palette
ترازیابی زبانه های پرفشار سیبری هنگام رخداد سرماهای بحرانی در ایران مرکزی

چکیده

ایران مرکزی سرزمینی خشک نیمه خشک است که دچار تنش­های حرارتی چشمگیر است. سرماهاي شديد بویژه طی زمستان از جمله مهم­ترین چالش­های این سرزمین است. در تحقیق كنوني برای ترازیابی سرماهای بحرانی ایران مرکزی، دماهای صفر و زیرصفر از داده­های دمای بیشینه روزانه مربوط به مجموع هشت شهر شامل شاهرود، تهران، سمنان، کاشان، اصفهان، یزد، کرمان و بم در بازه آماری 1980-2012 فراهم شد. در نخستين گام با تنظيم جداول پراكنش روزانه، تعداد 47 سرما شناسایی شد بهره­گیری از دو شناسه زمانی و مكاني شامل رخداد سرما دست کم طی دو روز پیاپی و گزارش سرما دست کم در دو ایستگاه، 17 مورد موج هوای سرد را به عنوان سرماهای بحرانی مشخص نمود. تهیه و انتقال داده­های جو از بایگانی NCEP/NCAR  به محیط GRADS، تبدیل آنها به داده­های رقومی طی تاریخ­های رخداد و رسم نقشه­های روزانه و ترکیبی هوا، سه مرحله از کار بود که به طراحی الگوهای همدید انجامید. نتایج نشان داد براي مدل­سازي شار افقي زبانه­های هوای سرد سیبری به سوی ایران مرکزی، تراز 1000 ه. پ مطلوب است. الگوهای این تراز نشان دادند هنگامی­که در ایران مرکزی سرما رخ می­دهد، بیرونی­ترین پربندهای پرارتفاع سیبری اعم از بسته و پشتیبان به ترتیب روی سرزمین پژوهش حضور مستقیم و غیر مستقیم دارند. در الگوی ترازهای بالاتر شامل 750، 500 و 300 ه.پ برای برخی از سرماهای بحرانی بر فراز اروپا و شمال درياي خزر، حضور پرارتفاع‌هاي مهاجر مشخص گردید. از این رو می­توان ایران مرکزی را پیوندگاه شار افقی هوای سرد از شمال خاوری و شار عمودی هوای سرد از شمال باختری دانست.

واژگان کلیدی
زبانه پرفشار - سیبری - ایران مرکزی - سرمای بحرانی

منابع و مآخذ مقاله

-آرنس، د.، 1391. هواشناسی نوین- مقدمه‌ای بر هوا، اقلیم و محیط، ترجمه محمدرضا بابایی، نشر آییژ، جلد يكم، تهران، 736 ص.

-امیدوار، ک. و ابراهیمی، ع.، 1391. تحلیل همدید موج سرمای شدید 16 تا 25 دی ماه 1386 در ایران مرکزی – استان‌های اصفهان، کرمان و یزد، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، شماره 45، ص 81-98.

-براتي، غ.، 1378. روابط سيستمي پرفشارهاي مهاجر و يخبندان‌هاي بهاره ايران، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي، شماره 55، ص 132-150.

-براتی، غ.، علیجانی، ب. و مرادیان، ع.، 1391. روابط ناوه تراز میانی جو با رخداد شدیدترین یخبندان‌های ایران، مخاطرات محیطی، شماره 2، ص 63-78.

-بلیغی، م.، 1375. ورود پرفشار سیبری به خراسان و تاثیر آن بر آب و هوا منطقه، رساله کارشناسی‌ارشد، به راهنمایی دکتر بهلول علیجانی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت معلم.

-بوشر، ك.، 1362. آب و هواي كره زمين ـ مناطق استوايي و جنب استوايي، ترجمه هوشنگ قائمي، نشر دانشگاهي، جلد يكم، تهران، 264 ص.

-خوش اخلاق، ف.، غريبي، ا. و شفيعی، ز.، 1390. نگرشي بر تغييرات حداقل‌هاي مطلق دما در پهنه ايران، جغرافيا و برنامه‌ريزي محيطي، شماره 42 (2)، 199-216.

-صادقی، س.، علیجانی، ب.، سلیقه، م.، حبیبی نوخندان، م. و قهرودی تالی، م.، 1387. تحلیل همدید واچرخندها بر خشکسالی فراگیر خراسان، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، جغرافيا و توسعه‌ ناحيه‌اي، شماره 10، ص 105-118.

