palette
تحلیل همدیدی رخداد فرین‌های بارشی زمستان (DJF) در غرب ایران

چکیده

وقوع بارش­های روزانه فرین نقش مهمی در سامانه اقلیم و هیدرولوژی غرب ایران دارد. در زمستان با نفوذ سامانه­های بارشی به غرب ایران شرایط برای رخداد بارش­های شدید فراهم می­شود. در این مطالعه شدیدترین رخداد فرین­­های بارشی زمستان غرب ایران در دوره آماری 1996 تا 2017 مورد بررسی قرار­ گرفت. هدف از این پژوهش تحلیل همدیدی سامانه­های عامل رخداد­ شدیدترین فرین­های بارشی زمستان بوده ­است. ابتدا با پردازش­های آماری بیشینه بارش­های روزانه مشخص شد و با تعیین آستانه بارش روزانه 41 میلی­متر، شدیدترین رخداد فرین بارشی هر ماه مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل نشان داد که در شرایط رخداد فرین­ها، پرفشار روی ایران تضعیف شده و سامانه­های کم فشار در تراز دریا جایگزین آن شده­اند. در تراز میانی جو جریانات جنوبی و غربی در قسمت جنوب شرقی ناوه مدیترانه همگرا شده و به بخش غربی ایران نفوذ کرده­اند. بیشینه محتوای رطوبتی سامانه­ها از طریق دریای سرخ و با کمک سامانه واچرخندی مستقر­روی عربستان تأمین شده ­است. در ماه دسامبر عمیق شدن ناوه مدیترانه­ای و جذب رطوبت از دریای سرخ عامل وقوع فرین بارشی بوده ­است. در ماه­های ژانویه و فوریه استقرارسامانه بلوکینگ کم ارتفاع بریده در تراز میانی جو شرایط مناسب برای وقوع بارش سنگین در سطح زمین را فراهم نموده ­است. بهره­گیری همزمان از رطوبت دریاهای سرخ و مدیترانه، موجب رخداد فرین ماه ژانویه و رخداد بارش سنگین در بیشتر ایستگاه­ها شده ­است. اما در جریان رخداد فرین ماه فوریه فقط ایستگاه­های دامنه غربی به­ دلیل نزدیکی به مسیر رطوبت دریای سرخ شاهد بارش سنگین بوده­اند.

واژگان کلیدی
بارش فرین، سامانه، همدید، نم ویژه، فشار.

منابع و مآخذ مقاله

-احمدی، م.، لشکری، ح.، آزادی، م. و کیخسروی، ق.، 1394. آشکارسازی تغییر اقلیم با استفاده از شاخص‌های حدی بارش در خراسان بزرگ، پژوهش‌های دانش زمین، سال 6، شماره 23، ص 34-52.

-اکبری، ز.، نصیری، ف. و سیاه منصور، م.، 1393. تحلیل الگوهای سینوپتیکی و شاخص‌های ناپایداری منجر به وقوع بارش‌های نیمه سنگین و سنگین در استان لرستان، مجموعه مقالات ارائه شده توسط کارکنان هواشناسی استان لرستان، ص 1-12.

-امینی، م.، لشکری، ح.، کرمپور، م. و حجتی، ز.، 1392. تحلیل سینوپتیک سامانه‌های همراه با بارش سنگین و سیل‌زا در حوضه رودخانه کشکان برای دوره آماری (1384-1350). نشریه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 17، شماره 43، ص 1-20.

-براتی، غ.، بداق جمالی، ج. و ملکی، ن.، 1391. نقش واچرخندها در رخداد بارش‌های سنگین دهه اخیر غرب ایران، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، سال 44، شماره 80، ص 88-98.

-عساکره، ح.، 1391. تحلیل تغییرات مؤلفه‌های مبنای نمایه‌های فرین بارش شهر زنجان، فصلنامه تحقیات جغرافیایی، سال 27، شماره 105، ص 1-18.

-عساکره، ح.، ترکارانی، ف. و سلطانی، ص.، ۱۳۹۱. مشخصات زمانی- مکانی بارش‌های روزانه فرین بالا در شمال غرب ایران، تحقیقات منابع آب ایران، سال 8، شماره 3.

-عساکره، ح. و سیفی پور، ز.، 1391. مدل‌سازی مکانی بارش سالانه ایران، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 29، ص 15-30.

-رمضانی پور، م.، 1393. بررسی نقش ناهمواری‌ها در شکل‌گیری نواحی بارش؛ مطالعه موردی استان کهگیلویه و بویر احمد، همایش ملی آب انسان و زمین، اصفهان.

