palette
شرایط تبلور و شیمی کانی سنگ‌های آداکیتی شمال دهگلان، شرق کردستان

چکیده

منطقه دهگلان در شمال غرب ایران واقع شده است و قسمتی از زون سنندج- سیرجان می‌باشد. در این محدوده چندین واحد آتشفشانی حد واسط تا اسیدی به سن میوسن فوقانی- پلیوسن رخنمون دارند. سنگ‌های این منطقه عمدتاً ترکیب آندزیت تا تراکی‌آندزیت و داسیت دارند. فنوکریست‌های آن‌ها عمدتاً از پلاژیوکلاز، هورنبلند و بیوتیت تشکیل شده است. کلینوپیروکسن با فراوانی بسیار کم در فنوکریست‌ها نیز قابل ملاحظه می‌باشد. در این مطالعه با استفاده از ویژگی­های کانی­شناسی به بررسی ترکیب، کینتیک تبلور کانی­ها و ژنز سنگ‌های شمال دهگلان پرداخته شده است. نتایج حاصل از آنالیز نقطه‌ای کانی‌ها در این سنگ‌ها نشان می‌دهند که ترکیب پلاژیوکلازها از آندزین تا الیگوکلاز در تغییر بوده و منطقه‌بندی در آنها دیده می‌شود. آمفیبول‌ها عمدتاً از نوع هورنبلند ادنیتی و مگنزیوهورنبلند، کلینوپیروکسن‌ها از نوع اوژیت و بیوتیت از نوع بیوتیت منیزیم‌دار هستند. بیوتیت‌ها اکثراً از نوع ماگمایی اولیه بوده و بین دو قطب فلوگوپیت و آنیت قرار گرفته‌اند. فوگاسیته اکسیژن ماگما براساس شیمی آمفیبول و کلینوپیروکسن در زمان تبلورشان بالا بوده است. بر مبنای ترکیب کلینوپیروکسن و بیوتیت ماهیت ماگمایی اولیه سازنده و محیط تکتونیکی سنگ‌های میوسن بالایی- پلیوسن کالک‌آلکالن بوده که در قوس‌ مرتبط با فرورانش در حاشیه قاره‌ای فعال تشکیل شده‌اند. کلینوپیروکسن‌ها به­طور متوسط در فشار 5 تا 6 کیلوبار و دمای حدود 1000 تا 1110 درجه سانتی‌گراد، آمفیبول‌ها در فشار 4 تا 6 کیلوبار و دمای بین 724 تا 862 درجه سانتی‌گراد، پلاژیوکلاز در دمای بین 550 تا 750 درجه سانتی‌گراد و بیوتیت در دمای 715 درجه سانتی‌گراد متبلور شده‌اند.

واژگان کلیدی
آداکیت، دما-فشار سنجی، دهگلان، سنندج- سیرجان، شیمی کانی.

منابع و مآخذ مقاله

-ایران‌نژادی، م.ر. و عباسی دهقی، س.، 1392. بررسی علل ایجاد بافت‌های گوناگون پلاژیوکلاز در سنگ‌های آتشفشانی سهند، هفدهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

-آقانباتی، ع.، 1383. زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران، 586 ص.

-غصون، ز.، 1395. کانی‌شناسی و پتروگرافی سنگ‌های آتشفشانی منطقه قروه- بیجار (کردستان ایران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

-مسعودی، ف.، رحیم زاده، ب. و پورخورشیدی، ع.ر.، 1391. بررسی قابلیت پوزولاني خاكستري‌هاي آتشفشانی شمال دهگلان (شرق کردستان)، فصلنامه زمين‌شناسي ايران، سال 6، شماره 22، تابستان، ص 63-73.

-مسعودي، ف. و رحیم‌زاده، ب.، 1390. بررسی قابلیت پوزولانی خاکستر‌هاي آتشفشانی شمال دهگلان (شرق کردستان، طرح پژوهشی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

-معین وزیري، ح.، 1377. دیباچه‌اي بر ماگماتیسم در ایران، انتشارات دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران.

-معين وزيري، ح.، عزيزي، ح.، مهرابي، ب. و ايزدي، ف.، 1387. ماگماتيسم اليگوسن در زون تراست زاگرس (محور صحنه- مریوان)، دور دوم فرورانش نئوتتیس در پالئوژن، مجله علوم دانشگاه تهران، شماره 34، ص 113-122.

-Abdel-Rahman, A.M., 1994. Nature of biotites from alkaline, calc-alkaline and peraluminous magmas, Journal of Petrology, v. 35, v. 525-541.

