ارزیابی پهنه‌های خطر زمین لغزش در جاده اردبیل- سرچم

رسول صمدزاده

چکیده


حرکات توده­ای به ویژه زمین لغزش از رایج ترین مخاطرات ژئومورفیک در جاده تازه تاسیس اردبیل- سرچم می­باشد. هدف اصلي پژوهش حاضر پهنه بندی خطر زمین لغزش در جاده اردبیل- سرچم است. در نخستین مرحله بر اساس مطالعات ميداني، نقشه­هاي زمين شناسي  1:100000 و توپو­گرافی 1:50000، نقشه پراكنش زمين لغزش­ها در قالب نقشه فهرستي تهيه گردید. به منظور بالا بردن دقت، سرعت و سهولت تجزيه و تحليل، تمامي اطلاعات مكاني و توصيفي شامل لايه­هاي سنگ شناسي،  گسل­ها، شبکه­های زهکشی، شیب، منحنی­های همبارش و کاربری اراضی رقومی گردیده و براي تحليل آماري داده­هاي تهيه شده از تحلیل­های آماری (16spss) استفاده شد. سپس به منظور تعيين درجه حساسيت واحد­هاي شبكه­اي به وقوع لغزش، نسبت به وزن دهي عوامل موثر پرداخته و در نهايت نقشه حساسيت پذيري به وقوع زمین لغزش، تهيه شد. در نهایت نمودار فراواني رده­هاي مختلف خطر ترسیم و نقشه پهنه­بندي خطر زمین لغزش با شش پهنه بسیار بالا تا بدون خطر تهیه گردید. در مرحله بعدی پهنه‎بندي خطر زمين لغزش با نقشه پراكنش لغزش پوشش داده و بر اساس نتایج حاصله  از جداول، حدود 1361 پيكسل در محدوده  خطر خيلي زياد، 668 پيكسل در محدوده زياد، 656 پيكسل در محدوده متوسط، 333  پيكسل در محدوده خطر كم و 115 پیکسل در محدوده بدون خطر كه لغزش در آنجا رخ نداده است، استخراج گردید. براساس مقادیر فی و ضرایب رابطه­ای می­توان ویژگی­های سنگ شناسی را مهم ترین عامل ناپایداری دامنه­ها در محدوده مورد مطالعه در نظر گرفت، بدین ترتیب که دگر سانی شیمیایی سنگ­های آتشفشانی تحت­تاثیر محلول­های هیدروترمالی و استقرار جاده بر روی این بسترهای دگرسان شده باعث رویداد زمین لغزش و ناپایداری جاده می­گردد. عواملی که در مرحله بعدی اهمیت قرار دارند عبارتند از: بارش، پوشش گیاهي، درجه شيب، فاصله از رودخانه (زیربری) و فاصله از گسل­ها.

 

Abstract

Mass movements, especially landslides, are the most common geomorphic hazards  on the newly constructed road of Ardabil-Sarcham. Landslide risk zonation is the main objective of the present study in the Ardabil-Sarcham road. In the first stage, based on field studies, geological maps 1: 100,000, topographic maps 1: 50,000, landslide inventory maps were prepared. In order to increase the accuracy, speed, and ease of the analysis, all spatial and descriptive data including layers lithology, faults, drainage networks, slope, isohyet curves and land use were quantified and the data were  analyzed using  spss16 software. Then,  in  order to  calibrate  the  sensitivity of  the network  units  to landslide, a final  map was drawn. In the final step, based on the field survey, and the prepared model, the zoning map with six zones ranging from highly hazardous to non-hazardous zones was proposed. In the next phase, the landslide risk zonation was covered with a map of the distribution of slide and, based on the results from the  tables, about 1361 pixels on very high-risk zone, 668 pixels in the high-risk zone, 656 pixels in the mid-risk zone, 333 pixels in the low-risk zone, and 115 pixels in the area no-risk where the landslide has not occurred were extracted. Based on the values and coefficients Fi connection, it is possible to concluded that the lithological characteristics are the most important causes of instability in the area under study. This means that the chemical alteration of volcanic rocks are affected by the hydrothermal solutions and the construction of the road on these  altered surfaces may result in landslide and instability of both the slope and road. factors of secondary importance are: rainfall, vegetation, slope gradient, distance from the river (undercutting) and the distance of the fault.

