palette
پترولوژی و ژئوشیمی گنبد آتشفشانی ایوب انصار، جنوب خاور تکاب
زهرا سبزی, میر علی اصغر مختاری, محمد ابراهیمی

چکیده

گنبد آتشفشانی ایوب انصار در حدود 25 کیلومتری جنوب­خاور تکاب، در بخش میانی نقشه 1:100000 تکاب قرار گرفته ­است. منطقه مورد مطالعه بخشی از ایران ‏مرکزی را در محل تلاقی پهنه­‌های ساختمانی ایران ‏مرکزی و سنندج-سیرجان تشکیل می­دهد. گنبد آتشفشانی ایوب انصار به داخل واحدهای مارنی- ماسه­سنگی میوسن نفوذ کرده است. گنبد آتشفشانی مزبور با راستای تقریبی خاوری- باختری با طول حدود 5/4 کیلومتر و پهنای حدود 5/2 کیلومتر رخنمون یافته است. براساس مطالعات سنگ­شناختی، گنبد آتشفشانی ایوب انصار دارای ترکیب داسیتی-ریوداسیتی می­باشد. این سنگ­ها دارای بافت­های پورفیری، فلسوفیری و گلومروپورفیری با حضور فنوکریست­های پلاژیوکلاز، آمفیبول و کوارتز می­باشند. براساس شواهد ژئوشیمیایی، این سنگ­ها ماهیت کالک­آلکالن پتاسیم متوسط داشته و از لحاظ درجه اشباع از آلومینیوم، متاآلومین و تا حدودی متمایل به پرآلومین می­باشند. این سنگ­ها در زمره گرانیتوئیدهای نوع I طبقه­بندی می­شوند. عناصر کمیاب خاکی یک الگوی با شیب منفی غنی­ از عناصر LREE با نسبت بالای LREE/HREE را بدون وجود آنومالی منفی Eu نشان می­دهند که گویای عدم وقوع فرایند تبلور بخشی پلاژیوکلاز در ماگما می­باشد. غنی­شدگی عناصری مانند K، Rb وBa  و آنومالی منفی عناصر با میدان پایداری بالا (HFSE) نظیر Nb،Ta  و Ti در نمودارهای عنکبوتی می­تواند در ارتباط با نقش پوسته قاره­ای در شکل­گیری ماگمای مادر باشد. براساس نمودارهای تمایز محیط تکتونیکی، سنگ­های مورد مطالعه در محیط­های کمان قاره­ای و هم­زمان با برخورد تا پس از برخورد تشکیل شده­اند. سنگ‌های داسیتی مورد مطالعه، مشخصات ژئوشیمیایی مشابه آداکیت‌ها را نشان می‌دهند.

واژگان کلیدی
گنبد آتشفشانی، ایوب انصار، تکاب، پترولوژی، ژئوشیمی

منابع و مآخذ مقاله

-آقانباتی، س.ع.، 1383. زمین‌شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 569 ص.

-به‌منش، م.، 1392. گزارش پی‌جویی در محدوده اکتشافی عربشاه، جنوب شرق تکاب، سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجان غربی.

-حیدری، م.، 1392. زمین‌شناسی، سن‌سنجی و خاستگاه رخدادهای طلای توزلار، عربشاه و گوزل بلاغ در ناحیه قروه-تکاب، رساله دکتری، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

-خدایی‌کلام، س.، 1393. بررسی آلودگی زیست-محیطی عنصرهای سنگین سمی ناشی از کانی-سازی در منطقه عربشاه- آذربایجان غربی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه زنجان.

-شیرخانی، م.، قادری، م.، رشیدنژاد عمران، ن. و محمدی نیایی، ر.، 1385. تفسیر و کاربرد اکتشافی داده‌های آنالیز Enzyme LeachSMدر کانسار پلی‌متال آی‌قلعه‌سی، جنوب‌شرق تکاب، بیست و پنجمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین-شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

-شیرخانی، م.، 1387. کانی‌شناسی، ژئوشیمی و ژنز کانسار سرب- روی آی‌قلعه‌سی، جنوب‌خاور تکاب، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، 143 ص.

-فنودی، م. و حریری، ع.، 1379. نقشه زمین-شناسی1:100000 تکاب، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

-طریقی، ف. و عابدینی، ع.، 1392. ژئوشیمی عناصر اصلی، فرعی و جزئی ذخیره کائولن عربشاه، جنوب‌شرق تکاب، استان آذربایجان غربی، شمال-غرب ایران، اولین همایش زمین‌شیمی کاربردی ایران، دانشگاه دامغان.