-Ahmadzadeh, G.R., 2010. Petrological studies of volcanic rocks in NW of Marand spatially alkaline rocks, PhD thesis, University of Tabriz, Tabriz, Iran (in Persian).

-Allen, M.B., Kheirkhah, M., Emami, M.H. and Mcledo, C.L., 2013. Generation of Arc and Within-plate Chemical Signatures in Collision Zone Magmatism: Quaternary Lavas from Kurdistan Province, Iran. Journal of Petrology, v. 54, p. 887-911.

-Anderson, J.L. and Smith, D.R., 1995. The effect of temperature and fO2 on the Al-in-hornblende barometer, American Mineralogist, v. 80, p. 549-559.

-Aoki, K.I. and Shiba, I., 1973. Pyroxenes from Lherzolite Inclusions of Itinome-Gata, Japan, Lithos, v. 6, p. 41-51.

-Azizi, H. and Moinevaziri, H., 2009. Review of the tectonic setting of Cretaceous to Quaternary volcanism in northwestern Iran, Journal of Geodynamics, v. 47, p. 167-179.

-Azizi, H., Asahara, Y. and Tsuboi, M., 2013. Quaternary high-Nb basalts: existence of young oceanic crust under the Sanandaj–Sirjan Zone, NW Iran, International Geology Review, v. 56, p. 167-186.

-Azizi, H., Asahara, Y., Tsuboi, M., Takemura, K. and Razyani, S., 2014. The role of heterogenetic mantle in the genesis of adakites northeast of Sanandaj, northwestern Iran, Chemie der Erde–Geochemistry, v. 74, p. 87-97.

-Best, M.G., 2001. Igneous Petrology, Blakwell, 485 p.

-Boccaletti, M., Innocenti, F., Manetti, P., Mazzuoli, R., Motamed, A., Pasquare, G., Radicati, F. and Amin Sobhani, E., 1997. Neogene and Quaternary volcanism of the Bijar Area (Western Iran), Bulletin of Volcanology, v. 40-42, p. 121-135.

-Buckley, V., Sparks, R. and Wood, B., 2006. Hornblende dehydration reactions during magma ascent at Soufrière Hills Volcano, Montserrat, Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 151, p. 121-140.

-Chiu, H.E., Chung, S.L., Zarrinkoub, M.H., Mohammadi, S.S., Khatib, M.M. and Iizuka, Y., 2013. Zircon U-Pb age constraints from Iran on the magmatic evolution releted to Neotethyan subduction and Zagros orogeny, Lithos, v. 162, p. 70-87.

-Coombs, M.L. and Gardner, J.E., 2004. Reaction rim growth on olivine in silica melts; implications for magma mixing, American Mineralogist, v. 89, p. 748-759.

-Davidson, J.P. and Tepley, F.J., 1997. Recharge in volcanic systems: evidence from isotope profiles of phenocrysts, Science, v. 275(5301), p. 826-829.

-Deer, W.A., Howie, A. and Sussman, J., 1986. An interdiction to rock- forming minerals.17th, Longman Ltd, 528 p.

-Deer, W.A., Howie, R.A. and Zussman, J., 1991. An introduction to the Rock forming minerals. 17th, Longman, Ltd, 528 p.

-Defant, M.J. and Drummond, M.S., 1990. Derivation of some modern arc magmas by melting of young subducted lithosphere, Nature, v. 374, p. 662-665.

-Drummond, M.S., Defant, M.J. and Kepezhinskas, P.K., 1996. Petrogenesis of slab-derived trondhjemite-tonalite-dacite adakite magmas, Transactions of the Royal Society of Edinburgh, Earth Sciences, v. 87, p. 205-215.

-Ernst, W.G., 2002. Paragenesis and thermobarometry of Caamphiboles in the Barcroft granodioritic pluton, central White Mountains, eastern California, American Mineralogist, v. 87, p. 478-490.

-Ewart, A., 1979. A review of the mineralogy and chemistry of tertiary recent dacitic, latitic, rhyolitic and related salic volcanic rocks, In: Fred, B. (Eds.): Trondhjemites, dacites, and related rocks, Springer Verlag, Berlin, v. 6, p. 13-121.

-Forster, M.D., 1960. Interpretation of the composition of tri octahedral mica, United State Geological Survey, Professional Paper, v. 354-B, p. 1-48.

-Ghadami, G., Shahre Babaki, A.M. and Mortazavi, M., 2008. Post-collisional Plio-Pleistocene adakitic volcanism in Central Iranian volcanic belt: geochemical and geodynamic implications. Journal of Sciences, Iran, v. 19(3), p. 223-235.

