palette
زمين‌شناسي، مراحل کاني‌سازي و زمين‌شيمي هاله‌هاي دگرساني کانسار مس-موليبدن (±نقره) سنج (شمال کرج)، کمان ماگمايي البرز
ابراهیم طالع فاضل, بهزاد مهرابی, معصومه حیات الغیبی

چکیده

کانسار مس-موليبدن سنج واقع در بخش مرکزي کمان ماگمايي البرز و شمال استان البرز (کرج) قرار دارد. منطقه سنج به طورکلي متشکل از سنگ‌هاي نفوذي مافيک تا حدواسط ترشيري و انواع سنگ‌هاي آذرآواري است. سيل نفوذي سد کرج با ترکيب مونزوگابرو، مونزوديوريت و ديوريت به سن ائوسن بالايي در سنگ‌هاي آذرآواري سازند کرج نفوذ کرده و در مجاورت آن کاني‌سازي استوک‌ورک-انتشاري عناصر مس و موليبدن (±نقره و طلا)، رخداده است. کانه‌‌هاي سولفيدي (کالکوپيريت، بورنيت، موليبدنيت و پيريت)، اکسيدي (مگنتيت و هماتيت) و کربناته (مالاکيت و آزوريت) مهم­ترين پاراژنز کاني‌سازي در منطقه هستند. کاني‌سازي کوارتز-سولفيدي استوک‌ورک به­عنوان غني‌ترين بخش کانسنگ با متوسط عيارهاي 5/2 درصد مس و 2/0 درصد موليبدن همراه با دگرساني پتاسيک-فيليک در ميزبان توف پورفيري قابل مشاهده است. کاني‌سازي انتشاري نيز متشکل از کاني‌هاي پراکنده کالکوپيريت و موليبدنيت با متوسط عيارهاي مس 2/1 درصد و موليبدن 08/0 درصد همراه با دگرساني آرژيليک حدواسط در ميزبان آندزيت توف پورفيري رخداده است. پهنه غني‌سازي برون‌زاد با گسترش کم، متشکل از کانسنگ اکسي-هيدروکسيدي با کاني‌سازي ضعيف مس و کانسنگ سولفيدي غني‌شده (جانشيني) با بيشينه عيار مس 8/2 درصد مشخص مي‌شود. دگرساني‌هاي مگنتيت-بيوتيت (سيليکات پتاسيم)، پتاسيک-فيليک (مجموعه فلدسپار ‌پتاسيک-بيوتيت-سريسيت-کوارتز±پيريت)، آرژيليک حدواسط (مجموعه کائولينيت-ايليت±کوارتز±کلسيت) و پروپيليتيک (مجموعه اپيدوت-کلريت-لامونتيت-کلسيت±پيريت)، دگرساني‌هاي اصلي کانسار سنج هستند. براساس مطالعات زمين‌شيمي دگرساني، بالاترين تمرکز عياري عناصر کانه‌ساز مس و موليبدن در دگرساني‌هاي پتاسيک-فيليک با حضور کاني‌سازي کوارتز-سولفيدي استوک‌ورک صورت گرفته و دگرساني‌هاي آرژيليک حدواسط و پروپيليتيک از عيار کمتري برخوردارند.

واژگان کلیدی
استوک‌ورک و انتشاري، زمين‌شيمي دگرساني، مس و موليبدن، کمان ماگمايي البرز، سنج

منابع و مآخذ مقاله

-اميني، ب.، 1993. گزارش برگه 1:100000 تهران، انتشارات سازمان زمين‌شناسي و اکتشافات معدني کشور.

-حيات‌الغيبي، م.، 1390. مطالعات کاني‌شناسي، زمين‌شيمي و سيالات درگير کانسار مس-موليبدن سنج (شمال کرج)، پايان‌نامه کارشناسي‌ارشد، دانشگاه خوارزمي تهران، 170 ص.

-حيات‌الغيبي، م.، مهرابي، ب. و شاهرخي، س.و.، 1389. زمين‌شيمي و دگرساني مرتبط با کانه‌زايي رگه-رگچه‌اي و انتشاري کانسار مس-موليبدن سنج (شمال کرج)، بيست و نهمين گردهمايي علوم زمين، سازمان زمين‌شناسي و اکتشافات معدني کشور.

