palette
ارزيابي ميزان حساسيت به فرسايش گالي در منطقه بيجار
رضا اسماعيلي, عيسي جوكار سرهنگي, روناك شوكتي

چکیده

گالي‌ها يكي از مهم‌ترين اشكال فرسايش آبي در مناطق مختلف جهان هستند.  فرسايش گالي موجب افزايش بار رسوبي، تخريب خاك‌هاي حاصلخيز و آسيب رساندن به زيرساخت‌ها مي‌شوند. اين مطالعه حساسيت به فرسايش گالي را در يك حوضه رودخانه‌اي (از زیر حوضه‌های قزل اوزن) در منطقه بيجار استان كردستان ارزيابي مي‌كند. شناسايي گالي‌ها از طريق برداشت‌هاي ميداني و تصاوير ماهواره‌اي انجام شده است. نقشه‌های سنگ‌شناسی، كاربري اراضي، شيب، جهت دامنه، شكل دامنه، عامل طول دامنه، شاخص قدرت رود و شاخص رطوبت توپوگرافي به‌عنوان عوامل موثر در فرسايش گالي در نظر گرفته شدند. نقشه حساسيت به فرسايش گالي با استفاده از مدل آماري دو متغيره انجام شد. مقادير وزن هر کلاس از يك پارامتر به‌صورت لگاريتم طبيعي تراكم گالي‌ها هر کلاس تقسيم بر مساحت تراكم گالي‌ها در كل منطقه مورد مطالعه مشخص گرديد. سپس، هر لايه بر اساس مقادير وزن محاسبه‌شده دوباره كلاس‌بندي شدند. همپوشاني نقشه‌هاي دوباره كلاس‌بندي شده در محيط GIS انجام گرديد. مقادير حساسيت در پنج گروه طبقه‌بندي شدند. نتايج اعتبار سنجي منحني ROC نشان مي‌دهد بين نقشه حساسيت و داده‌هاي گالي‌هاي موجود رابطه رضايت‌بخشي وجود دارد. بنابراين، تقریباً 87 درصد گالي‌ها به طور صحيح در طبقات با حساسيت بالا و بسيار بالا قرار گرفته‌اند. 

واژگان کلیدی
فرسايش گالي، بيجار، GIS، آمار دو متغيره، ارزيابي حساسيت

منابع و مآخذ مقاله

- احمدی، ح.، 1386. ژئومورفولوژی کاربردی، جلد 1فرسایش آبی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 575 ص.

-ثروتی، م.، قدوسی، ج.، و دادخواه، م.، 1387. عوامل موثر در شکل‌گیری و گسترش فرسایش خندقی در لس‌ها، پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره 78، ص 21-33.

-جعفری گرزین، ب.، و کاویان، ع.، 1388. ارزیابی وقوع فرسایش خندقی در حوزه آبخیز سرخ‌آباد مازندران با استفاده از سنجش‌ازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، مجله علمی پژوهشی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، شماره 17، ص 55-68.

-حسین زاده، م. م.، اسماعیلی، ر.، جوری، م.ح.، و پور کلهر، س.، 1388. طبقه‌بندی گالی‌ها بر مبنای ویژگی‌های مورفومتریک با استفاده از تکنیک آماری چند متغیره (مطالعه موردی: فیروز کلا- نوشهر)، پژوهش‌هاي دانش زمین، شماره 3، ص 29-40.

- خزايي، م.، شفيعي، ا.، و ملايي، ع.، 1391، بررسي تأثير عوامل مؤثر در فرسايش آبكندي در حوضه آبخيز مارون، پژوهش‌هاي خاك، جلد 26، شماره 2، ص 163-153.

- عرب قشقایی، ز.، 1390. پهنه‌بندی فرسایش خندقی در حوزه آبخیز طرود فیروزکوه، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، شماره 31، ص 119- 107.

- فيض نيا، س.، حشمتي، م.، احمدي، ح.، و قدوسي، ج.، 1386. بررسي فرسايش آبكندي سازند مارني آغاجاري در منطقه قصر شيرين، پژوهش و سازندگي در منابع طبيعي، شماره 74، ص 40- 32.

