بررسی ارتباط الگوی پیوند از دور دریای شمال- خزر با بارش‌های ایران (مطالعه موردی: استان اردبیل

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشگاه ملایر

10.29252/esrj.2021.220011.1000

چکیده

شاخص دریای شمال-خزر از اختلاف ارتفاع ژئوپتاسیل تراز 500 هکتوپاسکال در منطقه‌ی جغرافیایی دریای خزر و دریای شمال محاسبه می‌گردد که به‌عنوان الگوی پیوند از دور NCP شناخته می‌شود. در این پژوهش ارتباط این الگوی پیوند از دور با بارش-های استان اردبیل شامل ایستگاه‌های اردبیل، خلخال، مشگین‌شهر و پارس‌آباد در بازه‌ی زمانی 1987 تا 2015 بررسی شد. نتایج نشان داد که در مشگین‌شهر، همبستگی بارش و NCP در ماه‌های فوریه و دسامبر مثبت و معنادار بود، اما در مقیاس فصلی، ارتباطی بین آن‌ها وجود نداشت. همبستگی بارش‌های اردبیل با شاخص NCPمعنادار نبود، ولی در خلخال، بارش ماه‌های نوامبر و دسامبر با شاخص NCPهمبستگی مثبت داشت. بیشترین ارتباط بین بارش پاییزه‌ی پارس‌آباد و شاخص NCPبود که همبستگی آن‌ها مثبت و در سطح 99 درصد معنادار بود. در فاز مثبت شاخص NCP، ناوه‌ی مستقر در روسیه و شمال دریای خزر موجب ناپایداری اتمسفر استان اردبیل شده که این شرایط موجب نفوذ رطوبت دریای مدیترانه و دریای سیاه به منطقه شده که شرایط را برای وقوع بارش‌های پاییزه مهیا نموده است؛ اما در فاز منفی، استقرار فراز بر روی ایران موجب پایداری اتمسفر منطقه موردمطالعه و انتقال هوای گرم آفریقا به ایران شده است که درنهایت موجب وقوع دوره‌ی خشکسالی در استان اردبیل شده است. ارتباط بین بارش پاییزه‌ی پارس‌آباد با شاخص NCP با استفاده از مدل شبکه عصبی مصنوعی، معادله‌سازی شد و نتایج آن نشان داد که ضریب رگرسیونی مدل، 98/0 و مجموع مربع خطاهای آزمون، 16/2 بود و نشان می‌دهد که مدل از برازش مناسبی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the relationship between the North-Caspian Sea pattern and rainfall in Iran (Case study: Ardabil province)

نویسنده [English]

  • mahmoud behrouzi 2
2 malayer university
چکیده [English]

The North-Caspian Sea index is calculating from the difference in geopotential height of 500 hPa in the geographical area of the Caspian Sea and the North Sea, due to which there is a pattern of NCP remote connection. In this study, the relationship between this pattern and the rains of Ardabil, Khalkhal, Meshginshahr and Parsabad in the period 1987 to 2015 was investigated. The results showed that in Meshginshahr, the correlation between precipitation and NCP in February and December was positive and significant, but there was no correlation between them on a seasonal scale. The correlation between Ardabil rainfall and NCP index was not significant, but in Khalkhal, November and December rainfall had a positive correlation with NCP index. The highest correlation was between Prasabad’s autumn rainfall and NCP index, which correlated positively and was 99% significant. In the positive phase of the NCP index, the Trough on the Russia and the North Caspian Sea has caused instability in the atmosphere of Ardabil province, which has caused transfer of moisture from the Mediterranean and the Black Sea to Iran, which caused rainfall in Autumn falls in the Moghan plain; But in the negative phase, with the creation of a strong ridge in Iran, stable weather conditions prevail in the region and cause hot and dry advection of African air to Iran, which is a period of drought in the region. the results showed that the regression coefficient of the artificial neural network model was 0.98

کلیدواژه‌ها [English]

  • North-Caspian Sea Teleconnection
  • correlation
  • Pars Abad
  • neural network
  • regression