-Ghorbani, M.R., 2006. Lead enrichment in Neotethyan volcanic rocks from Iran: The implications of a descending slab. Geochemical Journal, v. 40, p. 557-568. doi:10.2343/geochemj.40.557.

-Ginibre, C., Kronz, A. and Worner, G., 2002. Minor- and trace-element zoning in plagioclase: implications for magma chamber processes at Parinacota volcano, northern Chile. Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 143, p. 300-315.

-Hammarstrom, J.M. and Zen, E., 1986. Aluminum in hornblende: An empirical igneous geobarometer, American Mineralogist, v. 71, p. 1297-1313.

-Hassanzadeh, J. and Wernicke, B.P., 2016. The Neotethyan Sanandaj-Sirjan zone of Iran as an archetype for passive margin-arc transitions, Tectonics, v. 35(3), p. 586-621. 10.1002/2015TC003926.

-Helmy, H.M., Ahmed, A.F., E1Mahallawi, M.M. and Ali, S.M., 2004. Pressure, temperature and oxygen fugacity conditions of calc-alkaline granitoids, Eastern Desert of Egypt and tectonic implication, Journal of African Earth Science, v. 38, p. 255-268.

-Henry, D.J. and Guidotti, C.V., 2002. Ti in biotite from metapelitic rocks: Temperature effects, crystallochemical controls and petrologic applications, American Mineralogist, v. 87, p. 375-382.

-Henry, D.J., Guidiotti, C.V. and Thomson, J.A., 2005. The Ti saturation surface for low to medium pressure metapelitic biotite: Implications for Geothermometry and Ti-substitution Mechanisms, American Mineralogist, v. 90, p. 316-328.

-Holland, T. and Blundy, J., 1994. Non-ideal interactions in calcic amphiboles and their bearing on amphibole-plagioclase thermometry, Contribution to Mineralogy and Petrology, v. 116, p. 433-447.

-Hollister, L.S., Grissom, G.C., Peters, E.K., Stowell, H.H. and Sisson, V.B., 1987. Confirmation of the empirical correlation of Al in hornblende with pressure of solidification of clac-alkaline plutons, American Mineralogist, v. 72, p. 231-239.

-Jahangiri, A., 2007. Post-collisional Miocene adakitic volcanism in NW Iran: geochemical and geodynamic implications, Journal of Asian Earth Sciences, v. 30, p. 433-447.

-Johnson, M.C. and Rutherford, M.J., 1989. Experimental calibration of the aluminum-in-hornblende geobarometer with applications to Long Valley Caldera (California) volcanic rocks, Geology, v. 17, p. 837-841.

-Kroll, H., Evangelakakis, C. and Voll, G., 1993. Two-feldspar geothermometry: a review and revision for slowly cooled rocks, Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 114, p. 510-518.

-Le Base, M.J., 1962. The role of aluminum in igneous clinopyroxenes with relation to their parentage, American Journal of Science, v. 260, p. 267-288.

-Leake, B.E., Woolley, A.R., Arps, C.E.S., Birch, W.D., Gilbert, M.C., Grice, J.D., Hawthorne, F.C., Kato, A., Kisch, H.J., Krivovichev, V.G., Linthout, K., Laird, J., Mandarino, J.A., Maresh, V.W., Nickel, E.H., Rock, N.M.S., Schumacher, J.C., Smith, D.C., Stephenson, N.C.N., Ungaretti, L., Whittaker, E.J.W. and Youzhi, G., 1997. Nomenclature of amphiboles: Report of the subcommittee on amphiboles of the International Mineralogical Association, Commission on New Minerals and Mineral Names. American Mineralogist, v. 35, p. 219-246.

-Leterrier, J., Maury, R.C., Thonon, p., Girard, D. and Marchal, M., 1982. Clinopyroxene composition as a method of identification of the magmatic affinities of paleo-volcanic series, Earth and Planetary Science Letters, v. 59, p. 139-154.

-Lofgren, G.E., 1980. An experimental study on the dynamic crystallization of silicate melts (Chapter 11). In: Hargraves, R .B. (Ed.), Physics of Magmatic Processes, Princeton University Press, Princeton, New Jersey

-Loomis, T.P. and Welber, P.W., 1982. Crystallization processes in the Rocky Hill Granodiorite Pluton, California: An interpretation based on compositional zoning of plagioclase. Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 8, p. 230-239.

-Martin, H. and Moyen, J.F., 2002. Secular changes in tonalite-trondhjemite-granodiorite composition as markers of the progressive cooling of Earth, Geology, v. 30, p. 319-322.

