دوره 3, شماره 4

زمستان 1391

فهرست مطالب

علوم پایه

ناحیه معدنی گل گهر در50 کیلومتری جنوب غرب سیرجان در استان کرمان و در لبه شرقی زون سنندج- سیرجان واقع شده است. با توجه به شواهد بدست آمده از مطالعات صحرایی، سنگ نگاری، کانه شناسی میکروسکوپی و زمین شیمی، اینچنین به نظر می رسد که کانی سازی از نوع گرمابی جانشینی است. کانی سازی آهن در ترازهای عمقی کانسار از نوع مگنتیتی است و به سمت ترازهای میانی تا سطحی به ترتیب به انواع مگنتیتی-هماتیتی و هماتیتی تغییر می کند. از سوی دیگر دگرسانی سدیمی (آلبیتی) در ترازهای عمیق کانسار همراه با مگنتیت، دگرسانی پتاسیمی (فلدسپار پتاسیم) در ترازهای میانی همراه با مگنتیت و هماتیت و بالاخره دگرسانی فیلیک (سریسیتی) و سیلیسی در بالاترین بخشها با هماتیت مشاهده می شود. شواهد سنگ نگاری و کانه شناسی میکروسکوپی (صیقلی- نازک) به ترتیب حاکی از رخداد دگرسانیهای سدیمی تا سیلیسی و پدیده جانشینی از نوع گرمابی است. تشابه الگوی نمودار عنکبوتی عناصرکمياب خاکي، در سنگ میزبان و کانسنگ آهن نشانه ای بر همزاد و هم منشاء بودن آنها است. در سنگ میزبان بین Cl و SiO2 یک رابطه معکوس وجود دارد در صورتیکه رابطه Clبا آهن در این سنگها یک رابطه مستقیم است. براساس شواهد یاد شده، شاید بتوان این کانسار را با کانسارهای اکسیدآهن گرمابی مقایسه کرد.
منصوره شیرنوردشیرازی, ارسیا مقتدری, بهزاد حاج علیلو
PDF
1-14
مجموعه دگرگوني شاندرمن در غرب استان گيلان و در پهنه ساختاری البرز غربي جای گرفته است. رخنمون-هايي از اين مجموعه دگرگوني در ناحيه ماسال- شاندرمن مورد مطالعه قرار گرفته‌اند كه شامل سنگ‌هاي دگرگوني با آثار بارزي از تأثير فازهاي مختلف دگرگوني و دگرشكلي مي‌باشند. در آندالوزيت‌شيست‌ها، اسليت-ها، كالك‌شيست‌ها، كربنات‌ميلونيت‌ها و ميكاشيست‌هاي اين مجموعه، فابريك‌هاي دگرشكلي نظير باندهاي برشي، ميكا ماهي و پورفيروكلاست‌هاي پوششي به چشم مي‌خورند. گسترش چنین فابريك‌هاي ساختاري، وجود يك پهنه برشي شكل‌پذير را در اين ناحيه آشكار مي‌سازد. توسعه اين ريزساختارها نشان‌دهنده تغييرات ساختاري شكل‌پذير در بازه دمايی ۵00-۳00 درجه سانتي‌گراد در سنگ‌هاي ميلونيتي مورد مطالعه است.
فاطمه نوري, محمد لنكراني, فریبرز مسعودي, سيد محمد پورمعافي
PDF
15-28
سازند تله‌‌زنگ یک توالی کربناته به سن پالئوسن تا ائوسن ميانى در حوضۀ زاگرس است. در اين مطالعه سازند تله‌‌زنگ در برش‌های سطحی کوه‌ مانشت و چم‌بور به منظور تعیین محیط رسوبی و چینه‌نگاری سکانسی مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات پتروگرافیکی منجر به شناسایی 10 میکروفاسیس گرديد كه در 4 كمربند رخساره‌اي شامل پهنۀ جزرومدي، لاگون، پشته و درياي باز نهشته شده‌اند. عدم وجود رسوبات توربیدایتی و رخساره‌های ریفی، تبديل تدريجي رخساره‌ها به هم و گسترش رسوبات پهنۀ‌ جزرومدي نشان دهندۀ این است که محیط رسوبی دیرینۀ سازند تله‌‌زنگ در برش‌های مورد مطالعه یک رمپ کربناته از نوع تک‌شیب است. بر اساس مطالعات صحرایی و تغییرات عمودی رخساره‌ها، سطوح اصلی سکانسی و سکانس‌های رسوبی تعيين گردید. سازند تله‌زنگ در برش کوه ‌مانشت از دو سکانس رسوبی درجۀ سوم و در برش چم‌بور از یک سکانس رسوبی درجۀ سوم تشکیل شده است. سیستم تراکت‌های پیشرونده (TSTs) عمدتا شامل رخساره‌های وکستونی تا پکستونی می شوند که به سمت بالا افزایش تدریجی فرامینیفرهای با پوستۀ منفذدار را نشان می دهند و فسیل‌های لاگون در آنها کمتر یافت می‌شوند. سیستم تراکت‌های تراز بالا ((HSTs از رخساره‌های گرینستونی مربوط به پشته به همراه رخساره‌های وکستونی تا پکستونی محیط لاگون تشکیل شده‌اند و عمدتا شامل فرامینیفرهای با پوستۀ بدون منفذ می‌شوند.
