palette
بررسی اثرات پخش سیلاب بر خصوصیات خاک و مورفومتری مخروط افکنه دشت ذهاب کرمانشاه
کاظم نصرتی, زینب محمدی

چکیده
ته‌نشین شدن رسوبات سیلاب ورودی به سیستم پخش سیلاب سبب تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک می‌گردد. سیستم پخش سیلاب همچنین با کنترل آب و رسوب حوزه بالادست منجر به تغییرات مورفومتریک مخروط افکنه می­گردد. هدف از این مطالعه ارزیابی ویژگی­های فیزیکو شیمیایی خاک و بررسی تغییرات مکانی بخش­های مختلف مخروط­افکنه دشت ذهاب تحت­تاثیر سامانه پخش سیلاب واقع در بالادست آن در آبخیز دشت­ذهاب می­باشد. به­این منظور ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی در 42 نمونه خاك در عرصه پخش سیلاب و شاهد اندازه­گیری شد. همچنین تغییرات مکانی مخروط افکنه قبل و بعد از احداث سامانه پخش سیلاب ارزیابی شد. مقایسه میانگین داده­ها با استفاده از آزمون واریانس نشان داد که مقادیر سدیم، فسفر، پتاسیم، نیتروژن، آهک، pH، هدایت ­الکتریکی خاک در عرصه پخش و شاهد اختلاف معنی­داری ندارد ( 05/0<p). نتایج حاکی از افزایش معنی­دار رس و سیلت و کاهش معنی­دار ماسه در عرصه پخش سیلاب نسبت به شاهد می­باشد (05/0>p). سامانه پخش سیلاب دشت ذهاب منجر به تغییرات مکانی بخش­های مختلف مخروط­افکنه در سال­های بعد از احداث آن گردیده است به طوری‌که آبگیری سامانه پخش سیلاب منجر به کاهش سطح فعال نسبت به سطح غیرفعال مخروط­افکنه شده است.
واژگان کلیدی
پخش سیلاب- خصوصیات فیزیکو شیمیایی خاک- مخروط افکنه- دشت ذهاب

منابع و مآخذ مقاله

-احمدی، ح.، 1378. ژئومورفولوژی کاربردی، جلد اول، انتشارات دانشگاه تهران. 614 ص.

-برآبادی، ح.، 1391. ارزیابی تأثیر پخش سیلاب در کاهش بیابان‌زایی بر اساس دو معیار پوشش گیاهی و خاک (مطالعه موردی: شهرستان سبزوار)، پایانامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

-بیات، ا.، کریم‌زاده، ح.، کریمیان اقبال، م. و خادمی، ح.، 1392. تکوین پدوژئومورفویک یک مخروط‌افکنه در مرکز ایران، نشریه مرتع و آبخیزداری، مجله منابع طبیعی ایران، دوره 66، شماره 2، ص 191-206.

-پادیاب، م.، 1389. بررسی تغییرات فیزیکو شیمیایی رسوب عرصه پخش سیلاب دشت امام‌زاده جعفر گچساران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران.

-ثروتی، م.، 1371. ژئومورفولوژي ساختماني و اقليمي در منطقه كاشمر- جشن نامه دكتر محمد حسن گنجـي، مجموعه مقالات جغرافيايي به كوشش ايرانپور جزني ، ص 275-261.

-پادياب، م.، فيض‌نيا، س. و شفيعي، ا.، 1392. ارزيابي اثرهاي پخش سيلاب بر حاصلخيزي خاك (مطالعه موردی: ايستگاه پخش سيلاب گچساران)، -فصلنامه علمي-پژوهشي تحقيقات مرتع و بيابان ايران جلد 20، شماره 1، صفحه 117- 161.

-جوادی، م. و محمودی میان آباد، ا.، 1389. "بررسی اثرات پخش سیلاب در تغییر برخی خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک (مطالعه موردی: پخش سیلاب جاجرم)"، فصلنامه علوم و فنون منابع طبيعي، سال ششم، شماره اول، ص 12-1.

-سرشته‌داری، ا.، 1383. اثرات طرح پخش سیلاب بر نفوذپذیری و حاصل‌خیزی خاک، پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره 62.

-سکوتی اسکویی، ر.، مهدیان، م.، مجیدی، ع.، احمدی، ع.، مهدی‌زاده، م. و خانی، ج.، 1384. "بررسی تاثیر پخش سیلاب بر خصوصیات خاک در آبخوان پلدشت آذربایجان غربی"، پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره 67، ص 42-50.

-فخری، ف.، 1382. بررسی تأثیر پخش سیلاب بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک و پوشش گیاهی ایستگاه پخش سیلاب تنگستان استان بوشهر، پایان-نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

-فخری، ف.، جعفری، م.، مهدیان، م. و آذرنیوند، ح.، 1384. "تاثیر پخش سیلاب بر برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک ایستگاه تحقیقاتی تنگستان- استان بوشهر"، فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران، جلد 12، شماره 3، ص 233-248.

