palette
تعیین حریم کمی رودخانه‌ی گاماسیاب، کرمانشاه
رویا پناهی, محمد مهدی حسین‌زاده, سمیه خالقی

چکیده

سیل رایج­ترین مخاطره­ی طبیعی است که باعث آسیب بسیار زیاد به محیط زیست، ساخت و سازها و تلفات هر ساله در سراسر جهان شده ­است. عواملی از قبیل قدرت سیل، بزرگای سیل، تکرار مدت جریان، تغییرات در مقاطع عرضی رودخانه از جمله فاکتورهای کنترل کننده سیل می­باشند. در این پژوهش به تعیین حریم کمی رودخانه گاماسیاب در استان کرمانشاه پرداخته شده ­است با کمک مدل DLSRS که اولین مدل ریاضی، محاسبه­ حریم کمی رودخانه­ها مطابق ضوابط و مقررات جاری کشور است انجام شده ­است و با استفاده از پنج شاخص دبی با دوره بازگشت 25 ساله، موقعیت رودخانه، پایداری بستر و کناره، رژیم جریان، تنش اجتماعی حریم کمی رودخانه­ی گاماسیاب در 130 مقطع برای ساحل چپ و راست محاسبه شده ­است. نتایج حاصل از مدل نشان می­دهد میزان حریم به دست آمده در بخش­های مختلف به­طور متوسط 3 تا 13 متر بوده ­است که در بخش اول بیشترین میزان حریم به ­دست آمده و بخش یازدهم از رودخانه­ی گاماسیاب کمترین حریم را تعیین شده ­است و همچنین نتایج حاکی از آن است که این مدل برای تمامی رودخانه­های کشور مناسب نبوده ­است و برای رودخانه­هایی که دارای تنوع رتبه رود هستند مناسب تر است و برای رودخانه­ گاماسیاب که دارای رتبه­ی 5 ­ است، تعیین حریم رودخانه با این مدل منطبق بر واقعیت نخواهد بود؛ همچنین تعیین حریم با این روش برای رودخانه­هایی که زمین­های حاشیه­ رودخانه به صورت بایر و فاقد مالکیت باشند ارزیابی مناسب­تری داشته­است.

واژگان کلیدی
حریم کمی، سیلاب، DLSRS، رودخانه‌ی گاماسیاب.

منابع و مآخذ مقاله

-امیر احمدی، ا.، بهنیافر، ا. و ابراهیمی، م.، 1390. ریزپهنه‌بندی خطر سیلاب در محدوده‌ی شهر سبزوار در راستای توسعه‌ی پایدار شهری، فصلنامه‌ی آمایش محیط، شماره 16، ص 18-32.

-ایدی، ض.، 1390. تعیین حریم کمی رودخانه‌ها براساس مدلDLSRS دبی سیلاب 25 ساله در سطح محدوده‌های مطالعاتی استان ایلام، اولین کنفرانس بین‌المللی نیروگاه‌های برق ایران.

-اسماعیلی، ر.، حسین زاده، م.م. و متولی، ص.، 1390. تکنیک‌های میدانی در ژئومورفولوژی رودخانه‌ای، موسسه‌ی انتشارات لاهوت، 338 ص. -پرورش، ا.، مهدوی، ر.، ملکیان، آ.، اسماعیل‌پور، ی. و حلی ساز، ا.، 1398. بررسي عوامل موثر و اولويت-بندي پتانسيل سيل‌خيزي زيرحوزه‌هاي آبخيز با استفاده از روش‌هاي فازي تاپسيس و الكتره نوع 3، مطالعه موردي: حوزه آبخيز سرخون بندرعباس، مجله مهندسي و مديريت آبخيز، سال يازدهم، شماره 2، ص 493-507.

-پناهی، ر.، حسین‌زاده، م.م. و خالقی، س.، 1398. پهنه بندی مخاطره سیلاب در راستای تعیین حریم رودخانه‌ها (مطالعه موردی: رودخانه‌ گاماسیاب)، مجله‌ی اکو هیدرولوژی، سال 6، شماره 2، ص 324-304.

-حسین زاده، م.م. و اسماعیلی، ر.، 1394. ژئومورفولوژی رودخانه ای، مفاهیم اشکال و فرایند‌ها، مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 208 ص.

-داننده‌مهر، ع.، سلیمی، م. و سلطانی، ش.، 1390. بررسی کارایی DLSRS در تعیین حریم کمی رودخانه‌های کوهستانی (مطالعه‌ی موردی استان خراسان رضوی)، دومین کنفرانس پژوهش‌های کاربردی منابع آب ایران.