-عسکری زاده، س.، مظفری، غ. و مزیدی، ا.، 1395. پیش‌بینی نوسانات نمایه‌های حدی بارش در شهر سبزوار با استفاده از ریز مقیاس نمایی مدل Lars-WG برای دو دوره آتی 2011-2030 و 2046- 2065، فصل‌نامه جغرافیای طبیعی، سال 9، شماره 34، ص 63 - 82.

-عزیزی، ق.، نیری، م. و رستمی جلیلیان، ش.، 1388. تحلیل سینوپتیک بارش‌های سنگین در غرب کشور؛ مطالعه موردی بارش دوره 7 تا 14 مارس 2005، فصل‌نامه جغرافیای طبیعی، سال 1، شماره 4 ، ص 1-13.

-لشکری، ح.، قائمی، ه. و پرک، ف.، 1392. تحلیل رژیم بارندگی منطقه جنوب و جنوب غرب کشور، مجله سپهر، دوره 22، شماره 85، ص 57-63.

-محمدی، ح.، فتاحی، ا.، شمسی پور، ع. و اکبری، م.، 1391. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 12، شماره 24، ص 7-24.

-مسعودیان، ا. و دارند، م.، 1392. شناسایی و بررسی تغییرات نمایه‌های بارش فرین ایران طی دهه‌های اخیر، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره 20، ص 239-257.

-منتظری، م.، 1388. تحلیل زمانی - مکانی بارش-های فرین روزانه در ایران، مجله جغرافیا و برنامه-ریزی محیطی، سال 20، شماره 34، ص 125-140.

-Barcikowska, M.J., Weaver, S.J., Feser, F., Russo, S., Schenk, F. and Stone, D.A., 2018. Euro-Atlanitic winter storminess and precipitation extremes under 1.5ºC vs. 2ºC warming scenarios: earth system dynamics, v. 9, p. 679-699.

-Benestad, R., 2006. can we expect more extreme precipitation on the monthly time scale, Journal of Climate,v. 19, p. 630- 637.

-Feng, P., Wang, B., Liu, D.L., Xing, H., Ji, F., Macdam, I., Ruan, H. and Yu, Q., 2018. Impact of rainfall extremes on wheat yield in semi - arid cropping systems in eastern Australia: climatic change, v. 147, p. 555-569.

-Das, S., Zhu, D. and Chi-Han, C., 2018. An assessment temporal effect on extreme rainfall estimates: PIHAS journal, v. 379, p. 145-150.

-Hellstrom, C., 2005. Atmospheric conditions during extreme and non-extreme precipitation events in Sweden: International J. Climatology, v. 25, p. 631-648.

-Libertino, A., Ganora, B. and Claps, P., 2018. Technical note: space-time analysis of rainfall extremes in Italy: clues from reconciled dataset: hydrology and earth system sciences, v. 22, p. 2705-2715.

-Li, Y., Cai, W. and Campbell, E.P., 2005. statistical modeling of extreme rainfall in southwest western Australia: J. Climate, v. 18, p. 852-863.

-Mekis, E. and Hogg, W.D., 1999. rehabilitation and analysis of Canadian daily precipitation time series, Atmos.–Ocean, v. 37, p. 53-85.

-Mizrahi, F., 2000. heavy daily Precipitation distribution in east–central France and west European meteorological patterns, theoretical application climatology, v. 66, p. 199-210.

-Cortes, M., Turco, M., Botija, M.L. and Llast, M.C., 2018. The relationship between precipitation and insurance data for floods in a Mediterranean region (northeast Spain), Natural hazards and earth system sciences, v. 18, p. 857-868.

-Krishnamurthy, C.K.B., Lall, U. and Kwon, H.H., 2009. changing frequency and intensity of rainfall extremes over India from 1951 to 2003:journal of climate, v. 22, p. 4737-4746.

-Papalexiou, S.M. and Montanari, A., 2017. Global and regional increase of precipitation extremes under global warming, water resources research, p. 1-35.

-Sim, I., Lee, O. and Kim, S., 2019. Sensitivity analysis of extreme daily rainfall depth in summer season on surface air temperature and dew-point temperature: water, v. 771, p. 1-21.

-Wang, B., Ding-Qing, H. and Jhun, T., 2006. Trends in Seoul 1778-2004 summer precipitation:geophysical research letters, v. 33, p. 1-5.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.