-Miwa, T. and Geshi, N., 2012. Decompression rate of magma at fragmentation: inference from broken crystals in pumice of vulcanian eruption, Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 227, p. 76-84.

-Mohajjel, M., Fergusson, C.L. and Sahandi, M.R., 2003. Cretaceous–Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj-Sirjan zone, western Iran, Journal of Asian Earth Sciences, v. 21, p. 397-412.

-Moromito, N., Fabrices, J., Ferguson, A.K., Ginzburg, I.V., Ross, M., Seifer, F.A., Zussman, J., Akoi, K. and Gottardi, G., 1988. Nomeclature of pyroxenes, Mineralogical Magazine, v. 52, p. 535-550.

-Nachit, H., Ibhi, A., Abia, E.H. and Ohoud, M.B., 2005. Discrimination between primary magmatic biotites, re-equilibrated biotites and neoformed biotites, Compter Rendus Geoscience, v. 337, p. 1415-1420.

-Nisbet, E.G. and Pearce, J.A., 1977. Clinopyroxene composition in mafic lavas from different tectonic settings, Contributions to Mineralogy and Petrology, v. 63, p. 149-160.

-Nouri, F., Azizi, H., Stern, R.J., Asahara, Y., Sedigheh, Kh., Madanipour, S. and Yamamoto, K., 2018. Zircon U-Pb dating, geochemistry and evolution of the Late Eocene Saveh magmatic complex, central Iran: Partial melts of sub-continental lithospheric mantle and magmatic differentiation, Lithos, v. 314-315, p. 274-292.

-O'Connor, J.T., 1965. A classification for quartz-rich igneous rocks based on feldspar ratios. In: US Geological Survey Professional Paper B525, United States Geological Survey, p. 79-84.

-Otten, M.T., 1984. The origin of brown hornblende in the artfjället gabbro and dolerites, Contribution to Mineralogy and Petrology, v. 86, p. 189-199.

-Putirka, K.D., Mikaelian, H., Ryerson, F. and Shaw, H., 2003. New clinopyroxene-liquid thermobarometers for mafic, evolved, and volatile-bearing lava compositions, with applications to lavas from Tibet and the Snake River Plain, Idaho, American Mineralogist, v. 88(10), p. 1542-1554.

-Schmidt, M.W., 1992. Amphibole composition in tonalite as a function of pressure an experimental calibration of the Al-hornblende barometer, Contribution to Mineralogy and Petrology, v. 110, p. 304-310.

-Schweitzer, E.L., Papike, J.J. and Bence, A.E., 1979. Statistical Analysis of Clinopyroxenes from Deep-sea Basalts, American Mineralogist, v. 64, p. 502-513.

-Shelley, D., 1993. Igneous and metamorphic rocks under the microscope, Chapman and Hall, University Press, Cambridge, Great Britain, 445 p.

-Smith, J.V. and Brown, W.L., 1988. Feldspar minerals: Crystal structures, physical, chemical, and microstructural properties, Springer Verlag, New York, 646 p.

-Soesoo, A., 1997. A multivariate statistical analysis of clinopyroxene composition: empirical coordinates for the crystallization P-T estimations, Geological Society of Sweden (Geologiska Föreningen), v. 119, p. 55-60.

-Speer J.A., 1984. Micas in igneous rocks, In: Micas, Bailey, S. W. (editor), Reviews in Mineralogy, Mineralogical Society of America, v. 13, p. 299-356.

-Stocklin, J. and Nabavi, M.H., 1973. 1/2,500,000 sheet, tectonic map of Iran.

-Stocklin, J., 1968. Structural history and tectonic of Iran; A Review of the American Association, Petroleum Geologists Bull, v. 52, p. 1229-1258.

-Toramaru, A., Noguchi, S., Oyoshihara, S. and Tsune, A., 2008. MND (microlite number density) water exsolution rate meter, Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 175, p. 156-167.

-Tsuchiyama, A., 1985. dissolution kinetics of plagioclase in the melt of the system diopside-albite - anorthosite and origin of dusty plagioclase in andesite, Contribution to Mineralogy and petrology, v. 89, p. 1-16.

-Viccaro, M., Giacomoni, P.P., Ferlito, C. and Cristofolini, R., 2010. Dynamics of magma supply at Mt. Etna volcano (Southern Italy) as revealed by textural and compositional features of plagioclase phenocrysts, Lithos, v. 116, p. 77-91.

-Whitney, D.L. and Evans, B.W., 2010. Abbreviations for names of rock forming minerals, American Mineralogist, v. 95, p. 185-187.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.