palette
بازسازی دیرینه مورفومتری دریاچه های سدی ناشی از رخداد زمین لغزش کبیرکوه(مطالعه موردی: دریاچه جایدر)

چکیده

رخداد زمین­لغزش در محیط­های آبرفتی به عنوان بسترهای مناسب جهت شکل­گیری زیستگاه­های باستانی، باعث تغییرات محیطی از جمله تشکیل دریاچه­های سدی شده است. زمین­لغزش کبیرکوه به عنوان بزرگترین زمین­لغزش دنیا با مسدود کردن مسیر رودخانه کشکان، دریاچه جایدر را شکل داده است. با توجه به تاثیر شکل­گیری دریاچه جایدر در الگوی استقرار زیستگاه­های باستانی دره کشکان، بازسازی ویژگی­های دیرینه مورفومتری دریاچه جایدر در مطالعات محیطی و باستان شناسی ضروری به نظر می­رسد. روش تحقیق میدانی- تحلیلی و از ابزارهای مختلفی مانند نقشه­های زمین­شناسی، توپوگرافی، تصاویر ماهواره­ای، GPS، دوربین نقشه­برداری و نرم افزارهای تحلیل مکانی مانندArc GIS  جهت تعیین پارامترهایی مانند وسعت، حجم آب و رسوب، حداکثر عمق، متوسط عمق، توسعه خط ساحلی و زمان تشکیل و مدت زمان پایداری دریاچه استفاده شده است. نتایج نشان می­دهد که با توجه به بقایای رسوبات دریاچه­ای، وسعت دریاچه جایدر حدود 2 برابر وسعتی است که در نقشه­های زمین­شناسی و مطالعات قبلی به آن اشاره شده است. براساس بقایای رسوبات دریاچه­ای که نشان دهنده 4 دوره گرم و خشک و 4 دوره مرطوب می­باشد و تعیین سن رسوبات با روش ترمولومینسانس، زمان تشکیل دریاچه 85000 سال پیش و عمر دریاچه جایدر از زمان تشکیل تا تخلیه حدود 80000 سال بوده و در 5000 سال پیش تخلیه شده است. سایر پارامترها نیز نشان دهنده پایداری محیط دریاچه­ای در یک بازه زمانی طولانی در این قسمت از حوضه کشکان می­باشند. 

واژگان کلیدی
دیرینه مورفومتری-دریاچه جایدر- زمین لغزش کبیرکوه،

منابع و مآخذ مقاله

-بهاروند، س.، پورکرمانی، م.، آرین، م.، اجل لوئیان، ر. و نوریزدان، ع.ا.، 1388. زمین‌لغزش سیمره و نقش آن در تغییرات زیست محیطی و ژئومورفولوژیکی منطقه پلدختر، فصلنامه علوم زمین، سال چهارم، شماره 4، ص 13-24.

-بهاروند، س.، 1387. لرزه‌خيزي منطقه پلدختر و ارتباط احتمالي آن با زمين لغزه سيمره، رساله دكتري، تهران، واحد علوم و تحقيقات تهران، استاد راهنما: محسن پوركرماني.

-بیرانوند، ح.ا.، معیری، م. و شاهرخوندی، س.م.،1392. پالئوژئوگرافي و تحولات ژئومورفولوژيك درياچه قديمي سيمره، مجله جغرافیا و آمایش شهری- منطقه ای، شماره 6، ص 97-110.

-شایان، س.، 1383. شواهد ژئومورفولوژیکی در سن سنجی زمین لغزه بزرگ سیمره زاگرس- جنوب‌غربی ایران، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 8، شماره 1، ص 45-70.

-شرفی، س.، 1394. زمین باستان‌شناسی حوضه رودخانه سیمره در قلمرو پادگانه‌های دریاچه‌ای هولوسن، رساله دکتری ژئومورفولوژی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران.

-مقصودی، م.، شرفی، س.، یمانی، م.، مقدم، ع. و زمانزاده، س.م.، 1394. تغییرات محیطی بعد از رخداد زمین لغزش کبیرکوه و تاثیر آن در شکل-گیری محوطه‌های باستانی محدوده دریاچه جایدر، فصلنامه کواترنری ایران، شماره اول، ص 1-14.

-معیری، م.، شاهرخوندی، س.م. و بیرانوند، ح.ا.، 1391. بررسی و برآورد ویژگی‌های مورفومتری دریاچه قدیمی سیمره، فصلنامه جغرافیای طبیعی لار، سال چهارم، شماره 13، ص 71-82.

