استخراج الگوهای کاربری ساحلی و پایش تغییرات آن در جزیره قشم با رویکرد مدیریت ساخت‌وسازهای ساحلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران-مدیریت ساخت، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم ، ایران

2 گروه مهندسی عمران، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس،ایران

3 گروه مهندسی معماری، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس،ایران

چکیده

در این پژوهش تغییرات الگوهای کاربری ساحلی جزیره قشم در نیم‌قرن اخیر با تأکید بر ساخت‌وسازهای ساحلی بررسی شد. ناحیه‌ی ساحلی جزیره قشم به عرض 2500 متر به‌عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب گردید. از عکس‌های هوایی در سال‌های 1346، 1369، 1374، 1386 و 1396 (51 سال) جهت پایش تغییرات کاربری‌های ساحلی استفاده گردید. در نرم‌افزار ArcGIS، به‌صورت دستی کاربری‌های ساحلی استخراج گردید. نتایج نشان داد اراضی بایر، تپه‌های صخره‌ای و جنگل‌های پراکنده به‌ترتیب با فراوانی نسبی 3/29، 7/23 و 3/10 درصد،‌ الگوهای غالب کاربری ساحلی قشم هستند. در سال‌های 1346 تا 1396، اراضی بایر، کشاورزی، تپه‌های صخره‌ای، جنگل مانگرو و صخره‌های ساحلی به‌ترتیب 4851، 297، 7099، 219 و 2938 هکتار کاهش یافته است؛ اما سکونتگاه‌های انسانی، تپه ماهور، سواحل گلی، سواحل ماسه‌ای، اسکله- بنادر و نواحی صنعتی به‌ترتیب 2094، 3813، 136، 5351، 644 و 1249 هکتار افزایش یافته است. در سال‌های بین 1346 تا 1396، بیشترین شیب افزایش کاربری ساخت‌وسازهای انسانی از سال 1386 تا 1396 بوده است. در نواحی شرقی به‌ویژه محور درگهان- قشم، بیشترین تغییرات کاربری ساحلی مربوط به ساخت‌وسازهای انسانی شامل احداث شهرک‌ صنعتی طولا، توسعه سکونتگاه شهری قشم و درگهان، احداث اسکله‌های بهمن، ذاکری، توسعه شهر درگهان و اسکله لافت بوده است و مساحت شهر ساحلی قشم در ساحل شرقی از 450 هکتار در سال 1386 به 730 هکتار در سال 1396 افزایش یافت و رشد شهر به-سمت جنوب و جنوب‌غربی بوده است. در سواحل شمال‌غربی و جنوب‌غربی جزیره قشم نیز تغییرات عمدتاً مربوط به کاهش پوشش جنگلی و کشاورزی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Extraction of Coastal Land Use Patterns and Monitoring of Changes in Qeshm Island with the Approach of Coastal Construction Management

نویسندگان [English]

  • MAJID KIA 1
  • mohsen dadras 2
  • ZEINAB ALIYAS 3
1 Department of Civil Engineering-Construction Management, Qeshm Branch, Islamic Azad University, Qeshm, Iran
2 Department of Civil Engineering, Bandar Abbas Branch, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran
3 Department of Architectural Engineering, Bandar Abbas Branch, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran
چکیده [English]

Aerial photographs were used in the years 1346, 1369, 1374, 1386 and 1396 (51 years) to monitor changes in coastal land use. Coastal uses were manually extracted in ArcGIS software. The results showed that barren lands, rocky hills and scattered forests are the dominant patterns of Qeshm coastal land use with a relative frequency of 29.3, 23.7 and 10.3%, respectively. In the years 1346 to 1396, barren lands, agriculture, rocky hills, mangrove forest and coastal rocks have decreased by 4851, 297, 7099, 219 and 2938 hectares respectively; However, human settlements, Tepe Mahor, clay beaches, sandy beaches, wharf-ports and industrial areas have increased by 2094, 3813, 136, 5351, 644 and 1249 hectares, respectively. In the years between 1346 and 1396, the highest increase in the use of human constructions was from 1386 to 1396. In the eastern areas, especially the Darghan-Qeshm axis, the most coastal land use changes related to human constructions include the construction of Tula industrial town, the development of Qeshm and Darghan urban settlements, the construction of Bahman and Zakari wharves, the development of Darghan city and Laft wharf. and the area of ​​the coastal city of Qeshm on the east coast increased from 450 hectares in 1386 to 730 hectares in 1396, and the growth of the city has been towards the south and southwest. In the northwestern and southwestern coasts of Qeshm Island, the changes are mainly related to the reduction of forest cover and agriculture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Change Monitoring
  • Construction
  • Qeshm
  • Coastal Use
  • Aerial Photo