palette
پتروگرافی و ژئوشیمی سنگ‌های آتشفشانی پلیو-کواترنری منطقه ناسفنده، شمال شرق نهبندان (شرق ایرن)

چکیده

مجموعه آتشفشانی ناسفنده واقع در بخش شمال­شرقی نهبندان، یکی از رخنمون­های جوان است که بر روی نهشته­های رسوبی (شبه فلیش) و در امتداد گسل نهبندان شرقی در بخش شمالی ایالت ساختاری سیستان قرار گرفته است. ترکیب سنگ­شناسی این مجموعه شامل تراکی­ آندزیت، آندزیت بازالت، بازالت و اُلیوین بازالت با بافت­های­ پورفیری با خمیره­ی میکرولیتی، جریانی و حفره­ای می­باشد. کلینوپیروکسن و اُلیوین به همراه مقادیر کمی آمفیبول، فنوکریست­های آنها را تشکیل می­دهند. وجود فنوکریست­های کلینوپیروکسن و منطقه­بندی در آنها، به­خصوص حضور تیتان اوژیت­ها، وجود اُلیوین­های خود شکل و فاقد حاشیه­ی واکنشی، عدم حضور ارتوپیروکسن و نبود پلاژیوکلاز به­صورت فنوکریست از مشخصات این سنگ­ها است. بررسی­های ژئوشیمیایی نشان می­دهد که این سنگ­ها ماهیت آلکالن سدیک دارند. الگوی نمودارهای عناصر خاکی بهنجار شده نسبت به کندریت غنی­شدگی از عناصر LREE نسبت به  عناصر HREE را نشان می­دهند که دلیلی بر منشاء گرفتن ماگمای تشکیل دهنده­ی این سنگ­ها از ذوب­ بخشی درجه پایین یک گوشته­ی گارنت لرزولیتی است. حضور زینولیت­های گوشته­ای (زینولیت­های پیروکسنیتی) و طبیعت آلکالن این گدازه­ها، مؤیٌد صعود سریع ماگما از عمق زیاد می­باشد و طبق نمودارها در مجموعه­های درون صفحه­ای جای می­گیرند.

واژگان کلیدی
آلکالن، پلیو-کواترنری، زون زمین‌درز سیستان، ناسفنده، نهبندان.

منابع و مآخذ مقاله

- رئیسی، د.، 1389. ژئوشیمی و پتروژنز جریان های بازالتی کواترنری گندم بریان، شمال شهداد-کرمان، پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، 179 ص.

- علوی نائینی، م.، 1989. نقشه زمین شناسی 1:250٫000 زابل، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

- علوی نائینی، م.، و لطفی، م.، 1989. نقشه‌ی زمین شناسی 1:100٫000 نهبندان، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور (برگ شماره 8053).

- قاسم‌پور، م.ر.، بیابانگرد، ح.، بومری، م.، و جمشیدی، م.، 1389. ژئوشیمی و خاستگاه زمین-ساختی سنگ‌های بازالتی پلیو-کواترنری جنوب شرق نهبندان، خاور ایران، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، شماره 4، ص 695-708.

- ملاشاهی، ن.، 1389. پترولوژی سنگ‌های ولکانیکی محدوده‌ی دریاچه‌ی هامون(شرق ایران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی دانشگاه بیرجند، 113ص.

- Ahmadzadeh, G., Jahangiri, A., Lentz, D., and Mojtahedi, M., 2010. Petrogenesis of Plio-Quaternary post-collisional ultrapotassic volcanism in NW of Marand, NW Iran, Journal of Asian Earth Sciences, v.39, p.37-50.

- Arndt, N.T., 2008. Komatiites, Cambridge University Press, Cambridge, 467p.

- Best, M.G., 2003. Igneous and Metamorphic Petrology, Blackwell Publishing, USA, 729p.

- Bogard, P.J.F., and Warner, G., 2003. Petrogenesis of basanitic to tholiitic volcanic rock from the Miocane Vgelsberg, Central Germany, Journal of Petrology, v.44, p.569-602.

- Brocker, M., Fotoohi Rad, G.R., and Thunissen, S., 2010. New time constraints for HP metamorphism and exhumation of melange rocks from the Sistan suture zone, eastern Iran, An abstract paper in Turkey Symposium: Tectonic Crossroads: Evolving orogens of Eurasia – Africa – Arabia, Ankara, Turkey, 520 p.

- Defant, M.J., and Kepezhinskas, P., 2001. Adakites: A review of slab melting over the past decade and the case for a slab-melt component in arcs, Transactions, American Geophysical Union, v.82, p.68-69.

- El-Hasan, T., and Al-Malabeh, A., 2008. Geochemistry, Mineralogy and Petrogenesis of El-Lajjoun Pleistocene Alkali Basalt of Central Jordan, Journal of Earth and Environmental Sciences, p.53-62.