-رضایی‌مقدم، م.، یاسی، م.، نیکجو، م. و رحیمی، م.، 1397. پهنه‌بندی و تحلیل مورفولوژیکی سیلاب رودخانه با استفاده از (HEC-RAS) (از روستای پیراز میان تا تلاقی رودخانه اهر چای)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 25، ص 1-15.

-صراف، ا.، محقق زاده، گ. و محقق زاده، ن.، 1394. پهنه‌بندی سیلاب رودخانه‌ی شاپور خشت با بهره-گیری از تصاویر Orthophoto، فصلنامه‌ی علمی پژوهشی فضای جغرافیایی، شماره‌ی 57، ص 175- 194.

-سازمان مدیریرت و منابع آب ایران، دفتر استانداردها و معیارهای فنی.، 1384. نشريه شماره 307، راهنماي پهنه‌بندي سيل و تعيين حد بستر و حريم رودخانه‌ها، وزارت نيرو، سازمان مديريت منابع آب ايران، دفتر استانداردها و معيارهاي فني.

-علیزاده، ا.، 1388. اصول هیدرولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه امام رضا(ع)، ص 870.

-Anees, M.T., Abdullah, K., Nawawi, M.N.M., Rahman, N.N.A., Piah, A.R.M., Zakaria, N., Syakir, M.I and Omar, A.K.M., 2016. Numerical modeling techniques for flood analysis, Journal of African Earth Sciences, v. 124, p. 478-486.

-Bandyopadhyay, S., Ghosh, K. and Kumar, D.S., 2014. A proposed method of bank erosion vulnerability zonation and its application on the River Haora, Tripura, India, Journal Geomorphology, v. 224, p. 111–121.

-Booth, D.B. and Henshaw, P.C., 2001. Rates of channel erosion in small urban streams, In: Wigmosta, M.S., Burges, S.J. (Eds.), Landuse and watersheds: human influence on hydrology and geomorphology in urban and forest areas, Water Science and Application, 2. American Geophysical Union, Washington, v. 78, p. 89–94.

-Dass, S., 2019. Geospatial mapping of flood susceptibility and hydro-geomorphic response to the floods in Ulhas basin, India, Remote Sensing Applications: Society and Environment, v. 14, p. 60-74.

-Elkhrachy, I., 2015. Flash flood hazard mapping using satellite images and GIS tools: a case study of Najran City, Kingdom of Saudi Arabia (KSA), Egypt, J. Remote Sens, Space Sci, v. 18 (2), p. 261-278.

-Fernández, D.S. and Lutz, M.A., 2010. Urban flood hazard zoning in Tucumán Province, Argentina, using GIS and multicriteria decision analysis, Engineering Geology, v. 111, p. 90-98.

-Gregory, K., 2006. The human role in changing river channels, Geomorphology, v.79 (3–4), p. 172–191.

-IPCC, 2012. Managing the Risks of Extreme Events and Disasters to Advance Climate Change Adaptation, A Special Report of Working Groups I and II of the Intergovernmental Panel on Climate Change, Cambridge University Press, Cambridge, UK, and New York, NY, USA, 582 p.

-Gunasekara, D., 2015. Planning for the Flood Fringe: A Comparative Analysis of Two Zone Concept Planning Policies Used by Conservation Authorities in Southern Ontario, School of Urban and Regional Planning Queen’s University Kingston, 144 p.

-Johansen, K., Phinn, S. and Witte, C., 2010. Mapping of Riparian Zone Attributes Using Discrete Return LiDAR, QuickBird, and SPOT-5 Imagery: Assessing Accuracy and Costs, Remote Sensing of the Environment, v. 114(11), p. 2679-2691.

-Kabenge, M., Elaru, J., Wang, H. and Li, F., 2017. Characterizing flood hazard risk in datascarce areas, using a remote sensing and GIS-based flood hazard index, Nat. Hazards, v. 89 (3), p. 1369-1387.

-Kia, M.B., Pirasteh, S., Pradhan, B., Mahmud, A.R., Sulaiman, W.N.A. and Moradi, A., 2012. An artificial neural network model for flood simulation using GIS: johor River Basin, Malaysia, Journal Environ, Earth Sci, v. 67(1), p. 251–264.

-Liu, H.L., Chen, X., Bao, A.M. and Wang, L., 2007. Investigation of ground water response to overland flow and topography using a coupled MIKE SHE/MIKE 11 modeling system for an arid watershed, J. Hydrol, v. 347(3), p. 448-459.

