palette
بررسی تطبیقی جهات باد و مورفولوژی تپه‌های ماسه‌ای ریگ جن
یلدا فتاحی, علی اکبر نظری سامانی, حمیدرضا عباسی, حسن احمدی

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی نقش جهات باد بر مورفولوژی تپه­های ماسه­ای ریگ­جن پرداخته است. برای دستیابی به این هدف آمار باد ایستگاه­های سینوپتیک اطراف ریگ بررسی شد و جهت باد غالب و جهت انتقال ماسه تعیین شد. سپس به کمک بررسی عکس­های هوایی، تصاویر ماهواره­ای گوگل ارث و بازدید میدانی ضمن تعیین دقیق مرز جغرافیایی ریگ، انواع تپه­های ماسه­ای موجود در ارگ شناسایی و نقشه مورفولوژی ارگ تهیه شد. نتایج نشان داد که جهت باد­های فرساینده مؤثر در شکل­گیری تپه­های ماسه­ای و جهت انتقال ماسه در سرتاسر منطقه یکسان نبوده و بنابر‌این ریگ­جن را می­توان از نظر مورفولوژی تپه­ها به دو بخش کاملاً مجزا تقسیم نمود. رشته­های طولی بلند در نیمه شمالی ارگ، که با جهات باد شمال­شرقی جنوب­غربی این نیمه منطبق است و تپه­های شبکه­ای و هرم­های ماسه­ای قسمت جنوبی ارگ که علاوه بر جهات باد­های چندگانه شمال‌غرب، شمال‌شرق، غرب و شرق، عوامل توپوگرافی نیز بر روی مورفولوژی این دسته از تپه­ها مؤثر است.

واژگان کلیدی
تپه‌های ماسه‌ای، ریگ‌جن، گلباد، گلماسه، مورفولوژی.

منابع و مآخذ مقاله

-احمدي، ح.، 1387. ژئومرفولوژی كاربردي (فرسايش بادي)، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران، 706 ص.

-اختصاصی، م.ر.، صارمی نایینی، م.ع. و صارمی نایینی، ع.، 1384. طراحي نرم‌افزار گل‌ماسه‌نما (sand rose graph 2.0) پردازشگر توان فرسايش خاك و حمل رسوب توسط باد، اولین همایش ملی فرسایش بادی، یزد.

-دفتر فنی تثبیت شن و بیابان‌زدایی با همکاری شرکت مهندسین مشاور توسعه و احیای کشاورزی تاک سبز، 1381. طرح شناسایی کانون‌های بحرانی فرسایش بادی و تعیین اولویت‌های اجرایی، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور.

-صارمی نایینی، م.ع.، احمدی، ح.، خلیلی، ع. و اختصاصی، م.ر.، 1385. تحلیل مقایسه‌ای بر توزیع مکانی گل‌باد، گل‌طوفان و گل‌ماسه در مطالعات فرسایش بادی با استفاده از تکنیک GIS (مطالعه موردی: دشت یزد-اردکان)، پایان‌نامه کارشناسی-ارشد، دانشكده منابع طبيعي، دانشگاه تهران.

-عباسی، ح.ر.، روحی‌پور، ح.، خسروشاهی، م.، کاشکی، م.ت.، قربانیان، د. و رودگرمی، پ.، 1392. پراکنش رسوبات بادی کشور بر‌اساس عکس‌های هوایی (82-1372) (گزارشی از پیشرفت بانک اطلاعات رقومی ریگزار‌های کشور)، سومین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان‌های گرد و غبار 26-25 دیماه 1392-یزد، دانشگاه یزد.

-محمودی، ف.ا.، 1381. پراکندگی جغرافیایی ریگ‌زارهای مهم ایران، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، 187 ص.

-مشهدي، ن.، امیراصلانی، ف. و کریمپور ریحان، م.، 1385. مطالعه مورفولوژي تپه‌هاي ماسه‌اي ارگ خارتوران، مجله بيابان، شماره 11، ص 225-233.

-مقصودی، م.، یمانی، م.، خوش‌اخلاق، ف. و شهریار، ع.، 1392. نقش باد و الگوهای جوی در مکان گزینی و جهت ریگزارهای دشت کویر، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، سال 45، شماره2، ص 21-38.

-Ahmadi, H., Feiznia, S., ekhtesasi, M.R. and ghanei, M.J., 2001. Investigation on sand dune resource in southern Bafgh, desert journal, v. 2, p. 1-15.

-Bagnold, R.A., 1941. The Physics of Blown Sand and Desert, Methuen, London, 356 p.

-Fryberger, S.G., 1979. Dune forms and wind regimes, In E.D.makee (ed), A study of global sand sea United states geological survey, professional paper 1052, p. 137-140.

-Goudi, A. S., 1984. The Nature of the Environment, Oxford: Blackwell, 312 p.

-Krinsley, D.P., 1970. A geomorphological and palaeoclimatological study of playas of Iran: US geological survey final scientific report.

-Lancaster, N., 1995. Orgin of Grandeserto sand sea, in Desert Aeolian Processes, Tchakerian, W.p., Ed: Chapman 8 Hall.

-Livingstone, I. and Warren, A., 1996, Aeolian Geomorphology, Addison Wesley Longman, Harlow.

-McKee, E.D., 1979. Introduction to a study of global sand seas, In: McKee ED (ed) A Study of Global Sand Seas, Geological Survey Professional Paper 1052, United States Department of Interior: Washington.

-Silvestro, S., Achill Di, G. and Ori, G.G., 2010. Dune morphology, sand transport pathways and possible source areas in east Thaumasia Region (Mars), Geomorphology, v. 121, p. 84-97.

-Tsoar, H., 2005. Sand Dunes Mobility and Stability in Relation to Climate, Physical Journals, v. 357, p. 50-56.

-Wang, X., Dong, Z., Yan, P., Zhang, J. and Chen, G., 2005. Wind Energy Environments and Dune Field Activity in the Chinese Deserts, Geomorphology, v. 65, p. 33-48.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.