- Gencalioglu, K.G., and Geneli, F., 2010. Review of post-collisional volcanism in the central Anatolian volcanic province (Turkey), with special reference to the Tepekoy volcanic complex, International Journal of Earth Sciences, v.199, p.593-621.

- Glenn, A.G., 2004. The Influence of melt structure on Trace Element Partitioning near the Peridotite Solidus, Contributions to Mineralogy and Petrology, v.147, p.511-527.

- Gourgaud, A., and Vincenet, P.M., 2003. Petrology of two continental alkaline intraplate Series at Emi Koussi Volcano, Tibesti,chad, Journal of volcanology, v.129, p.261-290.

- Irvine, T., and Barager, W., 1971. A guide to the chemical classification of the common rocks, Canadian, Journal of Earth Science, v.8, p.523-548.

- Macpherson, C.G., Dreher, S.T., and Thirlwall, M.F., 2006. Adakites without slab melting: High pressure differentiation of island arc magma, Mindanao, the Philippines, Earth and Planetary Science Letters, v.243, p.581-593.

- Meschede, M., 1986. A method of discriminating between different types of mid-ocean ridge basalts and continental tholeiites with the Nb-Zr-Y diagram, Chemical Geology, v.56, p.207-218.

- Manikyamba, C., Kerrich, R., Naqvi, S.M., and Ram, M.M., 2004. Geochemical systematics tholeiitic basalts from the 2.7 Ga Ramagiri-Hungund composite greenstone belt, Dharwar craton, Precambrian Reserch, v.134, p.21–39.

- Middlemost, E.A.K., 1985. Magmas and Magmatic Rocks, Longman, London, 267p.

- Middlemost, E.A.K., 1975. The basalt clan, Earth Science Reviews, p.337-364.

- Nakamura, N., 1974. Determination of REE, Ba, Fe, Mg, Na and K in carbonaceous and ordinary chondrites, Geochimical, v.38, p.757-775.

- Nelson, S.A., 2010. General Classification of Igneous Rocks, Petrology, Tulane University, EENS 212, 8p.

- Pang, K.N., Chung, S.L., Zarrinkoub, M.H., Mohammadi, S.S., Yang, H.M., Chu, C.H., Lee, H.y., and Lo, C.H., 2012. Age, geochemical characteristics and petrogenesis of Late Cenozoic intraplate alkali basalts in the Lut-Sistan region, eastern Iran, Journal of Chemical Geology, v.306-307, p.40-53.

- Pang, K.N., Chung, S.L., Zarrinkoub, M.H., Chu, C.H., Lin, I.J., and Lee, H.Y., 2011. Qal'eh Hasan Ali maars, southeastern Iran: a rare example of Tethyan kamafugitic rocks, Abstract to the 8th Annual Meeting, Asia Oceania Geosciences Society, Aug.8-12,Taipei.

- Parlak, O., Kop, A., and Onlogenc, U., 1998. Geochronology and Geochemistry of Basaltic Rocks in the Karasu Graben Around Kirikhan (Hatay), Turkey, Journal of Earth Sciences, p.53-61.

- Pearce, J.A., 1982. Trace element characteristics of lavas from destructive plate boundaries, In: R.S., Thorpe (Editor), Andesite: Orogenic Andesite and Related Rocks, Wiley, New York, NY, p.525-548.

- Pearce, J.A., and Norry, J., 1979. Petrogenetic implications of Ti, Zr, Y, and Nb variations in volcanic rocks, Contributions to Mineralogy and Petrology, v.69, p.33-47.

- Plechov, P.Y., Tsai, A.E., Shcherbakov, V.D., and Dirksen, O.V., 2006. Opacitization conditions of Hornblende in Bezymyannyi Volcano andesite (March 30, 1956 Eruption), Journal of Petrology, v. 16, p.21-37.

- Polat, A., and Kerrich, R., 2000. Archaean greenstone belt magmatism and the continental growth-mantle evolution connection: constraints from Th-U-Nb-LREE systematics of the 2.7 Ga Wawa subprovince, Superior Province, Canada, Earth Planetry Science Letter, v.175, p.41-54.

- Kuepouo, G., Tchouankoue, J.P., Nagao, T., and Sato, H., 2006. Transitional tholeiitic basalts in the Tertiary Bana volcano–plutonic complex, Journal of African Earth Sciences, v.45, p.318-332.

- Reichow, M., Saunders, A.D., White, R.V., Al'Mukhamedov, A.I., and Medvedev, A.Y., 2005. Geochemistry and petrogenesis of basalts from the West Siberian Basin: an extension of the Permo Triassic Siberian Traps, Russia, Lithos, v.79, p.425-452.

- Richards, J.P., and Kerrich, R., 2007. Special Paper: Adakite-Like Rocks: Their Diverse Origins and Questionable Role in Metallogenesis, Journal of Economic Geology, v.102, p. 537-576.

