palette
شار رطوبت سنگین ترین بارندگی زمستانی در ایران مرکزی

چکیده
يكي از مواهب الهي براي مناطق مركزي ايران - در اين تحقيق شامل استان‌هاي سمنان، اصفهان، يزد و كرمان - بارش‌هاي جوي فراگیر است. نتايج اين پژوهش، طي دو مرحله تحليل آماري و تحليل همديد بدست آمد. در مرحله نخست، با استفاده از معيارهاي جمع مقادير روزانه بارش، دوام موج بارش و گستره آن در شهرهاي برگزيده، موج بارش شاخص طي مرطوب‌ترين زمستان بين سال­هاي  1997 تا 2007 تعيين شد. در مرحله دوم، داده­هاي نقشه هاي روزانه هوا شامل فشار، ارتفاع، سرعت، سمت باد و شار افقي نم ويژه طي روزهاي مربوط به موج شاخص در ترازهاي مختلف جو تهيه گرديد. هدف از اين دو مرحله، تعيين مهم ترين پهنه آبي (اعم از دريا يا خليج) پيرامون ايران، به عنوان تامين‌كننده رطوبت براي اين بارندگي بود. براي دستيابي به اين هدف، نزديك‌ترين هسته جذب نم، طي روز اوج روي نقشه‌هاي شار افقي در تراز 700 هكتوپاسكال شناسايي گرديد. آنگاه خاستگاه سامانه ‌موثر تا يك روز پيش از آغاز بارش رهگيري شد. به اين ترتيب مسير جابجايي آن پس از روز اوج تكميل گرديد. الگوهاي شار افقي نم ويژه در تراز 700 هکتوپاسکال نشان دادند هسته‌هاي تغذيه‌كننده از نم، پس از دور شدن از جنوب خاوري درياي مديترانه و جنوب مياني درياي سرخ، بتدريج با نزديك شدن به خليج فارس، همگرا شدند و از سمت جنوب غرب، ايران مركزي را پوشش دادند. پژوهش كنوني نشان داد كه دست كم سه عامل در فراگير شدن موج بارش شاخص در ايران مركزي نقش داشته­اند. همگرايي شرق‌سوي هسته‌هاي تغذيه كننده نم که به مضاعف شدن مقادير نم مطلق سامانه انجاميد، به عنوان عامل نخست و ورود هسته نهايي تغذيه‌كننده رطوبت به بامه (فلات) بلند ايران و ريزش هواي سرد از پس ناوه تراز 500 هكتوپاسكال، به عنوان عوامل دوم و سوم به افزايش نم نسبي سامانه بارش‌زا كمك كردند
واژگان کلیدی
ايران مرکزي، بارش فراگير، زمستان، شار افقي رطوبت.

منابع و مآخذ مقاله

- اميدوار، ك.، 1386. بررسي و تحليل شرايط سينوپتيك و ترموديناميك رخداد بارش در منطقه شيركوه؛ پژوهش هاي جغرافيايي، شماره 59، ص 81-98.

- پرک، ف.، 1389. تحليل سينوپتيک نقش درياي سرخ در تقويت و تامين رطوبت سامانه سوداني عبوري و تاثير آن در ترسالي و خشکسالي‌هاي جنوب و جنوب غرب کشور، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه شهيد بهشتي، دانشکده علوم زمين، گروه جغرافيای طبيعی.

- جهانبخشي، م.، 1388. تحليل سينوپتيک ارتباط پرفشار جنب حاره‌اي عربستان با بارش‌هاي جنوب وجنوب غرب ايران، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه شهيد بهشتي، دانشکده علوم زمين، گروه جغرافيا.

- دستورانی، م.ت.، حیات زاده، م.، فتح زاده، ع. و حکیم زاده، م. ع.، 1393. بررسی کارایی روتبط تجربی در برآورد دبی اوج سیلاب در مناطق بیابانی ایران مرکزی؛ جغرافیا و توسعه؛ شماره 36 (12) ، ص 145-160.

- صادقي، س.، عليجاني، ب.، سليقه، م.، حبيبي نوخندان، م. و قهروردي تالي، م.، 1387. تحليل همديدي واچرخندها بر خشكسالي‌هاي فراگير خراسان؛ جغرافيا و توسعه ناحيه‌اي، شماره 10، ص 105-118.

- علیجانی، ب. و زاهدی، م.، 1381. تحلیل آماری و سینوپتیکی بارندگی آذربایجان، تحقیقات جغرافیایی، شماره 66، ص 202-217.

- غلامي بيرقدار، م. ع.، 1373. اقليم ايران و محدوديت‌هاي منابع آب، نيوار، شماره 22، ص 38-48.

