palette
تاثیر نفت بر حضور نظامی امریکا در خلیج فارس

چکیده

اهميت حياتي انرژي در رشد و شكوفايي اقتصاد ملي و بين المللي باعث شده تا نفت به عنوان يكي از عناصر اصلي سياست جهاني مورد توجه قدرتهاي بزرگ قرار گيرد. پس از جنگ جهاني اول نفت از نقطه نظر اقتصادي و سياسي اهميت ويژه ای در سیاست جهانی پیدا کرده است. به گونه اي كه پس از آن هر يك از قدرتهاي جهاني به نوبه خود براي تصاحب اين منبع بسيار مهم به عمليات نظامي در مناطق نفت خیز  پرداخته اند. تفکرات نظامی-استراتژیک ایالات متحده در بعد از جنگ جهانی دوم دچار تحولات بنیادی شد. به گونه ای که آمریکا برای تسلط بر مناطق دارای نفت به کنترل و حضور نظامی در این مناطق پرداخت. در این میان موقعيت ويژه خليج فارس از نظر دارا بودن ذخاير غني نفت و گاز توجه جهان را به شدت به اين منطقه معطوف داشته است. آمار و ارقام حاکی از این است، که بخش قابل توجهی از ذخایر نفت و گاز دنیا در منطقه خلیج فارس قرار دارد. به عبارت دیگر (حدود دو سوم ذخایر نفت دنیا و یک چهارم از ذخایر گاز جهان ). با توجه به میزان ذخایر عظیم نفتی که بیش از 60 درصد منابع نفتی جهان را تشکیل می دهد، می توان به اهمیت و جایگاه خلیج فارس برای قدرتهای بزرگ پی برد. همزمان با رشد سریع اقتصادی آمریکا عطش شرکتهای این کشور برای حضور در بازارهای نفتی خلیج فارس بیشتر شد. جنگ جهانی دوم این موقعیت را برای آمریکا فراهم ساخت، که با حضور خود در خلیج فارس بر منابع انرژی این منطقه تسلط داشته باشد. در این مقاله به طرح دکترین ترومن، نیکسون، کارتر و ریگان پرداخته شده است، که هر کدام از این دکترین ها با اولویت قرار دادن منابع انرژی خواهان حضور مستقیم نظامی در خلیج فارس برای کنترل منابع نفتی این منطقه بوده اند. چنین به نظر می رسد، که عدم وابستگی ایالات متحده به نفت خلیج فارس بیش از هر زمان دیگر بعید می باشد و تضمین امنیت انرژی آمریکا کاری بس دشوار است. برخی از اقتصاددانان بر این باورند، که بازار جهانی نفت حتی اگر وابستگی به نفت خلیج فارس را هم بتوان کاهش داد، مصرف کنندگان آمریکایی از عواقب و آثار تکان های شدید قیمت های نفت که منشأ آن در خاورمیانه است، مصون نخواهند بود.

واژگان کلیدی
امنیت، ایالات متحده، خلیج فارس، عراق، نفت.

منابع و مآخذ مقاله

- آقایی، س. د.، 1384. نقش و جایگاه شوراي امنیت در نظم نوین جهانی، چاپ دوم، انتشارات نسل نیکان، تهران، 197 ص.

-الهی، ه.، 1387. خلیج فارس و مسائل آن، چاپ سوم، انتشارات قومس، تهران، 96 ص.

- اطاعت، ج.، 1385. ژئوپولیتیک و سیاست خارجی ایران، چاپ اول، نشرانتخاب، تهران، 166 ص.

- اسدي، ب.، 1371. علائق و استراتژي ابرقدرتها در خلیج فارس، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 92 ص.

- تائب، س.، 1376. قانون داماتو :ایران یا اروپا، مجله سیاست خارجه، شماره1، ص 34-48.

-چمنکار، م. ج.، 1379. پهلوي دوم و عملیات در ظفار، فصلنامه تاریخ معاصرایران, شماره 13 و 14، ص 210-224.

- سیاوش پور، ع.،1370. استراتژي غرب در خلیج فارس، چاپ اول، انتشارات کمال علم، تهران، 64 ص.

-سیف زاده، س. ح.، 1386. مبانی و مدلهاي تصمیم گیري در سیاست خارجی، چاپ چهارم، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، 140 ص.

-عطارزاده، م.، 1378. امنیت جهانی: از نظریه تا واقعیت، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، 168 ص.

-قوام، ع.، 1388. اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، چاپ پنجم، انتشارات سمت، تهران، 260 ص.

-میرترابی، س.، 1384. مسائل نفت ایران، چاپ سوم، انتشارات قومس، تهران، 190 ص.

-یزدانی، ع.، 1387. نفت ابزار قدرت در سده بیست و یکم: آمریکا و نفت خلیج فارس، اطلاعات سیاسی و اقتصادي، شماره 223 و 224، ص 84-101.

-Bowman, B., 2008. After Iraq: Future U.S. Military Posture in the middle east, The Washington Quarterly, v.32, p 81-102.

- Brezinski, Z., 1992. The cold war and its aftermath, Foreign affairs, v.71, p. 25-36.

-Harvey, D., 2003.The New Imperialism, oxford, Uk, 122 p.

- Freedman, A., 1993. The Gulf Conflict 1990–91: Diplomacy and War in the New World Order, Faber and Faber. Berlin, 76 p.

- Fesharaki, F., 1999. Oil import dependence from the region could reach 90 per cent by 2010 Energy and Asian Security Nexus., Journal of International Affairs, V.53, p. 138-150.

- Jhonson, R., 1989. The Persian gulf in u.s strategy askeptical view ,International security, New York ,v. l94, p. 111-122.

-Karl, T., 1997. The Paradox of Plenty: Oil Booms, Venezuela, and other Petro-states, University of California Press, Berkeley, 182 p.

- Le feber, T., 1972. American, Russia and the cold war, 1945-1971, wiley, New York, 155 p.

-Lenczowski, G., 1975. The middle east: politics and the energy crisis, American enterprise institute for public policy research, washington d.c, 62 p.

-Morse, E., 2004. Fightinfor oil, the national interest, sumeer availeble at: www, Findaticles, comp12.

- Rustum, A., 1987. Oil and power: Political dynamicsin the middle east ,dalgrave macmillan.

-Rutledge, I., 2005. Addicted to oil Americans relentless drive for energy security, Tauris and co ltd, New York, 225 p.

-Ross, M. L., 2001. Does Oil Hinder Democracy, World Politics, V. 52, p. 243-256.

-Sick, G., 2001. Security in the Persian gulf: origins, obstacles, Palgrave, New York, 120 p.

- www.bp.com., 2013. Bp statiscal review of world energy.

- www.eia.gov., 2013. International energy outlook.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.