-خويي، ن.، قرباني، م. و تاج بخش، پ.، 1378. کانسارهاي مس در ايران، طرح تدوين کتاب، شماره 68، سازمان زمين‌شناسي و اکتشافات معدني کشور، 421 ص.

-شرکت مهندسين مشاور پيچاب کاوش.، 1386. گزارش اکتشافات تفصيلي معدن موليبدن سنج.

-شرکت تحقيقات و کاربرد مواد معدني ايران.، 1388. گزارش عمليات حفاري اکتشاف کانسار پلي‌متال سنج (استان تهران).

-قرباني، م.، 1386. زمين‌شناسي اقتصادي ذخاير معدني و طبيعي ايران، انتشارات آرين زمين، 515 ص.

-مؤمن‌زاده، م. و رشيد نژاد، ن.، 1364. گزارش مختصري از معدن متروکه مس و موليبدن سنج، سازمان زمين‌شناسي کشور.

-مهدي‌زاده، س.، 1995. گزارش برگه 1:100000 کرج، انتشارات سازمان زمين‌شناسي و اکتشافات معدني کشور.

-نوگل سادات، م.ا. و الماسيان، م.، 1993. نقشه تکتونيک ايران در مقياس 1:1000000، سازمان زمين‌شناسي کشور.

-ولي‌زاده، م.، 1366. بررسي پترولوژي توده آذرين بنيان سد کرج، نشريه علوم دانشگاه تهران، جلد 15، شماره 16، ص 5-28.

-ولي‌زاده، م.، عبدالهي، ح.ر. و صادقيان، م.، 1387. بررسي زمين‌شناختي توده‌هاي نفوذي عمده البرز مرکزي، فصلنامه علوم زمين، سال هفدهم، شماره 67، ص 182-197.

-Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., Whitechurch, H., Vrielynck, B., Spakman, W., Monié, P., Meyer, B. and Wortel, M.J.R., 2011. Zagros orogeny: a subduction-dominated process: Geological Magazine, v. 148, p. 692-725.

-Allen, M.B., Kheirkhah, M., Neill, I., Emami, M.H. and Mcleod, C.L., 2013. Generation of arc and within-plate chemical signatures in collision zone magmatism: quaternary lavas from Kurdistan Province, Iran: Journal of Petrology, v. 0, p. 1-25.

-Allen, M.B., Ghassemi, M.R., Shahrabi, M. and Qorashi, M., 2003. Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran: Journal of Structural Geology, v. 25, p. 659-672.

-Brathwaite, R.L. and Faure, K., 2002. The Waihi epithermal gold-silver-base metal sulfide-quartz vein system, New Zealand: temperature and salinity controls on electrum and sulfide deposition: Economic Geology, v. 97, p. 269-290.

-Dedval, E., 1967. Zur Geologie des mittleren und lnteren Karaj Tales zental Elburz (Iran), Mitt. Geological Institute, E.T.H. University Zurrich, v. 76, p. 125.

-Fournier, R.O., 1999. Hydrothermal processes related to movement of fluid from plastic into brittle rock in the magmatic-epithermal environment: Economic Geology and the Bulletin of the Society of Economic Geologists, v. 94, p. 1193-1211.

-Hannington, M.D., Poulsen, K.H., Thompson, J.F.H. and Sillitoe, R.H., 1999. Volcanogenic gold in massive sulfide environment: Reviews in Economic Geology, v. 8, p. 325-356.

-Hartley, A.J. and Rice, C.M., 2005. Controls on supergene enrichment of porphyry copper deposits in the Central Andes: A review and discussion: Mineralium Deposita, v. 40, p. 515-525.

-Hassanzadeh, J., Axen, G.J., Guest, B., Stockli, D.F. and Ghazi, A.M., 2004. The Alborz and NW Urumieh–Dokhtar magmatic belts, Iran: rifted parts of a single ancestral arc, abstracts with programs: Geological Society of American, v. 36, 434. p.

-Hemeley, J.J., Cygan, G.L., Fein, J.B. and Robinson, G.R., 1992. Hydrothermal ore forming processes in the light of studies in rock buffered systems, Iron-Copper-Lead-Zinc sulfide solubility relation: Economic Geology, v. 87, p. 1-22.

