroudi, A., Bolourchi, M.J., Jackson, J., and Copley, A., 2010. Oroclinal beding, distributed thrust and strike-slip faulting, and the accommodation of Arabia-Eurasia convergence in NE Iran since the Oligocene, Geophysical Journal International.

-Keller, E.A., and Pinter, N., 2002. Active Tectonics, Earthquakes, Uplift and Land Scape, Printce Hall, Inc, 338 p.

-Ramirrez-Herrera, M.T., 1998. Geomorphic assessment of active tectonics in the Acambay graban, Mexican Volcanin belt, Earth Surface Process and Land Froms, v. 23, p. 317-322.

-Silva, P.G., Goy, J.L., Zazo,‌ C., and Bardajm, T‌., 2003. Fault generated -mountain ‌fronts in Southeast Spain: geomorphology‌‌ assessment ‌of ‌‌tectonic -and earthquake activity, Geomorphol, v.50, p.203–225.

-Wells, S.G., 1988. Regional variation in tectonic geomorphology along a segmental convergent plate boundary pacifice coast of Costa Rica, Geomorphology, v.1, p. 239-265.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.