-علیجانی، ب.، 1369. چگونگی تشکیل فرابار سیبری و اثر آن بر آب و هوا شرق ایران، تحقیقات جغرافیایی، شماره 7، ص 251-241.

-عليجاني، ب.، 1381. شناسايي تيپ‌هاي هوايي باران‌آور تهران بر اساس چرخندگي، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي، شماره‌هاي 63 و 64، ص 114-132.

-عليجاني، ب. و كاوياني، م.، 1371. مباني آب و هواشناسي، نشر سمت، تهران، 590 ص.

-فتاحي، ا. و رحيم‌زاده، ف.، 1388. ارتباط انسو با الگوي جوي زمستانه‌ ايران، جغرافيا و توسعه، شماره 15، ص 21-44.

-فتاحی، ا. و صالحی پاک، ت.، 1388. تحلیل الگوهای سینوپتیکی یخبندان‌های زمستانه ایران، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 13، ص 127-136.

-لشکری، ح.، 1387. تحلیل سینوپتیکی موج سرمای فراگیر 1382 در ایران، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، شماره 66، ص 1-18.

-مرادي، ح. و خيرانديش، م.، 1379. تاوه قطبي و اثرات آن بر اقليم، نيوار، شماره 42، ص 39-49.

-مسعوديان، س. ا.، 1382. نواحي اقليمي ايران، مجله جغرافيا و توسعه، شماره 2، ص 171-184.

-مسعودیان، ا. و دارند، م.، 1389. شناسایی و پهنه-بندی نواحی دمای فرین سرد ایران، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، شماره 2، ص 43-54.

-Ding, Y., 1990. Build-up, Air Mass Transformation and Propagation of Siberian High and Its Relation to Cold Surge in East Asia, Meteorology and Atmospheric Physics, v. 44, p. 281-292.

-Gong, D. Y. and Ho, C. H., 2002. The Siberian High And Climate Change Over Middle to High Latitude Asia, Applied Climatology, v. 72, p. 1-9.

-Broley, M., 2000. Dune Formation in the Atacama Desert, Geography Review, v.13(5), p. 36-41.

-Ding, Y., 1990. Build-up, Air mass Transformation and propagation of Siberian High and its relation to cold Surge in east Asia, Meteorology and Atmospheric Physics, v. 44, p. 281-292.

-Drab, E., Gaudichet, A., Jaffrezob, J. L. and Colina, J. L., 2002. Mineral particles content in recent snow at Summit-Greenland; Atmospheric Environment, v. 36 (34), p. 5365-5376 (doi: 10.1016/S1352-2310(02)00470-3).

-Gough, W. A., Benita, Y. T., Mohsin, T. and Allen, Sh. M. J., 2014. Extreme cold weather alerts in Toronto, Ontario, Canada and the impact of a changing climate, Urban Climate, v. 30, p. 1-9.

-Jongsik, H., Yoon, J. and Kim, H., 2009. Relationship between winter temperature and mortality in Seoul, South Korea, from 1994 to 2006, Science of The Total Environment, v. 707, p. 2 1 5 8 -2 1 6 4.

-Krichak, S. O., Tsidulko, M. and Alpert, P., 2000. Monthly Synoptic Patterns Associated with Wet/Dry Conditions in the Eastern Mediterranean, Theoretical & Applied Climatology, v. 65, p. 215-229.

-Liu, Ch. M., Qian, Zh. A., Wu, M. Ch., Song, M. H. and Liu, J. T., 2004. A Composite study of the Synoptic Differences between major and minor dust storm springs over the China-Mongolia, Plateau Meteorology, v. 15 (5), p. 999-1018.

-Peterson, T. C., Heim, R. R., Hirsch, R. H. and Kaiser, D. P., 2013. Monitoring and understanding changes in heat waves, cold waves, floods, and droughts in the United States, American Meteorological Society, v. 1, p. 821-834.

-Zhao, Z., Sumi, A., Harada, C. and Nozawa, T., 2003. Projections of Extreme Temperature over East Asia for the 21st Century as Simulated by the CCSR/NIES2 Coupled Model, Proceeding of International Symposium on Climate Change (ESCC), Beijing, China, p. 158-163.

سایت خبرگزاری تابناک: http://www.tabnak.ir

سایت خبرگزاری فارس: http://www.farsn.com

سایت سازمان مدیریت بحران کشور: http://www.ndmo.org


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.