اثر ترتیب مقیاس مکانی در مطالعات علوم زمین و محیطی

ارشک حلی‌ساز, فهیمه بهرامی, سهراب استادهادی دهکردی

چکیده


مقیاس مکانی بحثی مورد توجه در تحقیقات محیطی سال‌های اخیر بوده است. در این بین اثرات متفاوت مقیاس بر پدیده‌ها و فرآیندهای محاط‌شده‌ و شناخت آن‌ها چالشی اساسی در بررسی فرآیندهای محیطی محسوب می‌شود. لذا این تحقیق با بررسی مفاهیم بنیادین مرتبط با مقیاس و ارتباط آن‌ها با جنبه‌های عملیاتی و کاربردی این مفهوم در فن‌آوری سامانه‌ی اطلاعات جغرافیایی تلاش کرده‌است، وجود رابطه‌ی مرتّب مکانی بین اندازه‌ی کارتوگرافیک نقشه‌های توپوگرافی و محتوای اطلاعاتی آن‌ها را مورد آزمون قرار دهد. از این رو در ابتدا مبانی ریاضی مرتبط مرور شده است و سپس وجود ترتیب مقیاس مکانی در خروجی نقشه‌ی شیب، با اخذ و بررسی الگوریتم شیب در نرم‌افزار ArcGIS9.3 ، مورد بررسی قرار گرفته است. بدین‌ منظور از نقشه-های شیب رستری تهیه‌شده از نقشه‌های رقومی ارتفاع در دو مقیاس (1:50000 و 1:25000) با دو پیکسل-سایز (10و100)، در دو نقطه‌ی مختلف از نقشه استفاده شده‌است. سپس همسایگی‌های 3*3 و ارقام مربوط به هر پیکسل در هر کدام از نقشه‌ها برداشت و در الگوریتم شیب جایگذاری شدند و سپس نتایج حاصل از آن جهت برآورد تغییرات شیب در دیفرانسیل کلّ معادله‌ی شیب قرار داده‌شد. میزان دیفرانسیل کلّ نتیجه‌شده در هیچ‌یک از حالات مذکور صفر نگردید که می‌تواند مبیّن وجود عدم ثبات در تغییرپذیری نقشه‌های شیب باشد و به بیانی کاربردی، تغییر مقیاس هندسی نقشه‌ها نه ‌تنها حجم و اندازه‌ی اطلاعات در دسترس بلکه درک و دریافت از آن‌ها را نیز کاملاً تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. در انتها پیشنهاد شده است که انتخاب مقیاس کارتوگرافیک نقشه‌ها در مراحل مختلف مطالعاتی تنها بر مبنای ترتیب کارتوگرافیک آن‌ها نباشد و تحقیقات آتی بر تعیین چگونگی دست‌یابی به مقیاس بهینه متمرکز شود.

واژگان کلیدی


مقیاس مکانی، ترتیب اثر مقیاس مکانی، دیفرانسیل، مطالعات زمین.

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.