palette
بررسی تغییرات کاربری اراضی و ناپایداری در اکوسیستم شمال تهران (مطالعه موردی: حوضه آبخیز درکه- ولنجک)

چکیده

حفاظت از اکوسیستم های طبیعی از موضوعات اساسی در تعدیل اکولوژیک مناطق محسوب می گردد. ارتفاعات شمال تهران یکی از اکوسیستم های طبیعی به شمار می آید که طی دهه های اخیر به دلیل رشد ساخت و سازها و استفاده های نادرست تفرجی مورد تهدید قرار گرفته و چه بسا تداوم این روند، خسارات جبران ناپذیری بر آن وارد نماید. هدف این پژوهش، بررسی تغییرات کاربری اراضی و ناپایداری در اکوسیستم حوضه آبخیز درکه- ولنجک است. با استفاده از تصاویر ماهواره ای TM 1987، ETM+ 1998، و IRS 2009 و الگوریتم حداکثر شباهت (MLC)، به طبقه بندی نظارت شده بارزسازی تغییرات کاربری اراضی پرداخته شد. برای رصد تغییرات پوشش گیاهی از شاخص گياهي تفاضلي نرمال شده (NDVI) استفاده شد. کاربری اراضی منطقه در 4 کلاس پوشش گیاهی، اراضی ساخته شده، شبکه معابر و اراضی بایر مورد بررسی قرار گرفته شد.

نتایج نشان می دهد که از سال 1987 تا سال 2009، پوشش گياهي در منطقه مطالعاتي روند كاهشي داشته و در مقابل بر محدوده‌هاي ساخته شده ، شبكه معابر و اراضي باير افزوده شده است. در سال 1987، بیش از 37 درصد منطقه به پوشش گیاهی اختصاص داشت، در حالیکه در سال 2009، به 14.5 درصد کاهش یافته است. همچنین در سال 1987، اراضی ساخته شده و بایر به ترتیب برابر با 10.71 و 51.99 درصد بوده که در سال 2009 به 18.37 و 67.08 درصد افزایش یافته است و این وضعیت، روند ناپایداری در اکوسیستم منطقه را نشان می دهد. نتایج حاصل از بررسی قوانین و مقررات نیز نشان دهنده نارسائی برخی از قوانین و آیین نامه ها (از جمله ماده 100 قانون شهرداری ها)، و همچنین تعدد نهادهای تصمیم گیرنده در حفاظت از اکوسیستم های طبیعی پیرامون شهر می باشد
واژگان کلیدی
آشکارسازی تغییرات، کاربری اراضی، سنجش از دور (RS) و GIS، حوضه آبخيز دركه- ولنجك.

منابع و مآخذ مقاله

- احدنژاد روشتی، م.، زلفی، ع. و شکری پور دیزج، ح.،1390. ارزیابی و پیش بینی گسترش فیزیکی شهرها با استفاده از تصاویر ماهواره ای چندزمانه و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهر اردبیل سال های 1363 تا 1400)، فصلنامه آمایش محیط، شماره 15، ص 19-5.

- برخورداري، ج.، زارع مهرجردي، م. و خسروشاهی، م.، 1384 .برسی روند تغییرات پوشش اراضی حوضه آبخیز سد استقلال میناب با استفاده از RS وGIS ، مجله علمی ترویجی حفاظت آب و خاک، پژوهشکده حفاظت خاك و آبخیزداری، جلد1، شماره2، ص 15-3.

- سازمان فضايي ايران، 1987. تصوير ماهواره‌اي TM (28/ 6/ 1987).

- سازمان فضايي ايران، 1998. تصوير ماهواره‌اي ETM (25/ 7/ 1998).

- سازمان فضايي ايران، 2009. تصوير ماهواره‌اي IRS (26/ 9/ 2009).

- سازمان نقشه برداری کشور، 2011. اطلاعات رقومی توپوگرافی، مقیاس 1:25000.

- سازمان هواشناسی، 1387. داده های اقلیمی استان تهران.

- شتابی جویباری، ش. و ملک، ج.، 1382. بررسی تغییرات سیمای طبیعی و کاربری اراضی سواحل جنوبی دریای خزر با استفاده از عکس های هوایی و GIS (مطالعه موردی: سواحل شهرستان نور)، فصلنامه پژوهش های جغرافیایی، شماره 51، ص 20-7.

- شركت خدمات مهندسي جهاد، 1386. مطالعات آبخيزداري حوضه آبخيز دركه- ولنجك- توچال: مطالعات اقتصادي و اجتماعي، فيزيوگرافي و توپوگرافي، فرسايش، هواشناسي و اقليم، خاك‌شناسي و قابليت اراضي، هيدرولوژي و سيل‌خيزي، پوشش گياهي، و زمين‌شناسي و ژئومورفولوژي، سازمان جهاد كشاورزي استان تهران، وزارت جهاد كشاورزي، 276 ص.

- سازمان امور اراضی.، 1373. مجموعه ضوابط و مقررات سازمان امور اراضی.

- سازمان حفاظت محیط زیست.، 1373. مجموعه قوانین سازمان حفاظت محیط زیست.

- سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.، 1367. قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. تهران.

- شهرداري تهران.، 1370. طرح جامع شهر تهران. 196 ص.

- شهرداری تهران.، 1382. قانون شهرداری ها و شوراهای اسلامی شهرو روستا.

- طبیبیان، م. و دادراست، م.، 1381. پایش (نظارت) تغییرات کاربری اراضی در زیرحوضه دروغ زون فارس با استفاده از GIS/RS، فصلنامه محیط شناسی، شماره 12. ص 26-13.

- فیضی زاده، ب.، جعفری، ف. و نظم فر، ح.، 1387. کاربرد داده های سنجش از دور در آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی (مطالعه موردی: فضای سبز شهری)، نشریه هنرهای زیبا، شماره 34، دانشگاه تهران. ص 11.

- لطیفی، ه.، اولادي ج.، سارویی س. و جلیلوند ح.، 1386. ارزیابی قابلیت داده هاي ماهواره ايETM+ جهت تهیه نقشه طبقات پوشش جنگل، اراضی درختچه و مرتع، مطالعه موردي حوضه نکا – ظالم رود، مجله علوم و فنون کشاورزي و منابع طبیعی، سال یازدهم، شماره دوم. ص 14.

- مرکز آمار ایران.، 1385. نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، اطلاعات جمعیتی محدوده های درکه و ولنجک.

- وزارت جهاد کشاورزی.، 1381. مجموعه قوانین سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری، تهران.

- وزارت راه و شهرسازی.، 1387. مجموعه قوانین و مقررات شورایعالی شهرسازی و معماری، تهران.

-Rajesh Bahadur, T. and Murayama, Y., 2006. Land use change analysis using remote sensing and GIS: A case study of Kathmandu metropolitan, Nepal, p.17.

-Srivastava, S., and Gupta, D., 2003. Monitoring of changes in land use/land cover using multi– sensor satellite data, Map India conference, p 9-14.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.