ميررضا موسوي, ليلي بسطامي, سياوش ملكي
PDF
29-43
سنگ‌های کربناته جنوب سلماس را می‌توان به دو گروه واحد‌های رسوبی و واحد‌های مرمری دگرگون شده تقسیم کرد. در این پژوهش جهت تحلیل کرنش و تعیین دگرریختی در واحدهای مورد بررسی، علاوه بر مطالعه ساختارها در مقیاس‌های ماکروسکوپی و میکروسکوپی از روش فرای نیز استفاده شد. بدین منظور از واحدهای مورد بررسی 20 نمونه جهت‌دار برای مطالعات ریزساختاری مورد استفاده قرارگرفت و از بین آنها 12 نمونه انتخاب شد و برای هر نمونه در سه جهت تقریبا عمود بر هم، مقطع نازک جهت دار تهیه گردید. سپس بر پایه روش فرای و با استفاده از نرم‌افزار‌هایGeofry و Fabric8، بیضی کرنش برای هر سه جهت ترسیم گردید و برای ترسیم بیضوی کرنش از برنامه زمین‌شناسی نوشته شده در نرم‌افزار Mathematica استفاده شد. مطالعه صحرایی ساختارها در این گستره نشان داد که گسل‌های عادی دارای راستای چیره شمال باختر- جنوب خاور بوده، گسل‌‌های رانده دارای راستای چیره شمال خاور- جنوب باختر و چین‌ها از نوع چین‌های باز تا ملایم هستند و محور آنها دارای راستای چیره شمال خاوری-جنوب باختری است. مطالعه میکروسکوپی نشانگر این است که دگرریختی در واحدهای کربناته رسوبی، کم بوده و واحدهای مرمری، دگرریختی شدیدی را متحمل شده‌اند. میزان دگرریختی و میلونیتی شدن در این گستره از باختر به خاور افزایش یافته است. بیضوی کرنش نهایی به دست آمده از روش فرای و مقادیر k وv نشان دهنده قرارگیری نمونه‌های رسوبی در محدوده کرنش پهن‌شدگی است و نمونه‌های مرمری در محدوده کرنش محصورشدگی واقع شده‌اند و دگرریختی از نوع تراکشش می‌باشد. همچنین جهت یافتگی کرنش‌های اصلی حاصل از بیضوی‌های کرنش نشان می‌دهد که محور کرنش بیشینه (e1) دارای روند چیره شمال خاور- جنوب باختر و تقریباً افقی بوده، محور کرنش متوسط (e2) تقریباً افقی و محور کرنش کمینه (e3) تقریباً عمود است. با توجه به مطالعات انجام شده به نظر می‌رسد که گستره مورد بررسی بیش از یک گامه دگرریختی را متحمل شده و یکی از گامه‌های شناسایی شده در این پژوهش گامه دگرریختی تراکشش با مؤلفه برش ناب چیره است.