-مالکی، ا.، 1377. گزارش برآورد خطر زمین‌لرزه و زلزله شناسی مهندسی، مطالعه مرحله دوم طرح سد و نیروگاه سیمره.

-مقصودی، م.، جعفربیگلو، م.، عزیزی، ق. و رحیمی، ا.، 1392. پالئوليمنولوژي درياچه زريبار براساس ارتباط بين توزيع دانه‌هاي رسوبي و اجتماع گرده‌هاي گياهي در هولوسن، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، سال دوم، شماره 3، ص 95- 109.

-یمانی، م.، گورابی، ا. و عظیمی‌راد، ص.،1391. زمین‎لغزش بزرگ سیمره و توالی پادگانه‌های دریاچه‌ای، پژوهش‌های جغرافیا طبیعی، دوره 44، شماره 3، ص 43 -60.

-Griffiths, I. H., Schwalb, A. and Stevens, R. L., 2001. Environmental change in southwestern Iran: the Holocene ostracoda fauna of Lake Mirabad, a Holocene special issue, v. 11, p. 757-764.

-Haug, G.H., Gunther, D., Peterson, L.C., Sigman, D.M., Hughen, K.A. and Aeschlimann, B., 2003. Climate and the collapse of the Maya civilization, Science, v. 299, p. 1731-1735.

-Harrison, J. V. and Falcon, N. L., 1938. An Ancient Landslip at Saidmarreh in Southwestern Iran, the Journal of Geology, v. 46, p. 296-309.

-Jamie, C., Woodward, M.G., Macklin, M. D. and Martin, A.J. W., 2007. the Nile: Evolution, Quaternary River Environments and Material Fluxes, Large Rivers: Geomorphology and Management, Edited by A. Gupta, John Wiley & Sons, Ltd.

-Kennett, D., Breitenbach, S., Aquino, V., Asmerom, Y., Awe, J., Baldini, J., Bartlein, P., Culleton, B., Ebert, C., Jazwa, C. and Macri, M., 2012. Development and disintegration of Maya political systems in response to climate change, Science, v. 338, p. 788–791.

-Pellegroni, L., Dall aglio, Z.D. and Franceschelli, C., 2013. Relations between ancient settlement and the physical environment: a case study of the area from Dora Baltea river to Scrivia river (Western Po Plain - Italy), 8th international conference (AIG) on Geomorphology, paris.

-Roberts, N.J., 2008. Structural and geologic controls on gigantic (>1 Gm3) landslides in carbonate sequences: case studies from the Zagros Mountains, Iran and Rocky Mountains, Canada, Available at: http://hdl.handle.net/10012/3778.

-Schmidt, E.F., Maurits, N. Van Loon. and Curvers, H.H., (With Contribution by J. A. Brinkman), 1989. The Holmes Expedition to luristan, 2 vols, (Text and plates), university of Chicago publications.

-Shoaei, Z. and Ghayoumian, J., 1998. Seimareh landslide, the largest complex slide in the world In: Moore D and Hungr O (eds) Eighth international congress of the international association for engineering geology and the environment, proceedings, v. 1-5, p. 1337-1342.

-Shoaei, Z., 2014. Mechanism of the giant Seimareh Landslide, Iran, and the longevity of its landslide dams, Environment Earth Science, v. 72, p. 2411-2422.

-Stephen, R. C., 1983. Lake Geometry: Implications for Production and Sediment Accretion Rates, Journal of Theoretical Biology, v. 105, p. 273-286.

-Stevens, R. L., Ito, E., Schwalb, A. and Wright, H., 2006. Timing of atmospheric precipitation in Zagros Mountain inferred from a multi-proxy record from lake Mirabad, Iran, Quaternary research, v. 66, p. 494-500.

-Tiina, N., 2009. Relationships between morphometry, geographic location and water quality parameters of European lakes, European surface waters, Hydrobiologia, v. 633, p. 33–43.

-Vanesa, Y. B., Gerardo, M. E. P. and Piccolo, M. C., 2011. Distribution and morphometry of shallow lakes in a temperate zone (Buenos Aires Province, Argentina), Limnetica, v. 30, p. 89-102.

-Matthews,W., Mohammadifar, Y., Motarjem, A., Ilkhani, H., Shillito, L.M. and Matthews, R. 2013. Issues in the study of palaeoclimate and palaeoenvironment in the early Holocene of the central Zagros, Iran, International Journal of Archaeology, v. 1, p. 26-33.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.