 

keywords: Landslide risk zonation, Ardabil-Sarcham Road, Hazardous zones, mass movement.


واژگان کلیدی


پهنه بندی خطر زمینلغزش، جاده اردبیل- سرچم، پهنه‌های خطر، حرکات توده‌ای

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


الماس پور، ف. و رضایی، م. ج .، 1384. پهنه بندي خطر زمين لغزش با استفاده از تكنيك GIS و داده‌هاي ماهواره‌ای، مطالعه موردی حوضه قزلچه اهرچاي، مجموعه مقالات كنفرانس بين-المللي مخاطرات زمين، بلاياي طبيعي و راهكارهاي مقابله با آن، تهران.

-ایرانی، و.، 1389. ممیزی عوامل اقلیمی و توپوگرافی در تصادفات جاده‌ای مسیر اردبیل – آستارا، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.

-دولتی مهر، ع.،1387. بررسی نقش عوامل اقلیمی در تصادفات جاده‌ای، مطالعه موردی: جاده اردبیل- مشکین شهر، پایان نامه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی در برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.

- حق شناس، ا. و نیک اندیش، ن .، 1373. زمين لغزش و منابع طبيعي، مجموعه مقالات اولين كارگاه تخصصي بررسي راهبردهاي كاهش خسارات زمين لغزه در كشور، انتشارات موسسه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله، 426 صفحه.

-صلاحی، ب.،1379. بررسی پدیده‌های مورفولوژیک تهدید کننده جاده ارتباطی اردبیل _ آستارا، طرح پژوهشی معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.

-صمدزاده، ر.، 1381. تحلیل سیستم‌های محیطی دامنه‌های باختری ارتفاعات با غرو داغ و نقش آن-ها در پیدایش بیوم جنگلی فندقلو، فصلنامه علمی پژوهشی سرزمین، سال هشتم، شماره دوم، ص85-107.

-صمدزاده، ر.، توانگر، ف. و فیض، ن.، 1390. رفتار سنجي و پهنه بندي خطر زمين لغزش در جاده اردبیل-آستارا و ارائه راهكار‌هاي لازم براي مقابله با آن، طرح پژوهشی معاونت پژوهش و فن آوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.

-کمک پناه، ع.،1373. روش‌های پهنه بندی خطر لغزش، مجموعه مقالات اولین کارگاه تخصصی بررسی راهبرد‌های کاهش خسارات زمین لغزه در کشور، انتشارات موسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، 625 صفحه.

-کلارستاقی، ع.،1381. بررسي عوامل موثر بر زمين لغزش‌ها و پهنه بندي خطر زمين لغزش در حوضه آبريز شيرين رود ساري، پایان نامه کارشناسی ارشد آبخيز‌داري دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران

-مصفایی، ج.، 1386. مقایسه کارایی مدل‌های آماری و تجربی در پهنه بندی خطر زمین لغزش و توسعه یک طرح مدیریتی در حوضه الموت، پایان نامه کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

-محمودی، ف. و کرم، ع.، 1380. مدل سازی آماری و پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از Gis و داده های سنجش از دور، مطالعه موردی حوضه آبخیز سرخون چهار محال و بختیاری، مجموعه مقالات همایش ژئوماتیک، سازمان نقشه برداری کشور ص 147-155.

