کاربرد شاخص‌های ژئوشیمیایی برای تشخیص ماگمای مولد از عقیم در محدوده قره گل، استان اردبیل با استفاده از عناصر خاکی کمیاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشگاه محقق اردبیلی

10.52547/esrj.2022.224682.1082

چکیده

منطقه‌ی موردمطالعه در زون متالوژنی اهر- ارسباران در استان اردبیل، 50 کیلومتری شهرستان مشکین‌شهر در بخش مرادلو واقع شده است. عمده‌ترین واحدهای سنگی رخنمون یافته در منطقه شامل سنگ‌های آندزیت و توف‌های آندزیتی، بازالت، کریستال لیتیک توف و میکرودیوریت است. نفوذ توده‌های میکرودیوریتی در سنگ‌های آذرین بیرونی و آذرآورای باعث ایجاد دگرسانی و کانه زایی در مقیاس ضعیف شده است. رگچه های سیلیسی کانه دار اغلب به‌صورت رشته‌های موازی تشکیل شده و گاه به‌صورت استوک ورک قابل مشاهده هستند. بر اساس مطالعات ژئوشیمیایی مقدار میانگین غلظت عنصر مس 138.21 ppm می‌باشد. مشاهدات سنگ شناسی و داده‌های ژئوشیمیایی ارائه‌شده نشان می‌دهد که گرانیتوئیدهای محدوده قره گل از نوعI کالک آلکالن های زون فرورانش و مرتبط با کانه زایی نوع مس پورفیری هستند. استفاده از نمودارهای دومتغیره La/Yb در برابر Th/Yb و نمودار سه متغیره ZR3-Nb50-Ce/P2O5 نشان می دهد منطقه مورد مطالعه در حاشیه فعال قاره‌ای و در کمان‌های بعد از برخورد قاره‌ای قرار گرفته‌است و همچنین استفاده از نمودار دومتغیره La/Yb در برابر Sm/Yb نشان می دهد نمونه‌ها از ذوب بخشی 10 الی 20 درصدی پریدوتیت گارنت دار بوجود آمده اند. همچنین بر پایه استفاده از نمودار تغییرات عناصر کمیاب Ce در برابر Ce/Yb عمق ذوب بخشی 100 تا 110 کیلومتری برآورد میشود. ماگمای مولد نسبت LREE/HREE بالاتری نسبت به ماگمای عقیم دارد، که این برتری در نمونه‌های محدوده قره گل نیز به چشم می‌خورد. مقادیر Eu/Eu* سنگ‌های آذرین محدوده قره گل بین 0.7 تا 1.07 است و از این نظر نیز با ماگماهای مولد کمربند ارومیه – دختر تشابه دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Application of geochemical indicators to distinguish productive magma from barren in Qarah Gol area, Ardabil province using rare earth elements

نویسندگان [English]

  • Seyedeh Narges Sadati 1
  • shadi zia 2
  • gholamreza ahmadzadeh 2
1 assistant professor University of Mohaghegh Ardabili
2 University of Mohagheh Ardabili
چکیده [English]

Qarah Gol study area is located in Ahar- Arasbaran metallogenic zone in Ardabil province, 50 km from Meshginshahr city in Moradloo section. According to field studies, the main exposed rock units in the region include volcanic, plutonic and pyroclastic igneous rocks, microdiorite masses have injected into volcanic and igneous rocks and caused alteration and mineralization on a weak scale. Mineralized silica veins are often formed in parallel band and are sometimes seen as stockwork veins. According to geochemical results, the average concentration of copper is 138.21 ppm. Petrological observations and geochemical data show that the graniteoids of Qarah Gol area are calc alkalines type I related to subduction zone which is linked to porphyry copper mineralization. To identify the tectonic environment of the study area, diagrams of La/Yb versus Th/Yb and ZR3-Nb50-Ce/P2O5 can be used. These results show that the study area is located in post-continental collision. Also, the use of La / Yb versus Sm / Yb diagram shows that the samples were made from partial melting of 10 to 20% garnet peridotite. Based on Ce against Ce / Yb diagram, the melting depth of 100 to 110 km is estimated. Productive magma has a higher LREE / HREE ratio than barren magma, which is evident in samples of the Qarah Gol area. The values of Eu / Eu* igneous rocks in the range of Qarah Gol are between 0.7 to 1.07 and in this respect it is similar to the magmas that produce in the Urmia-Dokhtar belt.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rare earth elements
  • copper
  • productive
  • barren
  • Qarah Gol
  • Ardabil