-Keith, J.D., Christiansen, E.H. and Carten, R.B., 1993. The genesis of giant porphyry molybdenum deposits, in Whiting, B.H., Hodgson, C.J., and Mason, R., eds., Giant Ore Deposits: The Society of Economic Geologists, Special Publication Number, v. 2, p. 285-317.

-Maghdour-Mashhour, R., Esmaeily, D., Shabani, A.A.T., Chiaradia, M. and Latypov, R., 2015. Petrology and geochemistry of the Karaj Dam basement sill: Implications for geodynamic evolution of the Alborz magmatic belt: Chemie der Erde, v. 75, p. 237-260.

-McQuarrie, N., Stock, J.M., Verdel, C. and Wernicke, B.P., 2003. Cenozoic evolution of Neotethys and implications for the causes of plate motions: Geophysics Research Letter, v. 30, p. 2036-2045.

-Poulsen, K.H., Robert, F. and Dube´, B., 2000. Geological classification of Canadian gold deposits: Geological Survey Canadian Bulletin, v. 540, p. 9-29.

-Reed, M.H., 1997. Hydrothermal alteration and its relationship to ore fluid composition, In H.L. Barnes (ed.), Geochemistry of Hydrothermal Ore Deposits, John Wiley, p. 303-366.

-Reich, M., Palacios, C., Vargas, G., Luo, S., Cameron, E.M., Leybourne, M.I., Parada, M.A., Zúñiga, A. and You, C.F., 2009. Supergene enrichment of copper deposits since the onset of modern hyperaridity in the Atacama Desert, Chile: Mineralium Deposita, v. 44, p. 497-504.

-Richards, J.P., 2003. Tectono-magmatic precursors for porphyry Cu–(Mo–Au) deposit formation: Economic Geology, v. 98, p. 1515-1533.

-Richards, J.P., 2009. Post subduction porphyry Cu–Au and epithermal Au deposits: products of remelting of subduction-modified lithosphere: Geology, v. 37, p. 247-250.

-Richards, J.P., 2011. Magmatic to hydrothermal metal fluxes in convergent and collided margins: Ore Geology Reviews, v. 40, p. 1-26.

-Rusk, B., Reed, M.H. and Dilles, J.H., 2008. Fluid Inclusion Evidence for Magmatic-Hydrothermal Fluid Evolution in the Porphyry Copper-Molybdenum Deposit at Butte, Montana: Economic Geology, v. 103, p. 307-334.

-Sillitoe, R.H. and Hedenquist, J.W., 2003. Linkages between volcanotectonic settings, ore-fluid compositions, and epithermal precious metal deposits, in Simmons, S.F., and Graham, I., eds., Volcanic, Geothermal, and Ore-Forming Fluids; Rulers and Witnesses of Processes within the Earth: Economic Geology, Special Publication, v. 10, p. 315-343.

-Števko, M., Sejkora, J. and Bačík, P., 2011. Mineralogy and origin of supergene mineralization at the Farbište ore occurrence near Poniky, central Slovakia: Journal of Geosciences, v. 57, p. 273-298.

-Stöcklin, J., 1974. A-Northern Iran: Alborz Mountains, Meszoic–Cenozoic orogenic Belt, data for orogenic studies, Geological Society London Special Publications 4, p. 213-234 (Collec. Ed. A. M.Spenncer, scottish Academic press).

-Thompson, M. and Howarth, R.J., 1976. Duplicate analysis in geochemical practice (2 parts): Analyst, v. 101, p. 690-709.

-Verdel, C., Wernicke, B.P., Hassanzadeh, J. and Guest, B., 2011. A Paleogene extensional arc flare-up in Iran, Tectonics, v. 30, p. 1-20.

-Vincent, S.J., Allen, M.B., Ismail-Zadeh, A.D., Flecker, R., Foland, K.A. and Simmons, M.D., 2005. Insights from the Talysh of Azerbaijan into the Paleogene evolution of the South Caspian region: Geological Society of American Bulltein, v. 117, p. 1513-1533.

-Weis, P., 2015. The dynamic interplay between saline fluid flow and rock permeability in magmatic-hydrothermal systems: Geofluids, v. 15, p. 350-371.

-Whitney, D.L. and Evans, B.W., 2010, Abbreviations for names of rock-forming minerals: American Mineralogist, v. 95, p. 185-187.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.