- قهرودي تالي، م.، 1384. سيستم اطلاعات جغرافيايي در محيط سه بعدي GIS سه بعدي در ARC GIS، جهاد دانشگاهي واحد تربیت‌معلم، 266 ص.

- مقصودی، م.، شاد فر، ص.، و عباسی، م.، 1390. پهنه‌بندی حساسیت اراضی به فرسایش خندقی در حوضه‌ی زواریان استان قم، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 2، ص 52- 35.

- نكويي مهر، م.، و امامي، س.، 1386. تعيين مهم‌ترین ويژگي هاي شكل‌شناسي خندق‌ها در طبقه‌بندی مورفوكليماتيك مناطق تحت تأثير فرسايش خندقي(مطالعه موردي استان چهارمحال بختياري)، پژوهش و سازندگي در منابع طبيعي، شماره 77، ص 92-84.

- نوحه گر، ا.، و حیدر زاده، م.، 1390. مطالعه خصوصيات فيزيكي – شيميايي و مورفومتري خندقي(مطالعه موردي، گزير استان هرمزگان)، پژوهش فرسايش محيطي، سال 1، شماره 1، ص 43-29.

- Bouaziz, M., Wijaya, A., and Gloaguen, R., 2011. Remote gully erosion mapping using aster data and geomorphologic analysis in the Main Ethiopian Rift, Geo-spatial Information Science,v. 14 (4), p 246-254.

-Chung, C.F., and Fabbri, A.G., 2003. Validation of spatial prediction models for landslide hazard mapping. Natural Hazards, v. 30, p.451–472.

-Conforti, M., and Pietro, P.C., 2011. Geomorphology and GIS analysis for mapping gully erosion susceptibility in the Turbolo stream catchment (Northern Calabria, Italy), Nat Hazards, v. 56, p. 881–898.

- Conoscenti, C., Agnesi, V., Angileri, S., Cappadonia, C., Rotigliano, E., and Märker, M., 2013. A GIS-based approach for gully erosion susceptibility modelling: a test in Sicily, Italy, Environmental Earth Sciences, v. 70 (3), p. 1179-1195.

- Fawcett, T., 2006. An introduction to ROC analysis, Pattern Recognition Letters, v. 27, p. 861–874.

- Hosmer, D.W., and Lemeshow, S., 2000. Applied logistic regression. 2nd ed. John Wiley & Sons, Inc. P. 156-164.-Moore, I.D., Grayson, R.B., and Ladson, A.R., 1991. Digital terrain modelling: a review of hydrological, geomorphological, and biological applications, Hydrol Process, v. 5, p. 3–30.

- Lucà, F., Conforti, M., and Robustelli, G., 2011. Comparison of GIS-based gullying susceptibility mapping using bivariate and multivariate statistics: Northern Calabria, South Italy, Geomorphology, v. 134, p. 297–308.

-Moore, I.D., Grayson, R.B., and Ladson, A.R., 1991. Digital terrain modelling: a review of hydrological, geomorphological, and biological applications. Hydrol Process, v. 5, p.3–30.

-Nefeslioglu, H.A., Duman, T.Y., and Durmaz ,S., 2008. Landslide susceptibility mapping for a part of tectonic Kelkit Valley (Eastern Black Sea region of Turkey), Geomorphology, v. 94, p. 401– 418.

-Renard, K.G., Foster, G.R., Weesies, G.A., Mccool, D.K., and Yoder, D.C., 1997. Predicting soil erosion by water: a guide to conservation planning with the revised soil loss equation (RUSLE). US Dept. of Agriculture. Agric, Handbook No, v. 703, p. 404.

-Zucca, C., 2006. Annalisa Canu and Raniero Della Peruta, Effects of land use and landscape on spatial distribution and morphological features of gullies in an agropastoral area in Sardinia (Italy), Catena, v. 68, p.87- 95.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.