-مهدوی فر، م.، 1370. پهنه بندی خطر زمین لغزش منطقه خورش رستم خلخال – پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

-نیک اندیش، ن.، 1378. بررسی نقش عوامل هیدرواقلیم در وقوع حرکات توده‌ای درحوضه کارون میانی با توجه به نقش رسوب زايي آن‌ها، پایان نامه دکتری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان.

-Aurelien, L., Bruno, C., Vendeville, R., Lies, L. and Maxime, L., 2009. Morphology and structure of a Landslide complex in an active margin setting: the waitawhiti complex, North island, New Zealand: journal of GeomorpLology, v. 109(3-4), p. 149-167.

-Ching, C. H. and She, C.Y., 2010. Experimental investigation of rainfall Criteria for shallow slope failures: journal of Geomorphology, v. 22, p. 326- 338.

-Crozier, M. j. and Glade, T., 2005. landslide hazards and Risk., john wiley & Sons Ltd London, p. 1-40.

-Crozier, M., 2004. Encyclopedia of Geomorphology, volume 2 Edited by Goudie, Routledge Ltd, London, p.1350.

-Guzzeti, F., Cardinali, M. and Reichenbach, P., 1996. The influence of structural setting and lithology on landslide type and pattern: journal of Environmental and Engineering Geoscience, v. 2, p. 531-555.

-Gutiérrez, F., Linares, R., Roqué, C., Zarroca, M. and Carbonel, D., 2015. Large landslides associated with a diapiric fold in Canelles Reservoir (Spanish Pyrenees): Detailed geological–geomorphological mapping, trenching and electrical resistivity imaging: Geomorphology, v. 241, p. 224–242.

-Havenith, H.B., Strom, A., Torgoev, I., Lamair, L. and Ischuk, A., 2015. Tien Shan Geohazards database: Earthquakes and landslides, Journal of GEOMORPHOLOGY-05089, v. 243, p. 12-14

-Khullar, V., Sharam, K. and Paramanik, K., 2000. A Gis approach in the landslide zone of Lawngthlia in southern mizorarn, Lansliding: proceeding of the 8th internaianal symposium on landslide, v. 3, p. 461-472.

-Nagarjan, R., Mukherjee, A., Roy, A. and Khire, M.V., 2000 .landslide hazards susceptibility mapping based on terrain & climatic factors for tropical monsoon region, Bull Engineering Geology Environmental, p. 45-60.

-Netra, R., Rick, G., Vitek, J., Vishnu, D., 2010. Assessing susceptibility to Landslinds using models to understand observed changes in Slopes: journal of Geomorphology, v.122, p. 25- 38.

-Pinto, G., Mahler, L., Harmon, J. and Jonathan, B. L., 2008. Neogene giant Landslide in Tarapaca, northern Chile: A signal of instability of the westernmost Altiplano and Palaeoseismocity effects, v. 109 (3-4), p. 532- 541.

-Poiraud, A., 2014. Landslide susceptibility–certainty mapping by a multi-method approach: A case study in the Tertiary basin of Puy-en-Velay (Massif central, France): journal of Geomorphology, v. 216, p. 208–224.

-Remondo, J., Soto, J., Gonzalez, D., terin, G. R. and Gendrero, A., 2007. Quantitative Landslide risk assessment and mapping on the basis of recent occurrences: journal of Geomorphology, v. 80, p. 35-45.

-Su Su kyi, J., NGUYEN, T., Kenji, A. and Yoshitad, M., 2007. Landslide risk microzonation by using multivariate statistical analysis & Gis. International Jaurnal of the JCRM, v. 3(1), p. 7-15.

-Thurston, N. and Degg, M., 2000. Transferability and terrain reconstruction with GIS and Landslide hazard Mapping method; Derby Distrct Landslides: proceeding of the 8 th international symposium and Landslide hazards, p.1461-1472.

-Timilsina, M., Bhandary, N., Kumar, P., Dahal, R. and Yatabe, R., 2014. Distribution probability of large-scale landslides in central Nepal: journal of Geomorphology, v. 226, p. 236–248.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.