- Righter, K., and Rosas-Lguera, J., 2001. Alkalin Lavas in the Volcanic front of the Western Mexican Volcanic Belt: Geology and Petrology of the Ayutla and Tapala Volcanic Fields, Journal of Petrology, v.36 , p.2333-2361.

- Rollinson, H., 1993. Using Geochemical Data: evaluation, Presentation, interpretation: Singapore, Longman, London, 352 p.

- Rutherford, M.J., and Devine, A.D., 2003. Magmatic conditions and magma ascent as indicated by Hornblende phase equilibria and reaction in the 1995-2002, Soufriere Hills Magma, Journal of Petrology, v.44, p.1433-1484.

- Saadat, S., and Stern, C.R., 2012. Petrochemistry of a xenolith-bearing Neogene alkali olivine basalt from northeastern Iran, Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 225–226, p.13-29.

- Schandle, E.S., and Gorton, M.P., 2002. Application of high field strength elements to discriminate tectonic setting in VMS environments, Journal of Economic Geology, v.97, p.629-642.

- Shelly, D., 1993. Igneous and Metamorphic Rocks under the Microscope, Chapman and Hall, 445 p.

- Sun, S.S., and McDonough, W.F., 1989. A chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: Implication for mantle composition and processes, Geological Society Special Publication, v.42, p.313 - 345.

- Tiepolo, M., Tribuzio, R., and Langone, A., 2011. High-Mg andesite petrogenesis by amphibole crystallization and ultramafic crust assimilation: Evidence from Adamello hornblendites (Central Alps, Italy), Journal of Petrology, v.52, p.1011-1045.

- Thirwall, F.M., Upton, B.J., and Jenkins, C., 1994. Intraction between Continental Lithosphere and Iceland plume-Sm-Nd-Pb Isotope geochemistry of Tertiary basalts, Ne Greenland, Journalal of Petrology, v.35, p.839-879.

- Tirrul, R., Bell, L.R., Griffis, R.J., and Camp, V.E., 1983. The Sistan suture zone of eastern Iran, G.S.A. Bulletin,v. 84, p.134-140.

- Vernon, R.H., 2004. A Practical Guide to Rock Microstructure, Cambridge, England, 572p.

- Walker, R.T., Gans, P., Allen, M.B., Jackson, J., Khatib, M.M., Marsh, N., and Zarrinkoub, M.H., 2009. Late Cenozoic volcanism and rates of active faulting in eastern Iran, Geophysical Journal International, v.177, p.783–805.

- Wang, Y., Fan, W., and Guo, F., 2003. geochemistry of Mesozoic potassium-rich diorires-granodiorites in southeastern Hunan province, south China: petrogenesis and tectonic implication, Journal of geochemical, v.37, p.427-448.

- Wang, Y., Zhao, Z.F., Zheng, Y.F., and Zhang, J.J., 2011. Geochemical constraints on the nature of mantle source for Cenozoic continental basalts in east-central China, Lithos, v.125, p.940-955.

- Whitney, D., and Evans, B.W., 2010. Abbreviations for names of rock-forming minerals, American Mineralogist, v.95, p.185–187.

- Winchester, J.A., and Floyd, P.A., 1977. Geochemical discrimination of immobile elements, Journal of Chemical Geology, v.20, p.325-343.

- Xu, Y.G., Ma, J.L., Frey, F., Feigenson, M., and Liu, J.F., 2005. Role of lithosphere asthenosphere interaction in the genesis of Quaternary alkali and tholeiitic basalts from Datong, western North China Craton, Chemical Geology, v. 224, p.247– 271.

- Yang, Z.,‌ Luo, Z., Zhang, H., Zhang, Y., Huang, F., Sun, C., and Dal, J., 2009. Petrogenesis and Geological Implications of the Tianheyong Cenozoic Basalts, Inner Mongolia China", Earth Science Frontiers, v.16, p.90-106.

- Zarrinkoub, M.H., Chung, S.L., Chiu, H.Y., Mohammadi, S.S., Khatib, M.M., and Lin, I.J., 2010. Zircon U–Pb age and geochemical constraints from the northern Sistan suture zone on the Neotethyan magmatic and tectonic evolution in eastern Iran, Abstract to GSA Conference on Tectonic Crossroads: Evolving Orogens in Eurasia–Africa– Arabia, Ankara, Turkey, 520 p.

- Zarrinkoub, M.H., Pang, K.N., Chung, S.L., Khatib, M.M., Mohammadi, S.S., Chiu, H.Y., and Lee, H.Y., 2012. Zircon U-Pb age and geochemical constraints on the origin of the Birjand ophiolite, Sistan suture zone, eastern Iran, Lithos, v.154, p.392-405.

- Zheng, Y.F., 2011. Metamorphic chemical geodynamics in continental subduction zones, Chemical Geology.???


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.