-Lyu, H.M., Shen, S.L. and Zhou, A.Y., 2019. Perspectives for flood risk assessment and management for mega-city metro system, Tunnelling and Underground Space Technology, v. 76, p. 31-46.

-Moghadam, S.H., Valavi, R., Shahabi, H., Chapi, K. and Shirzadi, A., 2018. Novel forecasting approaches using combination of machine learning and statistical models for flood susceptibility mapping, Journal Environ, Manag, v. 217, p. 1-11.

-Madsen, H., Lawrence., D., Lang, M., Martinkova, M. and Kjeldsen, T.R., 2014. Review of trend analysis and climate change projections of extreme precipitation and floods in Europe, Journal of Hydrology, v. 519, p. 3634-3650.

-New Yourk State Departement of Environment Conservat, 2011. Flood plain development and flood way guidance, www.NY.gov.

-Nkwunonwo, U.C., Malcolm, W. and Brian, B., 2015. Flooding and flood risk reduction in Nigeria: cardinal gaps, Journal of Geography and Natural Disasters, v. 5, p. 136-145.

-Pourali, S.H., Arrowsmith, C. and Chrisman, V., 2014. Topography Wetness Index Application in Flood-Risk-Based Land Use Planning, Applied Spatial Analysis and Policy, vol. 9 (1), p. 39-54.

-Prawiranegara, M., 2014. Spatial Multi-Criteria Analysis (SMCA) For Basin-Wide Flood Risk Assessment As A Tool In Improving Spatial Planning And UrbanResilience Policy Making: A Case Study Of Marikina River Basin, Metro Manila – Philippines, Procedia - Social and Behavioral Sciences ,v. 135 , p. 18 – 24.

-Rahmati, O., Zeinivand, H. and Besharat, M., 2016b. Flood hazard zoning in Yasooj region, Iran, using GIS and multi-criteria decision analysis. Geomat, Nat. Hazards Risk, v. 7(3), p. 1000–1017.

-Rosgen, D.L. 2006. Watershed assessment of river stability and sediment supply (WARSSS), Colorado: Wildland Hydrology Books, Fort Collins, 684 p.

-Samanta, S., Koloa, C., Kumar Pal, D. and Palsamanta, B., 2016. Flood Risk Analysis in Lower Part of Markham River Based on Multi-Criteria Decision Approach (MCDA), Hydrology, v. 29 (3), p. 1-13.

-Shelley, J., Gibson, S. and Williams, A., 2015. Unsteady flow and sediment modeling in a large reservoir using HEC-RAS 5.0. In: Federal Interagency Sediment Conference,

-Tadesse, A. and Dai, W., 2019. Prediction of sedimentation in reservoirs by combining catchment based model and stream based model with limited data, International Journal of Sediment Research, v. 34, p. 27-37.

-Termeh, S.V.R., Kornejady, A., Pourghasemi, H.R. and Keesstra, S., 2018. Flood susceptibility mapping using novel ensembles of adaptive neuro fuzzy inference system and metaheuristic algorithms, Science Total Environ, v. 615, p. 438-451.

-Ting Su, H. and Tung, Y.K., 2014. Multi-criteria decision making under uncertainty for flood mitigation, Stochastic Environmental Res Risk Assessment, v. 28 (7), p. 1657–1670.

-Udomchai, A., Hoy, M., Horpibulsuk, S., Chinkulkijniwat, A. and Arulrajah, A., 2018. Failure of riverbank protection structure and remedial approach: a case study in Suraburi Province, Thailand, Engineering Failure Analysis, v. 91, DOI: 10.1016/j.engfailanal.2018.04.040

-Yang, T.H., Ho, J.Y., Hwang, G.D. and Lin, G.F., 2014. An indirect approach for discharge estimation: a combination among micro-genetic algorithm, hydraulic model, and in situ measurement, Flow Meas, Instrum, v. 39, p. 46-53.

-Zelenakova, M., Fijko, R., Labant, S., Weiss, E., Markovic, G. and Weiss, R., 2019. Flood risk modelling of the Slatvinec stream in Kru_zlov village, Slovakia, Journal of Cleaner Production, Journal of Cleaner Production, v. 212, p. 109-118.

-Zou, Q., Zhou, J., Zhou, C., Song, L. and Guo, J., 2013. Comprehensive flood risk assessment based on set pair analysis-variable fuzzy sets model and fuzzy AHP, Stoch, Env Res Risk, v. 27 (2), p. 525–546.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.