- غيور، ح.ع. و مسعوديان، س. ا.، 1375. بررسي نظام تغييرات مجموع بارش در ايران زمين، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي، شماره 54 - 55 ، ص 28 -29.

- فرج‌زاده اصل، م.، كريمي احمدآباد، م.، قائمي، ه. و مباشري، م.، 1388. چگونگي انتقال رطوبت در بارش زمستانه غرب ايران (مطالعه موردي بارش 3 تا 7 ژانويه 1997)؛ مدرس علوم انساني، شماره 13 (1)، ص 193-217.

- غيور، ح.ع.، 1375. سيل و مناطق سيل خيز در ايران، تحقيقات جغرافيايي، شماره40، ص 101-120.

- کاويانی، م.ر.، مسعوديان، س.ا. و نجف‌پور، ب.، 1386. بررسی رابطه الگوهای گردشی تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال با بارش‌های حوضه مند، مجلة پژوهشي دانشگاه اصفهان (علوم انساني)، شماره 24، ص 1-12.

- لشکری، ح.، 1382. مکانیسم تکوین، تقویت و توسعه مرکز کمفشار سودان و نقش آن روی بارش‌های جنوب و جنوب‌غرب ایران، پژوهش های جغرافیایی، شماره 46، ص 1-18.

- محمدی، ب. و مسعودیان، س.ا.، 1389. تحلیل همدید بارش های سنگین ایران، جغرافیا و توسعه، شماره 19، ص 47-70.

- مسعوديان، س. ا.، 1387. شناسايي شرايط همديد همراه با بارش هاي اَبَرسنگين- سومين کنفرانس مديريت منابع آب ايران، دانشگاه تبريز، دانشکده مهندسي عمران .

- مسعودیان، س.ا.، 1388. نواحی بارشی ایران، جغرافیا و توسعه، شماره 13، ص 79-91.

- مسعوديان، س.ا. و محمدي، م.، 1389. تحليل فراواني تابع همگرايي شار رطوبت در زمان رخداد بارش‌هاي ابر سنگين، مجموعه مقالات چهارمين کنگره بين‌المللي جغرافيدانان جهان اسلام، زاهدان، دانشگاه سيستان و بلوچستان، ص 1-17.

- مفيدی، ع. و زرين، آ.، 1384. بررسی سينوپتيکی تاثير سامانه های کم فشار در وقوع بارش‌های سيل‌زا در ايران، تحقيقات جغرافيايی، شماره 77، ص 1-26.

-مفيدی، ع. و زرين، آ.، 1384. تحليل سينوپتيکی ماهيت سامانه های کم فشار سودانی – مطالعه موردی توفان دسامبر 2001، سرزمين، شماره 6، ص 24-48.

- ناظم السادات، م.ج.، 1377. بررسي تاثير دماي سطح آب خليج فارس بر بارندگي‌هاي جنوب ايران، نيوار، شماره 38، ص 33-46.

- وايزمن، و.، ناپ، ج.، لويس، گ. و هاربورگ، ت.، 1366. مقدمه‌اي بر هيدرولوژي- مباني هيدرولوژي و هيدرولوژي آماري، ترجمه علي اصغر موحد دانش، تبريز، نشر عميدي، 385 ص.

- وزارت نیرو - دفتر مهندسی رودخانه و سواحل و کنترل سیلاب.، 1382. سازمان مدیریت و منابع آب کشور – گزارش بررسی سیل در کشور، 296 ص.

-Evans, J. P., 2008. Changes in Water Vapor Transport and the Production of Precipitation in the Eastern Fertile Crescent as a Result of Global Warming, Journal of Hydrometeorology, v.9, p.1390-1399.

- Kahana, R. Z., Enzel, Y. and Dayan, U. 2002. Synoptic Climatology of Major Floods in Negev Desert, Israel, International Journal of Climatology, v. 22, p.867-882.

-Kehl, M., 2009. Quaternary Climate Change in Iran – The State of Knowledge, Erdekunde, v. 63 (1), p.1-17.

-Krichak, A., 1998. Role of Large Scale Moist Dynamic in November 1-5- Hazardous Mediterranean Weather, Journal of Geophysical Research, v. 103, P. 19453-19465.

-Schmitz, J. T. and Mullen, S., 1996. Water Vapor Transport Associated with the Summertime North American Monsoon as Deposited by ECMWF Analyses, Journal of Climate, V. 9, p.1621-1634.

-Zhou, T. J. and Yu, R. C., 2005. Atmospheric Water Vapor Transport Associated with Typical Anomalous Summer Rainfall Patterns in China. Journal of Geophysical Research, v. 110, p. 1-10.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.