ربابه انتظاری, سید احمد علوی, محمد رضا قاسمی
PDF
44-66
ژئومورفوتوريسم ازحوزه‌هاي مطالعات علوم زمين و مطالعات گردشگري است؛ كه بر شناخت ژئومورفوسايت‌ها يا چشم‌اندازهاي ويژه‌ ژئومورفولوژي تأكيد دارد. اين حوزه با تركيب نمودن ميراث‌هاي فرهنگي، تاريخي و اكولوژيكي پتانسيل‌هاي بالايي را در راستاي برنامه‌ريزي گردشگري پايدار عرضه مي‌كند. ارائه روش‌های ارزیابی جامع در تحقق توسعه ارزش‌های علمی، فرهنگی، اقتصادی و مانند آن‌ها و اهمیت آن از آن جنبه ضروری می‌نماید که در کشور ایران به رغم وجود ژئومورفوسایت‌های متنوع در زمینه ارزیابی قابلیت این چشم‌اندازها و جنبه‌های برنامه‌ریزی آن خلاء یک روند پایدار و نظام مند همواره احساس می‌گردد. شهرستان سردشت به عنوان نمونه کامل یک منطقه مرطوب که ژئوسایت‌های در خور توجه و بکری را در آن می‌توان دید می‌تواند به عنوان یک ناحیه مستعد به منظور توسعه پایدار گردشگری قلمداد گردد. در این پژوهش سعی بر آن است که با به برگزیده شوند. تأکید مدل‌های مورد استفاده بر دو موضوع ماهیت علمی و کاربردهای متنوع ژئومورفوسایت‌ها همراه با ارائه زیر معیارهای مختلف از جمله مهم‌ترین نتایج به دست آمده است. در ادامه کار با ارزیابی مدل‌های مذکور بر روی سایت‌های منتخب براساس پیمایش‌های میدانی، سایت‌های آبشار شلماش، آبشار رزگه و چشمه تراورتن ساز گراوان بیش‌ترین امتیاز را بر طبق مدل‌های به کار رفته با امتیازهای متفاوت حائز نمودند که به طبع نشانگر اهمیت بیشتر این سایت‌ها نسبت به بقیه سایت‌هاست.
مجتبی یمانی, انور مرادی, محسن برزکار, موسی عباسی
PDF
67-81
بیابان زایی عارضه ای طبیعی است که بیوم های مختلف جهان را به اشکال مختلف تهدید می کند وآثار سوء این پدیده در مناطق مختلف کره زمین قابل مشاهده است. استفاده از سیستم های ارزیابی برای بررسی روند تخریب و اتخاذ راهکار مناسب جهت مقابله با این پدیده امری ضروری و حائز اهمیت است. در این میان انتخاب شاخص هایی که بتواند تصویری روشن و گویا از وضعیت بیابان زایی نشان دهد در تصمیم گیری های مربوطه نقش اساسی دارد. در این پژوهش در ابتدا شاخص های موثر در بیابان زایی بر مبنای DPSIR شناسایی و به وسیله کارشناسان مربوطه نمره دهی شدند.با کمک روش آنتروپی شانون، معیارهای مناسب برای ارزشیابی شاخص ها، وزن دهی وسپس با بکارگیری روش تصمیم گیری رتبه ای TOPSIS موثرترین شاخص های ارزیابی بیابان زایی برای مدیریت و مقابله با آن تعیین شدند. نتایج پژوهش نشان می دهد که برای ارزش یابی شاخص ها معیارهایی همچون نقش بازدارندگی با وزن322/0 دارای‌ بالاترین اهمیت و معیار سهولت پایش و ارزیابی با وزن141/0دارای‌کمترین اهمیت در بین سایر معیارها می باشد. در میان شاخص های رتبه بندی شده، شاخص های مدیریت اراضی کشاورزی، مدیریت چرا و بطور کلی شاخص های پاسخ Response با میانگین وزنی 56/0در چارچوب DPSIR اهمیت بالایی دارند و بنابراین در مدیریت و مقابله با بیابانی شدن در اولویت قرار دارند.
سیما صبوری راد, علی اکبر نظری سامانی, عادل سپهر
PDF
82-93
رشد سريع شهرنشینی از دهه های قبل موجب شد تا طرح های جامع و تفصیلی بصورت ابزاری كنترل توسعه شهری در کشور استفاده شود. این طرح ها به تبعیت نظریه جامع- عقلانی در عمل با مشکلات زیادی مواجه شدند و اغلب به تحقق نرسیدند. در دهه های اخیر، برنامه ریزی توسعه شهری با تحولاتی در نظریه و عمل خود مواجه شده است که لازم است نظام برنامه ریزی کشور این گونه تحولات را در تهیه و اجرای طرح های شهری لحاظ کند. یکی از مهمترین روش های میزان موفقیت طرح ها، ارزیابی آنهاست. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، به ارزیابی میزان موفقیت طرح تفصیلی منطقه 22 تهران پرداخته شد. روش ارزیابی کمی است. نتایج نشان داد که از 15 کاربری ارزیابی شده در طرح، فقط 4 کاربری بالای 50 درصد محقق شدند که عواملی چون تخلفات ساختمانی و عدم اجرای قوانین، بورس بازی زمین، مسئله مالکیت ها و رشد سریع جمعیت در عدم تحقق طرح مذکور نقش داشتند. در نهایت، راهکارهایی در سطح کلان و خرد برای برنامه ریزی کاربری زمین در منطقه مورد مطالعه ارائه شده است.
علی محمدنژاد, علی اصغر لشگری, منصور سلیمانی
PDF
94-110