-محمدی نیائی، ر.، 1393. ژنز و زمین‌شناسی اقتصادی کانسار سرب- روی آی‌قلعه‌سی با نگرشی ویژه بر کانی‌سازی فلزهای گرانبها، پایان‌نامه دکتری، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات.

-نایبی، ن.، اسماعیلی، د.، قربانی، م. و وصالی، ی.، 1395. سنگ‌شناسی، زمین‌شیمی و خاستگاه زمین‌ساختی توده‌های نیمه‌نفوذی کوه گورگور در شمال‌باختری معدن طلای زرشوران (شمال‌باختر تکاب، آذربایجان غربی)، پترولوژی، شماره 26، ص 117-134.

-نجف‌زاده، م.، 1394. پتروگرافی سنگ‌های دگرگونی منطقه عربشاه (جنوب‌شرق تکاب) با نگرشی بر کانه‌زایی As-Au، پایان‌نامه کارشناسی-ارشد، دانشگاه زنجان، 92 ص.

-نجف‌زاده، م.، ابراهیمی، م.، مختاری، م.ع.ا. و کوهستانی، ح.، 1395. رخداد معدنی عربشاه: کانه-زایی اپی‌ترمال طلا- آرسنیک- آنتیموان تیپ کارلین در پهنه فلززایی تکاب- انگوران- تخت-سلیمان، آذربایجان غربی، مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 25، ص 61-76.

-Asadi Harooni, H., Voncken, J.H.L., Kuhnel, R.A. and Hale, M., 2000. Petrography, mineralogy and geochemistry of the Zarshuran gold deposit and implications for ore genesis, Mineralium Deposita, v.52, p. 128-142.

-Azizi, H. and Moinvaziri, H., 2009. Review of the tectonic setting of Cretaceous to Quaternar y volcanism in northwestern Iran, Journal of Geodynamics, v. 47, p. 167-179

-Batchelor, R.A. and Bowden, P., 1985. Petrogenetic interpretation of granitic rock series using multicationic parameters, Chemical Geology, v. 48, p. 43-55.

-Cox, K.G., Bell, J.D. and Pankhurst, R.J., 1979. The interpretation of igneous rocks, George, Allen and Unwin, London.

-Daliran, F., Walther, J. and Stüben, D., 1999. Sediment-hosted disseminated gold mineralization in the North Takab geothermal field, NW-Iran–In: Stanley, C.J. et al. (Eds.): Mineral Deposits: Processes to Processing, Proceed, 5th biennial SGA Meeting and 10th Quadr, Lagod Meeting, p. 837- 840.

-Daliran, F., Hofstra, A.H., Walther, J. and Stüben, D., 2002. Aghdarreh and Zarshuran SRHDG deposits, Takab region, NW Iran, GSA Annual Meeting, Abstract with Programs, p. 8-63.

-Daliran, F., 2008. The carbonate rock-hosted epithermal gold deposit of Aghdarreh, Takab geothermal field, NW Iran, hydrothermal alteration and mineralization, Mineralium Deposita, v. 43, p. 383-404.

-Defant, M.J. and Drummond, M.S., 1990. Derivation of some modern arc magmas by melting of young subducted lithosphere. Nature, v. 347, p. 662-665.

-Goehring, L., 2013. Evolving fracture patterns: columnar joints, mud cracks and polygonal terrain, Philosophical Transactions of the Royal Society A Mathematical Physical and Engineering Sciences, 18 p.

-Harris, C., 1983. The petrology of lavas and associated plutonic characteristics of collision zone magmatism, In: Cowards, M.P. and Reis, A. C. (Eds.) Collision tectonics, Special Publication, Geological Society, London, v. 19, p. 67-81.

-Irvine, T.N. and Baragar, W.R.A., 1971. A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks, Canadian journal of earth science, v.8, p. 523-276.

-Ivono, D.A. and Hoffman, A.W., 1995. Nb-Ta-rich mantle amphiboles and mica: implication for subduction-related metasomatic trace element fractionation, Earth and Planetary Science Letters, v. 131(3-4), p. 341-356.

-Kamber, B.S., Ewart, A., Collerson, K.D., Bruce, M.C. and McDonald, G.D., 2002. Fluid-mobile trace element constraints on the role of slab melting and implications for Archaean crustal growth models, Contributions to Mineralogy and Petrology, v.144, p. 38-56.