-فروزه، م. ر. و حشمتی، غ.، 1378. بررسی تأثیر پخش سیلاب بر برخی از ویژگی‌های پوشش گیاهی و خاک سطحی (مطالعه موردی، دشت گربایگان فسا)، فصلنامه پژوهش و سازندگی، شماره 79، ص 11-20.

-قاسمي، ا. و حيدري، ح.‌ا.، 1388. ارزيايي اثرات پخش سيلاب بر خصوصيات خاك و ويژگي‌هاي رويشي گونه‌هاي كنار، كهور و كرت در ايستگاه پخش سيلاب تنگستان استان بوشهر، مجله پژوهش‌هاي علوم و فناوري چوب و جنگل جلد شانزدهم، شماره چهارم، ص 59-72.

-کدخداپور، م. و بمان میرجلیلی، ع.، 1388. بررسی اثرات پخش سیلاب بر روند تغییرات حاصلخیزی خاک در ایستگاه پخش سیلاب هرات یزد، پژوهش‌های آبخیزداری در پژوهش و سازندگی، شماره 82، ص 12-20.

-كمالي، ك.، مهدیان، م. ح.، سلیمانی، ر.، انگشتري، ح. و احمدیان، ح.،1390. بررسي روند تغییرات نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل استفاده در ایستگاه‌های پخش سیلاب کشور، مجله پژوهش‌های آبخیزداری، شماره 91، ص 12-21.

-گودرزی، م. و شریعتی، م. ح.، 1382. تأثیر پخش سیلاب بر حاصلخیزی خاک در سمنان، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، سال دهم، شماره 3، ص 139-151.

-واعظي، ع.، حسين شاهي، ا. و عبدي نژاد، پ.، 1391. ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك تحت-تأثير پخش سيلاب در ايستگاه قره چريان زنجان، مجله علوم و فنون كشاورزي و منابع طبيعي، علوم آب و خاك، سال 16، شماره 62.

-Asadian, Gh., 2001. The effect of flood spreading on soil infiltration in Kaboodar Ahang station, Proceedings of second conference of researches of flood spreading, Soil Conservation and Watershed Management Research Center, Tehran, Iran, (In Persian), p. 51-53.

-Branson, F.A., 1956. Range forage production changes on a water spreader in southeastern Montana, j, Range Manage, v. 9, p. 187-191.

-Ghazavi, R., Vali, A. and Eslamian, S., 2010. Impact of Flood Spreading on Infiltration Rate and Soil Properties in an Arid Environment. Water Resources Management, v. 24(11), p. 2781-2793. http://doi.org/10.1007/s11269-010-9579-y

-Gomez Villar, A., Garcia Ruiz, J. M., 2000. Surface sediment characteristics and present dynamic in alluvial fans of the central Spanish Pyrnees, Geomorphology, v. 3(4), 127-144.

-Harvey, A. M., 1997. The role of alluvial fans in arid zone fluvial systems, in: Thomas D.S. G. (Ed.), Arid Zone Geomorphology: Process, Form and Change in Drylands, John Wiley & Sons, 648 p.

-Langlois, J.L. and Mehuys, G.R., 2003. Intra-storm study of solute chemical composition of overland flow water in two agricultural fields, journal environmental quality, v. 32, p. 2301-2310.

-Meng, T.P., Taylor, H.M., Fryrer, D.W. and Gomez, J F., 1987. Models to predict water retention in semiarid sandy soils, Soil Science Society of America Journal, v. 51, p. 1563-1565.

-Naderi, A.A., Kowsar, S.A. and Sarafraz, A.A., 2000. Reclamation of a sandy desert through Floodwater Spreading: L Sediment-Induced changes in selected soil chemical and physical properties, Journal of Agriculture Science Technology, v. 2, p. 9-20.

-Rutherford, P.M., McGill, W.B., Arocena, J.M. and Figueiredo, C.T., 2008. Total nitrogen, In: M.R. Carter and E.G. Gregorich (Editors), Soil Sampling and Methods of Analysis, CRC Press, Taylor & Francis.

-Sarreshtehdari, A. and Skidmore, A. K. 2005. Soil Properties Changing after Flood Spreading Project (Case study in Iran). ICID 21st European Regional Conference 2005, Frankfurt (Oder) and Slubice, Germany and Poland, p.489-490.

-Soleimani, R., Mahdian, M.H., Kamali, K., Pirani, A., Azami, A. and Shafiee, Z., 2007 .Effects Of Flood Spreading On Variability Of Soil Physical And Chemical Properties In South Western IRAN,13th international conference rainwater catchment systems, Sydney, 2007.

-Tesfai, M. and Stroosnijder, L., 2001. The Eritrean spate irrigation system, Agricultural Water Management, v. 48, p. 51-60.

-Yimer, F., Ledin, S. and Abdelkadir, A., 2006. Soil organic carbon and total nitrogen stocks as affected by topographic aspect and vegetation in the Bale Mountains, Ethiopia, Geoderma, v. 135, p. 335-344.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.