palette
تحولات ساختار کالبدی میدان‌های شهر تهران، مطالعه موردی میدان‌های امام خمینی، بهارستان، انقلاب و آزادی
محمد تقی رضویان, زهرا خدابخشی

چکیده

میدان­های شهری ایران در گذر از سنت به مدرنیته دچار تغییرات ساختاری گوناگون شده­اند. این تغییرات در یک فرایند تغییر فضایی منجر به پیدایش مسایل کالبدی و اجتماعی و مشکلات ناشی از آن برای مردم شده است. به منظور مدیریت و ارایه راهکارهای مواجهه با این مشکلات، شناخت ویژگی­های ساختاری میدان­های شهری ضروری است. در این پژوهش تحولات ساختاری میدان­های شهری مورد بررسی قرار گرفته است. میدان­های شهر تهران با تاکید بر چهار میدان اصلی (امام خمینی، بهارستان، انقلاب و آزادی)، به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شده است. روش تحقیق در این پژوهش تاریخی – تحلیلی بوده و جمع­آوری اطلاعات مورد نیاز بر پایه دو شیوه اسنادی و مشاهده میدانی صورت گرفته است. بدین منظور از منابع مختلف، ویژگی­ها و شاخص­های ساختاری هر میدان استخراج شده و در چهار میدان موردی پژوهش، توصیف و تحلیل شده است. نتایج یافته­ها نشان­دهنده تفاوت ساختار میدان­های امام خمینی و بهارستان در دوره قاجار با میدان­های انقلاب و آزادی که به ترتیب در دوره پهلوی اول و دوم ساخته شده، می­باشد. میدان­های دوره قاجار عناصر سنتی و مدرن را با یکدیگر در درون و بدنه میدان عرضه می­داشته در حالیکه میدان­های دوره پهلوی از ویژگی­های ساختاری میدان سنتی دور شده و به میدان مدرن و فلکه تبدیل شده است. روند تغییر پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه داشته است.

واژگان کلیدی
تحول ساختاری، میدان شهری، امام خمینی، بهارستان، انقلاب، آزادی

منابع و مآخذ مقاله

-آبراهامیان، ی.، 1377. ایران بین دو انقلاب، (ت: ا. گل محمدی و م. فتاحی)، نشر نی، تهران، 709 ص.

-آسیابی، م.، 1389. میادین شهری، معنا و مفهوم تا واقعیت آن در شهرهای ایران، ناشر طحان، تهران، 266 ص.

-آنامرادنژاد، ر.، 1390. مقدمه‌ای بر میدانهای شهری، انتشارات دانشگاه مازندران، بابلسر، 208 ص.

-اعتماد السلطنه، م.،1377. روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه. (ت: ب. م. افشار)، انتشارات امیر کبیر، تهران، 1109 ص.

-اعتماد السلطنه، م.، 1363. الماثر و الآثار، جلداول، انتشارات اساطیرتهران، 330 ص.

-امیرخانی، آ.، بقایی، پ. و بمانیان، م.، 1388. تأملی بر چگونگی ساماندهی میدان‌های شهری، کتاب ماه هنر، شماره 136، ص. 26 -33.

-انوار، ع.، 1373. کتاب تهران: باغ نگارستان، شماره 4، ص 16-41 .

-اوستروفسکی، و.، 1385. شهرسازی معاصر از نخستین سرچشمه ها تا منشور آتن، ترجمه ل. اعتضادی، نسخه سوم، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 188 ص.

-باوند، م.، 1374. طرح مرمت و بازسازی ساختمان مجلس شورای ملی سابق جلد یکم، تهران، مهندسین مشاور باوند.

-بدری، ع. و رفیعیان، م.، 1370. بررسی میادین قدیم شهر تهران از دیدگاه جغرافیای شهری، رشد آموزش جغرافیا، شماره 25، ص 16-22.

-تقی زاده ، ح.، 1349. تحقیقات و نوشته های تاریخی، جلد اول، ایرج افشار، تهران، 427 ص.

-تکمیل همایون، ن.، 1378. تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران جلد دوم، دفتر پژوهشهای فرهنگی، تهران، 240 ص.

-تولایی، ن.، 1382. فضای شهری و روابط اجتماعی-فرهنگی، نامه پژوهش فرهنگی، سال هفتم، دوره جدید، شماره 5، ص 140-109.

-تهامی، د. و ابریشمی، ف.، 1389. کتاب طهران قدیم، ابریشمی‌فر، تهران، 159 ص.

-ذکاء، ی.، 1349. تاریخچه ساختمانهای ارگ سلطنتی تهران و راهنمای کاخ گلستان، سلسله انتشارات انجمن آثار ملی، تهران، 415 ص.

-سلطانزاده، ح.، 1390. تاریخ مختصر شهر و شهرنشینی در ایران، انتشارات چهار طاق، تهران، 348 ص.

-شهرداری تهران، 1385. میدان ارگ.، بازيابی در 1393.

-شهریباف، ج.، 1368. تاریخ اجتماعی تهران‏ درقرن سیزدهم، زندگی،کسب وکار جلد سوم، تهران، انتشارات ‏اسماعیلیان.

-شهیدی‌مازندرانی، ح.، 1383. سرگذشت تهران، انتشارات دنیا، تهران، 766 ص.

-طهموری، ع. و حسین رضوی، س.، 1389. میدان قلب تپنده شهر، کتاب علوم اجتماعی، شماره 32. ص 94-97.

-قبادیان، و.، 1383. معماری در دارالخلافه ناصری، نشر پشوتن، تهران، 268 ص.

-کتاب اول.، 1373. میدان ارگ.، بازيابی در 1393.

-محمدزاده مهر، ف.، 1381. میدان توپخانه تهران، پیام سیما، تهران، 171 ص.

-مرادی ، پ.، 1383. تحلیل فضایی-کالبدی میدان هفتم تیر، تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد-دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

-مستوفی، ع.، 1386. شرح زندگانی من جلد اول، نشر هرمس، تهران، 1222 ص.

-معتمدی، م.، 1381. جغرافیای تاریخی تهران، مرکز نشردانشگاهی، تهران، 736 ص.

-مقتدر، ر.، 1380. نقش میدان در عصر صفوی، ایران نامه، شماره 57، ص279-292.

-موسسه گیتاشناسی، نقشه‌ی ترسیمی از نقشه عبدالغفار (1309ق) و نقشه سال‌های 1327، 1329، 1355.

-وحیدنیا، س.، 1350. عدل مظفر و تاریخچه آن، مجله وحید، دوره نهم، شماره 3، ص 475-479.

-هاشمی، م.، 1381. تحولات فضاهای عمومی تحت تاثیر تبادلات فرهنگی ایران و غرب، تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

-Benjamin, S.G.W., 1887. Persian and the Persians, Hohn Murray, London, 507 p.

-Hedman, H. and Jaszewski, A., 1984. Fundamentals of urban design, Planners Press, American Planning Association.Washington, D.C., 136 p.

-Krier, R., 1979. Urban Space, Academy Edition, London, 173 p.

-Rapoport, A., 2005. Culture, Architecture and Design, Locke Science Publishing Co Inc, Chicago, 138 p.

-Trancik, R., 1986. Finding Lst Space, Van Nostrand Reinhold, New York, 256 p.

-Zucker, P., 1959. Square in Space and Time: Town and Square from the Agora to the Village Green, Columbia University Press, New York & London, 287 p.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.