-Kelemen, P.B., Shimizu, N. and Dunn, T., 1993. Relative depletion of Nb in some arc magmas and continental crust: Partitioning of K, Nb, La and Ce during melt/rock reaction in the upper mantle. Earth and Planetary Science letters, v. 120, p. 111-134.

-Maniar, P.D. and Piccoli, P.M., 1989. Tectonic discrimination of granitoids, Geological Society of America Bulletin, v. 101, p. 635-643.

-Martin, H., Smithies, R.H., Rapp, R., Moyen, J.F. and Champion, D., 2005. An overview of adakite, tonalite–trondhjemite–granodiorite (TTG) and sanukitoid: relationships and some implications for crustal evolution, Lithos, v. 79, p. 1-24.

-McCutcheon, S.R. and Robinson, P.T., 1988. Embayed volcanic quartz, a product of cellular growth rather than resorption, Marit, Sediments Atlantic Geology, N. 24, 203 p.

-McDonough, W.F. and Sun, S.S., 1995. Composition of the Earth, Chemical Geology, v. 120, p. 223-253.

-Mehrabi, B., 1997. Genesis of Zarshuran gold deposit, NW Iran, Unpublished PhD thesis, University of Leeds, Leeds, UK.

-Mohamadi Niaei, R., Daliran, F., Nezafati, N., Ghorbani, M., Sheikh Zakariaei, J. and Kouhestani, H., 2015. The Ay Qalasi deposit: An epithermal Pb–Zn (Ag) mineralization in the Urumieh–Dokhtar Volcanic Belt of northwestern Iran, Neues Jahrbuch für Mineralogie Abhandlungen (J. Min. Geochem.), v. 192(3), p. 263-274.

-Pearce, J.A., Haris, N.B.W. and Tindle, A.G., 1984. Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of rocks, Journal of Petrology, v. 25, p. 956-125.

-Pearce, J.A., 1996. Sources and setting of granitic rock. Episodes, v. 19(4), p. 120-125.

-Peccerillo, A. and Taylor, S.R., 1976. Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, northern Turkey, Contribution to Mineralogy and Petrology, v. 58, p. 63-81.

-Richards, J.P., Wilkinson, D. and Ullrich, T., 2006. Geology of the Sari Gunay Epithermal Gold Deposit, Northwest Iran. Economic Geology, v. 101(8), p. 1455-1496.

-Rollinson, R., 1993. Using geochemical Data: Evaluation, presentation and interpretation, Longman scientific and technical, London, 352 p.

-Schandl, E.S. and Gorton, M.P., 2002. Application of high strength elements to discriminate tectonic setting in VMS environments, Economic Geology, v. 97, p. 629- 642.

-Shelley, D., 1993. Igneous and metamorphic rocks under the microscope, Chapman and Hall, 445 p.

-Srivastava, R.K. and Singh, R.K., 2004. Trace element geochemistry and genesis of Precambrian sub-alkaline mafic dikes from the central Indian Craton: evidence for mantle metasomatism, Journal of Asian Earth Sciences, v.23, p. 373-389.

-Taylor, S.R. and McLennan, S.A., 1985. The continental crust: its composition and evolution, Geoscience Texts, Blackwell scientific Publications, London, 312 p.

-Turner, S., Arnaud, N., Liu, J., Rogers, N., Hawkesworth, C., Harris, N., Kelley, D., Calsteren, P.V. and Deng, W.M., 1996. Post -collisional, shoshonitic volcanism on the Tibetan plateau: implications for convective thing of ocean island basalt, Journal of petrology, v. 37, p. 45-71.

-Wilson, M., 1989. Igneous petrogenesis, a global tectonic approach, Unwin Hyman, London, 466 p.

-Winchester, J.A. and Floyd, P.A., 1977. Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements, Chemical Geology, v. 20, p. 325-343.

-Wright, J.B. and McCurry, P., 1997. Geochemistry of calc-alkaline volcanic in northwestern Nigeria, and a possible PAN-AFRICAN suture zone, Earth and Planetary Science Letters, v. 37, p. 90-96.

-Wu, F., Jahnb, B., Wildec, S.A., Lod, C.H., Yuie, T.F., Lina, Q., Gea, W. and Suna, D., 2003. Highly fractionated I-type granites in NE China (II): isotopic geochemistry and implications for crustal growth in the Phanerozoic, Lithos, v. 67, p. 191-204.

-Zhao, J.H. and Zhou, M.F., 2007. Geochemistry of Neo-Proterozoic mafic intrusions in the Panzhihaua distinct (Sichuhan Provenance, SW China), Precambrian Research, v. 152, p. 27-47.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.